सरकारने युपीआय पेमेंट्सवर चार्जेस लावायला हिरवा कंदील दिलाय. तुम्हालाही युपीआय पेमेंट्सवरील 'एमडीआर'चा (MDR) भुर्दंड कमी करायचाय का? नियमांच्या चौकटीत राहून व्यापारी या चार्जेसपासून कसे वाचू शकतात, हे या ५ सोप्या ट्रिक्समधून समजून घेऊया.
डिजिटल पेमेंट्सच्या जमान्यात युपीआयने आपले व्यवहार खूप सोपे केलेत. पण १५ ऑक्टोबरपासून २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या मर्चंट युपीआय पेमेंट्सवर ०.४% एमडीआर (Merchant Discount Rate) लागू होणार आहे. या चार्जेसमुळे व्यापाऱ्यांमध्ये चांगलीच चिंता वाढलीये. ग्राहकांना डिजिटल पेमेंटची सुविधा देतानाच आपला खर्च आटोक्यात ठेवणं प्रत्येक व्यापाऱ्यासाठी गरजेचं बनलंय. एमडीआरचा हा भार कमी करण्यासाठी व्यापाऱ्यांनी कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, ते पाहूया.
26
पर्सनल क्यूआर कोडचा हुशारीने वापर
अनेक छोटे व्यापारी त्यांच्या स्वतःच्या बँक खात्याला लिंक असलेला पर्सनल क्यूआर कोड वापरतात. एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला (P2P) पैसे पाठवताना सामान्य मर्चंट एमडीआर चार्जेस लागत नाहीत. पण, व्यावसायिक पेमेंट्स मुद्दाम पर्सनल व्यवहार म्हणून दाखवणं हा बँकिंग नियमांचा भंग ठरतो. म्हणूनच व्यापाऱ्यांनी बँक आणि पेमेंट सर्व्हिस प्रोव्हायडरच्या नियमांनुसार योग्य क्यूआर कोड निवडणं फायद्याचं ठरतं.
36
छोट्या पेमेंट्ससाठी यूपीआय लाईट
छोट्या रकमेच्या व्यवहारांसाठी यूपीआय लाईट (UPI Lite) खूप उपयोगी पडतं. यामुळे बँकेच्या सर्व्हरवर ताण न येता पेमेंट लगेच पूर्ण होतं. पण, मोठ्या पेमेंट्सवर लागणारा एमडीआर टाळण्याचा मार्ग म्हणून याकडे बघू नका. छोटे पेमेंट्स विनाअडथळा आणि वेगाने पूर्ण करणं, हाच याचा मुख्य उद्देश आहे.
५,००० किंवा १०,००० रुपयांसारखी मोठी बिले २,००० रुपयांपेक्षा कमी रकमेच्या भागांत विभागून घेणं, हा एक पर्याय वाटू शकतो. पण, फक्त चार्जेस वाचवण्यासाठी बिलांचे मुद्दाम तुकडे केल्यास व्यापाऱ्याला दंड बसू शकतो. त्यामुळे ही पद्धत वापरण्यापूर्वी पेमेंट ॲग्रिगेटरचे नियम नीट समजून घेणं खूप महत्त्वाचं आहे.
56
थेट बँक खात्यात ट्रान्सफर
व्यापारी आपल्या ग्राहकांकडून थेट बँक खात्यात पैसे घेण्याचा पर्याय निवडू शकतात. यात युपीआय अकाउंट-टू-अकाउंट ट्रान्सफरसोबतच आयएमपीएस (IMPS) किंवा एनईएफटी (NEFT) सारख्या पद्धती वापरता येतात. या पद्धतीमुळे पेमेंट ॲग्रिगेटर किंवा मर्चंट वॉलेटकडून लागणाऱ्या अतिरिक्त चार्जेसपासून सुटका मिळते. पण, या सेवांवर बँक किती सर्व्हिस चार्ज लावते, हे आधीच तपासून पाहणं गरजेचं आहे.
66
स्टॅटिक क्यूआरने वाचवा डिव्हाइस रेंटल
प्रत्येक छोट्या व्यापाऱ्याला महागडी पॉईंट ऑफ सेल (POS) मशीन किंवा साऊंडबॉक्स घेण्याची गरज नाही. बँकेचा साधा स्टॅटिक क्यूआर कोड वापरून तुम्ही डिव्हाइसचं भाडं आणि महिन्याची मेंटेनन्स फी सहज वाचवू शकता. पण लक्षात ठेवा, एमडीआर लागणं हे क्यूआर कोड स्टॅटिक आहे की डायनॅमिक यावर अवलंबून नसतं, तर ते मर्चंटच्या रजिस्टर्ड कॅटेगरीवर ठरतं.
