
चहा, कॉफी, सिगारेटमुळे दातांवर पिवळा थर साचलाय? पार्लरमध्ये जाऊन दात स्वच्छ करायला वेळ नाही? त्यामुळे आजकाल अनेक जण 'टीथ व्हाईटनिंग स्ट्रिप्स' (Teeth Whitening Strips) किंवा टेपवर अवलंबून आहेत. ऑनलाइन ३०० ते २००० रुपयांपर्यंत ही टेप मिळते. पण झटपट दात पांढरे करण्याचा हा ट्रेंड खरंच सुरक्षित आहे का?
ही टेप कशी काम करते?
या टेपमध्ये प्रामुख्याने हायड्रोजन पेरॉक्साइड (Hydrogen Peroxide) किंवा कार्बामाइड पेरॉक्साइड (Carbamide Peroxide) नावाचे ब्लीचिंग एजंट असतात. ही टेप दातांवर लावल्यावर हे केमिकल दातांच्या इनॅमलमध्ये शिरून पिवळे डाग नष्ट करते आणि दात पांढरे दिसू लागतात. साधारणपणे दिवसातून एकदा १० ते ३० मिनिटांसाठी, सलग ७ ते १४ दिवस ही टेप वापरण्याचा सल्ला दिला जातो.
हे खरंच सुरक्षित आहे का? डॉक्टर काय म्हणतात?
डेंटिस्टच्या मते, योग्य नियम पाळून कधीतरी याचा वापर केल्यास ते तात्पुरते सुरक्षित असू शकते, पण याचे अनेक दुष्परिणामही आहेत.
१. दात सेन्सिटिव्ह होणे आणि दुखणे: ही सर्वात सामान्य समस्या आहे. पेरॉक्साइडमुळे दातांचे इनॅमल कमकुवत होते, त्यामुळे थंड-गरम खाल्ल्यास दात सळसळतात. अनेकांच्या हिरड्यांची जळजळही होते.
२. इनॅमलचे नुकसान: जास्त किंवा चुकीच्या पद्धतीने वापरल्यास दातांचा वरचा संरक्षक थर म्हणजेच इनॅमल झिजू शकतो. एकदा इनॅमल खराब झाले की ते परत येत नाही, दात अधिक पिवळे आणि कमकुवत होतात.
३. सर्वांसाठी नाही: ज्यांच्या दातांमध्ये कॅव्हिटी आहे, हिरड्यांचे आजार आहेत, किंवा दातांमध्ये फिलिंग आणि कॅप बसवली आहे, त्यांच्यासाठी ही टेप अजिबात योग्य नाही. यामुळे समस्या आणखी वाढू शकते.
किंमत किती?
बाजारात विविध ब्रँड्सच्या टेप उपलब्ध आहेत.
- सामान्य ब्रँड (उदा. व्हाईट लाईट, स्थानिक ब्रँड): ३०० ते ६०० रुपये (१४ स्ट्रिप्स)
- लोकप्रिय ब्रँड (उदा. Crest 3D White, HiSmile): १२०० ते २५०० रुपये
पण स्वस्तात मिळणाऱ्या बनावट वस्तू खरेदी करू नका, त्यात ॲसिडचे प्रमाण जास्त असू शकते.
तज्ज्ञांचा सल्ला:
१. कोणतीही व्हाईटनिंग टेप खरेदी करण्यापूर्वी डेंटिस्टचा सल्ला नक्की घ्या.
२. सलग १४ दिवसांपेक्षा जास्त काळ याचा वापर करू नका.
३. टेप लावल्यानंतर १ तास काहीही खाऊ नका.
४. पिवळेपणा दूर करण्यासाठी नैसर्गिक उपायांचा अवलंब करा - दिवसातून दोनदा ब्रश करा, ऑइल पुलिंग (Oil Pulling) करा आणि चहा-कॉफी कमी पिण्याची सवय लावा.
लक्षात ठेवा, पांढऱ्याशुभ्र दातांपेक्षा निरोगी दात असणे जास्त महत्त्वाचे आहे.