Composting: घरातल्या कचऱ्यापासून बनवा जादुई खत, बागकाम होईल एकदम सोपं!

घरात रोज जमा होणाऱ्या ओल्या कचऱ्यापासून तुम्ही सहजपणे पौष्टिक खत बनवू शकता. फळांच्या सालींपासून ते अंड्यांच्या टरफलांपर्यंत, या सोप्या टिप्स वापरून कचरा कमी करा आणि झाडांना नैसर्गिक पोषण द्या.

आपल्या घरात रोज कितीतरी ओला कचरा जमा होतो, नाही का? भाज्यांचे देठ, फळांच्या साली... हे सगळं आपण कचरा म्हणून फेकून देतो. पण याच कचऱ्याचा वापर करून आपण आपल्या झाडांसाठी उत्तम प्रतीचं, पोषक खत बनवू शकलो तर? कंपोस्टिंग हा असाच एक सोपा आणि पर्यावरणपूरक मार्ग आहे.

कंपोस्टच्या डब्यात काय टाकावं?

तुम्ही घरातल्या अनेक गोष्टी कंपोस्टसाठी वापरू शकता. जसं की, भाज्या आणि फळांच्या साली, उरलेल्या कच्च्या भाज्या, कॉफीची पावडर, वापरलेली चहापत्ती, अंड्याची टरफलं आणि अगदी थोड्या प्रमाणात शिळं अन्न. या ओल्या कचऱ्यासोबत संतुलन साधण्यासाठी वाळलेली पानं, वर्तमानपत्राचे तुकडे किंवा पुठ्ठा यांसारखा सुका कचराही टाकावा.

मात्र, मांस, मासे, दुग्धजन्य पदार्थ, तेलकट पदार्थ आणि जास्त प्रमाणात शिजवलेलं अन्न कंपोस्टमध्ये टाकू नका. कारण यामुळे किडे आकर्षित होतात आणि दुर्गंधी पसरते.

घरी कंपोस्टिंग कसं सुरू करावं?

एक बादली, कंटेनर किंवा कंपोस्ट बिन घ्या, ज्याला हवा खेळती राहण्यासाठी आणि पाणी निघून जाण्यासाठी छोटी छिद्रं असतील. सुरुवातीला तळाशी सुक्या कचऱ्याचा (उदा. वाळलेली पानं, पुठ्ठ्याचे तुकडे) एक थर टाका. त्यावर घरातल्या ओल्या कचऱ्याचा (उदा. भाज्यांच्या साली) थर द्या. आणि मग पुन्हा त्यावर सुक्या कचऱ्याचा थर टाका.

ओला कचरा आणि सुका कचरा यांचे थर एकावर एक टाकत राहा. यामुळे कंपोस्टमध्ये ओलावा, वास आणि हवा यांचं संतुलन राहतं, जे खत तयार होण्यासाठी खूप महत्त्वाचं आहे.

कंपोस्टमध्ये ओलावा किती असावा?

तुमच्या कंपोस्टमध्ये पिळून काढलेल्या स्पंजइतका ओलावा असायला हवा. ते जास्त कोरडं वाटल्यास थोडं पाणी शिंपडा. जर कंपोस्ट खूप ओलं झालं किंवा त्याला वास येऊ लागला, तर त्यात आणखी सुका कचरा (पानं, पुठ्ठा) टाका आणि मिश्रण चांगलं हलवून घ्या.

दर काही दिवसांनी कंपोस्ट एकदा वर-खाली केल्यास त्यात ऑक्सिजन खेळता राहतो आणि खत लवकर तयार होण्यास मदत होते.

घरगुती कंपोस्ट तयार व्हायला किती वेळ लागतो?

घरी बनवलेलं खत तयार व्हायला काही आठवड्यांपासून ते काही महिन्यांपर्यंतचा वेळ लागू शकतो. हे तुम्ही वापरलेल्या वस्तू, तापमान, ओलावा आणि हवा यावर अवलंबून असतं. जेव्हा खताचा रंग गडद तपकिरी होतो, ते भुसभुशीत दिसतं आणि त्याला मातीसारखा सुगंध येतो, तेव्हा समजावं की खत तयार आहे.

खत तयार झाल्यावर तुम्ही ते बागेतल्या मातीत मिसळू शकता किंवा झाडांच्या आजूबाजूला टाकू शकता. हे झाडांसाठी एक नैसर्गिक पोषक स्रोत आहे.

घरी कंपोस्ट का बनवावं?

घरी कंपोस्ट बनवल्यामुळे कचराभूमीवर जाणारा ओला कचरा कमी होतो. शिवाय, रासायनिक खतांना हा एक उत्तम नैसर्गिक पर्याय आहे. यामुळे जमिनीचा पोत सुधारतो आणि मातीची ओलावा धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते.

अगदी अपार्टमेंटमध्ये राहणारे लोकसुद्धा छोट्याशा जागेत कंपोस्टिंग सुरू करू शकतात आणि आपल्या झाडांना घरगुती पोषणाचा एक उपयुक्त डोस देऊ शकतात.