गुढी पाडवा: महत्त्व, विधी आणि उत्सव माहिती जाणून घ्या

गुढी पाडवा, महाराष्ट्रातील नवीन वर्षाचा सण, मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यात लुनी-सौर कॅलेंडरचे महत्त्व, विविध प्रादेशिक नावे आणि परंपरेनुसार तेल स्नान, गुढी उभारणे आणि कडुलिंबाच्या पानांचे सेवन केले जाते.

गुढी पाडवा, ज्याला समवत्सार पडवो म्हणून ओळखले जाते, हा नवीन वर्षाच्या सुरूवातीस महाराष्ट्रात आणि कोकानींनी साजरा केलेला एक महत्त्वपूर्ण उत्सव आहे. गुढी पाडवा रविवारी मार्च रोजी पाळला जाईल. यामुळे मराठी शाका संवत सुरुवात आणि साठ वर्षांचे एक नवीन चक्र आहे, जिथे प्रत्येक वर्षी अनन्यपणे नाव दिले जाते.

गुढी पाडवाचे महत्त्व

गुढी पाडवाचे हे हिंदू परंपरेत आहे आणि ते लुनी-सौर कॅलेंडरवर आधारित आहेत, जे महिने आणि दिवस निश्चित करण्यासाठी चंद्र आणि सूर्याच्या दोन्ही पदांचा विचार करतात. हे हे पूर्णपणे सौर कॅलेंडरपेक्षा वेगळे करते, जे केवळ सूर्याच्या स्थितीचा मागोवा घेतात. या बदलांमुळे, हिंदु नवीन वर्ष विविध नावे वेगवेगळ्या वेळी साजरा केला जातो. महाराष्ट्रात गुडी पडवा प्रमुख आहे, तर इतर राज्ये समान सणांचे निरीक्षण करतात.

कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशातील उगादी तामिळनाडूमधील पुट्टंडू आसाम मध्ये बिहू पंजाबमधील वैशाखी ओडिशामध्ये पना संक्रांती पश्चिम बंगालमधील नाबा बार्शा विशेष म्हणजे,  गुढी पाडवा आणि उगादी एकाच दिवशी नेहमीच पडतात आणि एकाच वेळी एकाधिक प्रदेशांसाठी हिंदू नवीन वर्षात आणतात.

विधी आणि उत्सव

 गुढी पाडवा दिवस विधी तेलाच्या आंघोळीपासून सुरू होतो, ज्याला शुभ मानले जाते आणि त्यानंतर प्रार्थना केली जाते. एक महत्त्वाची परंपरा म्हणजे कडुलिंबाच्या पानांचा वापर, ज्यामध्ये शास्त्रवचनांनुसार आध्यात्मिक आणि आरोग्याचे महत्त्व आहे. बरीच घरे एक गुडी, हारांनी सुशोभित एक चमकदार हिरवी किंवा पिवळी कापड आणि शीर्षस्थानी एक तांबे किंवा चांदीच्या जहाजात फडकावतात, जे विजय आणि समृद्धीचे प्रतीक आहेत.

उत्तर भारतीय गुढी पाडवा साजरा करत नाहीत, तर ते त्याच दिवशी चैत्र नवरात्राची सुरूवात करतात. यावेळी, भक्तांनी देवी दुर्गाची नऊ दिवसांची उपासना सुरू केली आणि पवित्र विधी म्हणून मिश्री (साखर क्रिस्टल्स) कडुनिंबाची पाने देखील वापरली.