AC Water: आपण कुलरमध्ये पाणी भरतो, पण एसीला पाण्याची गरज नसते. तरीही एसीच्या बाहेरच्या पाईपमधून पाणी टपकत राहतं. आपण तर एसीमध्ये पाणी भरत नाही, मग हे पाणी येतं कुठून? कधी विचार केलाय का?
आपल्याला दिसत नसलं तरी, आपल्या सभोवतालच्या हवेत नेहमीच थोडं पाणी असतं. यालाच आपण 'आर्द्रता' किंवा 'दमटपणा' (Humidity) म्हणतो. आपण श्वास सोडतो, स्वयंपाक करतो किंवा कपडे वाळवतो, तेव्हा त्यातील पाणी वाफेच्या रूपात हवेत मिसळतं. उन्हाळ्यात हवेत ही आर्द्रता खूप जास्त असते. एसीमधून पाणी बाहेर येण्याचं हेच मुख्य कारण आहे.
25
'संघनन'
हे समजण्यासाठी एक सोपं उदाहरण पाहूया. एका काचेच्या ग्लासात खूप थंड पाणी किंवा बर्फाचे तुकडे टाका आणि टेबलवर ठेवा. थोड्या वेळाने तुम्हाला दिसेल की ग्लासच्या बाहेरच्या बाजूला पाण्याचे छोटे थेंब जमा झाले आहेत. हे पाणी ग्लासच्या आतून बाहेर आलेलं नाही! मग ते कुठून आलं? तर, ग्लासच्या सभोवतालच्या हवेतील उष्ण वाफ थंड ग्लासला स्पर्श करताच थंड होऊन पाण्याच्या थेंबांमध्ये बदलते. विज्ञानाच्या भाषेत याला 'संघनन' (Condensation) म्हणतात.
35
एसीच्या आत काय घडतं?
एसीच्या आतमध्येही अगदी असंच घडतं. एसीमध्ये खूप थंड असलेल्या कॉइल्स (गुंडाळीसारख्या पाईप्स) असतात. जेव्हा एसी खोलीतील गरम हवा आत खेचतो, तेव्हा ती गरम हवा एसीमधील थंड पाईप्सना स्पर्श करते. असं होताच, हवेतील उष्णता कमी होते आणि त्यातील पाण्याची वाफ थंड होऊन पाण्याच्या लहान थेंबांमध्ये बदलते.
एसीच्या पाईप्सवर तयार झालेले हे पाण्याचे थेंब एकत्र येऊन मोठे होतात आणि खाली गळतात. एसीच्या आत हे पाणी जमा करण्यासाठी एक छोटा ट्रे (Drip Pan) असतो. त्या ट्रेला एक प्लास्टिक पाईप जोडलेला असतो. त्याच पाईपमधून हे सर्व पाणी घराबाहेर थेंब-थेंब गळताना आपल्याला दिसतं. हवेत जितकी जास्त आर्द्रता असेल, तितकं जास्त पाणी एसीमधून बाहेर येतं.
55
हे पाणी पिऊ शकतो का?
एसीमधून येणारं पाणी हे हवेतील वाफेपासून तयार होत असल्यामुळे ते एक प्रकारचं शुद्ध पाणीच (Pure Water) असतं. पण, एसीच्या आत असलेली धूळ (Dust) आणि बॅक्टेरिया (Bacteria) सुद्धा या पाण्यात मिसळतात. त्यामुळे हे पाणी पिण्यासाठी अजिबात वापरू नये. मात्र, हे पाणी वाया न घालवता झाडांना घालण्यासाठी, घर पुसण्यासाठी किंवा गाड्या धुण्यासाठी नक्कीच वापरता येतं.
