
घरात अनेक वर्षांपासून पडून असलेले जुने सोने विकण्याचा विचार करताय? सध्या सोन्याचे भाव वाढलेत, त्यामुळे चांगले पैसे मिळतील अशी तुमची अपेक्षा असेल. पण, फक्त आजचा भाव बघून तुम्हाला मिळणाऱ्या पैशांचा अंदाज लावता येत नाही.
सोन्याची शुद्धता, खरे वजन, सोनाराचा दर, घडणावळ (मेकिंग चार्जेस) आणि घट (मेल्टिंग लॉस) यावर तुमची अंतिम रक्कम ठरते.
त्यामुळे घाईघाईत पहिल्याच दुकानात सोने विकू नका. कोणत्या गोष्टी तपासायच्या हे समजून घेतले, तर वेगवेगळ्या दुकानांतील दरांची तुलना करून तुम्ही योग्य निर्णय घेऊ शकता.
तुमचे जुने दागिने २२ कॅरेट, १८ कॅरेट की इतर कोणत्या शुद्धतेचे आहेत, यावर त्यांची किंमत ठरते. समान वजनाच्या दोन दागिन्यांमध्ये ज्याची शुद्धता जास्त, त्याची किंमतही जास्त असते.
दागिन्यांवर हॉलमार्क असेल, तर शुद्धता ओळखणे सोपे जाते. पण हॉलमार्क नसलेल्या जुन्या दागिन्यांचीही शुद्धता तपासता येते. त्यामुळे हॉलमार्क नाही म्हणून सोने विकता येणार नाही, असा विचार करू नका.
दागिन्यांमध्ये खडे, मोती, लाख किंवा इतर धातू असतील, तर त्यांचे वजन सोन्यात धरले जात नाही. दागिन्यांच्या एकूण वजनातून या इतर वस्तूंचे वजन वजा केल्यावरच सोन्याचे खरे (निव्वळ) वजन मिळते.
उदाहरणार्थ, एका दागिन्याचे एकूण वजन २० ग्रॅम आहे आणि त्यात २ ग्रॅमचे खडे आहेत. अशावेळी सोन्याचे निव्वळ वजन १८ ग्रॅमच भरते. किंमत ठरवताना हा फरक खूप महत्त्वाचा असतो.
नवीन सोने विकत घेतानाचा दर आणि जुने सोने विकतानाचा दर एकच नसतो. त्यामुळे फक्त आजचा भाव विचारून सोने विकण्याची घाई करू नका.
तुमच्या दागिन्यांच्या कॅरेटनुसार सोनार प्रति ग्रॅम काय भाव देतोय, हे नक्की विचारा. एकाच दिवशी दोन-तीन दुकानांमध्ये भाव विचारला, तर तुम्हाला योग्य दराची तुलना करता येईल.
नवीन दागिने घेताना तुम्ही सोन्याच्या भावासोबत घडणावळ (मेकिंग चार्जेस) आणि डिझाईनचे पैसेही दिलेले असतात. पण जुने सोने विकताना ही घडणावळ तुम्हाला परत मिळत नाही.
अनेक वर्षांपूर्वी जास्त घडणावळ देऊन घेतलेला दागिना असला, तरी विकताना ते पैसे मिळतील अशी अपेक्षा ठेवू नका. जुन्या दागिन्यांची किंमत फक्त त्याची शुद्धता, निव्वळ वजन आणि आजचा खरेदी दर यावरच ठरते.
जुने दागिने विकत घेण्यापूर्वी सोनार त्याची शुद्धता तपासतो. या तपासणीचे निकाल आणि दुकानाचे नियम यानुसार तुमची अंतिम रक्कम बदलू शकते.
त्यामुळे दागिन्यांची शुद्धता किती भरली, निव्वळ वजन किती आले आणि काही घट (पैसे) कापली का, हे सोनाराला स्पष्ट विचारा. घट कापली असेल, तर ती का आणि किती कापली याची सविस्तर माहिती घ्या.
भाव ठरवण्यापूर्वी तुमच्यासमोरच दागिन्यांचे वजन आणि तपासणी करायला सांगा. एकाच दागिन्यासाठी वेगवेगळ्या दुकानांनी खूप वेगळे भाव सांगितले, तर त्यांच्या हिशोबाची तुलना करा.
सोन्याच्या शुद्धतेबद्दल शंका असल्यास, तुम्ही भारतीय मानक ब्युरो (BIS) मान्यताप्राप्त टेस्टिंग आणि हॉलमार्किंग सेंटरमध्ये जाऊनही सोने तपासू शकता. यासाठी थोडी फी द्यावी लागते.
तुमच्या दागिन्यांवर हॉलमार्क असेल, तर त्यावरील सोन्याची शुद्धता तुम्ही तपासू शकता. नवीन हॉलमार्क नियमांनुसार दागिन्यांवर ६ अंकी युनिक आयडेंटिफिकेशन नंबर (HUID) असतो. तुम्ही 'BIS Care' ॲपवरील ‘Verify HUID’ सुविधेचा वापर करून तो तपासू शकता.
हॉलमार्कमुळे सोन्याची शुद्धता निश्चित होते. पण याचा अर्थ असा नाही की सर्व दुकाने तुम्हाला एकच भाव देतील. हॉलमार्क नसलेले जुने दागिनेही तुम्ही विकू शकता; घेणारा त्याची शुद्धता तपासून घेईल.
काही ज्वेलर्स त्यांच्याकडूनच घेतलेले दागिने परत घेताना वेगळे नियम लावतात. दुसऱ्या दुकानातून घेतलेले दागिनेही ते विकत घेतात, पण त्यासाठी अटी वेगळ्या असू शकतात.
त्यामुळे दागिन्यांचे जुने बिल असेल तर ते सोबत नक्की ठेवा. मूळ बिल सक्तीचे आहे का, ओळखपत्र लागेल का आणि पैसे रोख मिळतील की बँक खात्यात जमा होतील, हे आधीच विचारून घ्या. सोने विकणे आणि त्याच दुकानातून नवीन सोने घेणे, यासाठी मिळणाऱ्या ऑफर्स वेगवेगळ्या असू शकतात.
तुम्ही सोने विकण्यापूर्वी, त्या दुकानाने दिलेली रक्कम कशी ठरवली याचा सविस्तर हिशोब मागून घेणे केव्हाही चांगले.
उदाहरणार्थ, एक दुकान तुमच्या दागिन्यांसाठी १ लाख रुपये देत असेल आणि दुसरे दुकान १.०३ लाख रुपये देत असेल, तर दुसऱ्या दुकानाचा प्रस्ताव लगेच स्वीकारण्यापूर्वी दोन्ही दुकानांनी समान निव्वळ वजन, समान शुद्धता आणि समान घट नियम लावले आहेत का, याची खात्री करा.
जुने सोने विकताना जास्तीत जास्त पैसे मिळवण्यासाठी फक्त आजचा भाव पाहण्यापेक्षा संपूर्ण हिशोब समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. दागिन्यांची शुद्धता, निव्वळ वजन, खरेदीचा दर आणि घट यांची तुलना करून निर्णय घेतल्यास, तुम्हाला तुमच्या दागिन्यांची योग्य किंमत मिळेल.