Car Tyres: कार, बाईक किंवा बस... कोणतंही वाहन असो, त्याचे टायर नेहमी काळ्या रंगाचेच असतात. पण हा काही योगायोग नाही. यामागे एक शास्त्रीय कारण आहे, तुम्हाला माहीत आहे का? चला, जाणून घेऊया यामागचं विज्ञान काय आहे.
वाहनांच्या सुरुवातीच्या काळात कंपन्या नैसर्गिक रबर वापरून टायर बनवत असत. या रबरामुळे टायर पांढरे किंवा फिकट तपकिरी रंगाचे दिसायचे. पण हे टायर जास्त काळ टिकत नसत. रस्त्यावरील उष्णता, गाडीचे वजन आणि घर्षणामुळे ते लवकर खराब होत. त्यामुळे अधिक मजबूत टायरची गरज निर्माण झाली.
25
कार्बन ब्लॅकमुळे टायरला काळा रंग
टायर बनवणाऱ्या कंपन्या रबरात 'कार्बन ब्लॅक' नावाची एक खास पावडर मिसळतात. हाच पदार्थ टायरला काळा रंग देतो. पण त्याचं काम फक्त रंग देणं नाही. कार्बन ब्लॅकमुळे रबर अधिक मजबूत आणि टिकाऊ बनतं. यामुळे टायर लवकर झिजत नाहीत आणि जास्त काळ टिकतात. म्हणूनच जगभरातील कंपन्या टायर बनवण्यासाठी हा पदार्थ वापरतात.
35
जास्त उष्णतेपासून टायरचं संरक्षण
गाडी चालवताना टायर आणि रस्त्यात सतत घर्षण झाल्यामुळे टायर गरम होतात. उन्हाळ्यात तर हा परिणाम जास्त असतो. कार्बन ब्लॅक ही उष्णता नियंत्रित करण्यास मदत करतो. त्यामुळे जास्त तापमानामुळे टायर कमकुवत होत नाहीत. जर हा पदार्थ नसता, तर रबर लवकर फाटण्याची किंवा त्याला तडे जाण्याची शक्यता असती. यामुळे टायरचं आयुष्यही कमी झालं असतं.
काळ्या रंगाचे टायर गाडीच्या सुरक्षेतही महत्त्वाची भूमिका बजावतात. कार्बन ब्लॅक असलेले टायर रस्त्यावर चांगली पकड (grip) देतात. त्यामुळे ब्रेक लावल्यावर गाडी सहज नियंत्रणात येते. पावसाळ्यात किंवा वेगात गाडी चालवतानाही टायरची रस्त्यावरची पकड चांगली राहते. यामुळे अपघातांची शक्यता कमी होते आणि टायर जास्त तापल्यामुळे फुटण्याचा धोकाही टळतो.
55
रंगीत टायर यशस्वी का झाले नाहीत?
पूर्वी काही कंपन्यांनी लाल, निळ्या, पांढऱ्या रंगांचे टायर बनवण्याचा प्रयत्न केला होता. पण ते काळ्या टायरच्या तुलनेत तितके मजबूत आणि टिकाऊ नव्हते. त्यांची उष्णता सहन करण्याची क्षमताही कमी होती. त्यामुळे ग्राहकांनीही काळ्या टायरलाच पसंती दिली. म्हणूनच आज छोट्या कारपासून ते मोठ्या ट्रक आणि रेसिंग कारपर्यंत, सर्व वाहनांमध्ये काळे टायरच वापरतात.
