Mumbai Air Quality : मुंबईकरांसाठी गुड न्यूज! हवेच्या गुणवत्तेत मोठी सुधारणा
सार
मुंबईत २०२६ मध्ये आतापर्यंत २३१ दिवस हवेची गुणवत्ता 'चांगली' आणि 'समाधानकारक' नोंदवली गेली आहे.
मुंबई : मुंबईकरांसाठी एक दिलासादायक बातमी आहे. यावर्षी २२ ऑक्टोबरपर्यंत मुंबईत तब्बल २३१ दिवस हवेची गुणवत्ता (AQI) 'चांगली' आणि 'समाधानकारक' नोंदवली गेली आहे. मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) दिलेल्या माहितीनुसार, २०२५ मध्ये २१८ दिवस, २०२४ मध्ये २१६ दिवस आणि २०२३ मध्ये १८५ दिवस हवा शुद्ध होती. केंद्रीय पर्यावरण, वने आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या 'प्राण' (PRANA) पोर्टलवरील आकडेवारीनुसार, २०१७-१८ ते २०२५-२६ या काळात मुंबईतील PM10 च्या पातळीत जवळपास ४८ टक्क्यांनी घट झाली आहे.
प्रदूषण रोखण्यासाठी बीएमसीची रणनीती
हवेचे प्रदूषण कमी करण्यासाठी बीएमसीने अनेक ठोस पावले उचलली आहेत. यात बांधकाम साइट्सची तपासणी, रस्त्यांची स्वच्छता आणि राडारोडा व्यवस्थापनावर लक्ष ठेवले जात आहे. पालिकेने बांधकाम साइट्ससाठी २८-सूत्री मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. यासाठी वॉर्ड पातळीवर ७६ विशेष पथके तैनात केली असून, प्रत्येक पथकाला दररोज किमान दोन बांधकाम साइट्सची अचानक तपासणी करावी लागते. नियमांचे उल्लंघन केल्यास कारणे दाखवा नोटीस, काम थांबवण्याची नोटीस आणि साइट सील करण्यासारखी कडक कारवाई केली जात आहे. यासाठी तपासणी अहवाल, फोटो आणि व्हिडिओंचा आधार घेतला जातो, असे पालिकेने स्पष्ट केले.
बांधकाम साइट्सवर कडक नजर
बांधकाम साइट्सवर सेन्सर-आधारित एअर-क्वालिटी मॉनिटर्स बसवणे बीएमसीने बंधनकारक केले आहे. आतापर्यंत एकूण ३,१६६ बांधकाम साइट्सवर हे मॉनिटर्स बसवण्यात आले असून, ते पालिकेच्या सेंट्रल डॅशबोर्डला जोडले आहेत. या डॅशबोर्डवरून पालिका हवेच्या गुणवत्तेवर थेट लक्ष ठेवून असते.
धूळ आणि राडारोडा व्यवस्थापन
रस्त्यांवरील धूळ कमी करण्यासाठी बीएमसी २९ मल्टीपर्पज वाहनांच्या मदतीने रस्त्यांची डीप क्लिनिंग आणि नियमित स्वच्छता करत आहे. तसेच, बांधकाम साइटच्या आकारानुसार विकासक आणि कंत्राटदारांना आजूबाजूचे रस्ते स्वच्छ ठेवणे सक्तीचे केले आहे. राडारोडा वाहून नेणाऱ्या गाड्या पूर्णपणे झाकलेल्या असाव्यात आणि सार्वजनिक रस्त्यावर येण्यापूर्वी त्यांचे टायर धुतलेले असावेत, या नियमांची कडक अंमलबजावणी केली जात आहे. मुंबई डेब्रिज कंट्रोल अँड ट्रॅकिंग सिस्टीम (MDCTS) द्वारे या कचऱ्याच्या वाहतुकीवर आणि विल्हेवाटीवर लक्ष ठेवले जाते.
उत्सर्जन नियंत्रण आणि भविष्यातील प्लॅनिंग
मुंबईतील एकूण प्रदूषणात बेकरींमधून निघणाऱ्या धुराचा वाटा सुमारे ३.५ टक्के आहे. शहरातील ५९३ बेकरींपैकी २०९ बेकरी आधीच स्वच्छ इंधनाचा वापर करत होत्या, तर आणखी १७५ बेकरींनी आता स्वच्छ इंधनाचा पर्याय स्वीकारला आहे. ६९ बेकरींमध्ये बदल सुरू आहेत, ८७ बेकरींनी अद्याप नियम पाळलेले नाहीत आणि ८ बेकरी बंद झाल्या आहेत. याशिवाय, पालिका १० स्मशानभूमींमध्ये प्रदूषण नियंत्रण यंत्रणा बसवत असून, उघड्यावर कचरा जाळण्याच्या ठिकाणांवरही करडी नजर ठेवून आहे.
हिवाळ्यासाठी पालिकेने 'विंटर एअर पोल्युशन मिटिगेशन अँड एन्फोर्समेंट ॲक्शन प्लॅन २०२६' लागू केला आहे. यात बांधकाम साइट्सवरील नियम, रस्त्यावरील धूळ, उघड्यावर कचरा जाळणे आणि वाहनांची तपासणी यावर भर दिला जाणार आहे. तसेच, फटाक्यांमुळे होणाऱ्या हवा आणि ध्वनिप्रदूषणाबाबत जनजागृती मोहीम राबवली जात आहे. सार्वजनिक रस्ते, फूटपाथ आणि सायलेन्स झोनमध्ये फटाके फोडण्यास सक्त मनाई असल्याचे बीएमसीने स्पष्ट केले आहे.