Sweet Cravings : जेवणानंतर गोड खावंसं वाटतं? ही फक्त सवय नाही, 'ही' ४ मोठी कारणं असू शकतात!

जेवण झालं की पोट गच्च भरलेलं असतं, पण तरीही काहीतरी गोड खाण्यासाठी जीव तळमळतो? रसगुल्ला, चॉकलेट किंवा आइस्क्रीम खाल्ल्याशिवाय जेवण अपूर्ण वाटतं?

मुंबई : रात्रीच्या जेवणानंतर तुम्हालाही गोड खाण्याची तीव्र इच्छा होते का? अनेक जण म्हणतात की यामागे मॅग्नेशियमची कमतरता आहे. पण हे खरंच आहे का? की यामागे दुसरं कोणतं वैज्ञानिक कारण आहे? जाणून घेऊया आहारतज्ज्ञ काय म्हणतात आणि या सवयीपासून सुटका कशी मिळवायची.

रात्रीचं जेवण झालंय, पोट अगदी गच्च भरलंय. पण तरीही मन थोडंसं गोड खाण्यासाठी तळमळतंय? एक रसगुल्ला, चॉकलेटचा तुकडा किंवा थोडं आइस्क्रीम खाल्ल्याशिवाय जेवण अपूर्ण वाटतंय? जर तुमच्यासोबतही रोज असं होत असेल, तर तुम्ही एकटे नाही. एका सर्वेक्षणानुसार, जवळपास ८०% लोकांना रात्री अशी गोड खाण्याची इच्छा (क्रेविंग) होते. सोशल मीडियावर अनेक जण म्हणतात की यामागे मॅग्नेशियमची कमतरता जबाबदार आहे. पण हे खरं आहे का? चला, यामागची खरी कारणं जाणून घेऊया.

खरंच मॅग्नेशियमच्या कमतरतेमुळे असं होतं?

याचं उत्तर आहे - काही अंशी खरं. मॅग्नेशियम हे आपल्या शरीरासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचं खनिज आहे. हे शरीरातील ३०० पेक्षा जास्त जैविक प्रक्रियांमध्ये मदत करतं, ज्यापैकी रक्तातील साखर आणि इन्सुलिनचं नियंत्रण हे एक महत्त्वाचं काम आहे.

जेव्हा शरीरात मॅग्नेशियमची कमतरता असते, तेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी कमी-जास्त होते. अशावेळी, शरीराला पटकन ऊर्जा मिळवण्यासाठी मेंदू गोड खाण्याचे संकेत पाठवतो. विशेषतः ज्यांना थकवा, डोकेदुखी, स्नायूंमध्ये पेटके येणं किंवा झोप न लागण्याची समस्या आहे, त्यांच्यात मॅग्नेशियमच्या कमतरतेमुळे क्रेविंग होण्याची शक्यता जास्त असते.

पण तज्ज्ञांच्या मते, फक्त मॅग्नेशियम हे एकमेव कारण नाही. यामागे आणखी ४ मोठी कारणं लपलेली आहेत.

गोड खाण्याच्या इच्छेमागील ४ कारणे

१. लहानपणीची सवय आणि डोपामाइनचा खेळ: लहानपणापासून आपल्या डोक्यात हे पक्कं बसवलं गेलंय की काहीतरी चांगलं खाल्ल्यावर शेवटी गोड खायचं असतं. वाढदिवस, सण म्हणजे गोड आलंच. त्यामुळे हे आपल्या मेंदूत घट्ट बसलं आहे. गोड खाल्ल्यावर मेंदूतून 'डोपामाइन' नावाचा 'फिल गुड' हॉर्मोन स्रवतो, जो आपल्याला आनंद देतो. रात्री तोच आनंद मिळवण्याच्या मोहापायी ही क्रेविंग होते.

२. दिवसभर योग्य आहार न घेणं: अनेक जण वजन कमी करण्यासाठी दिवसभर खूप कमी खातात किंवा लो-कार्ब डाएट करतात. त्यामुळे दिवसाच्या शेवटी शरीरात कॅलरी आणि सेरोटोनिन हॉर्मोनची कमतरता जाणवते. रात्री ही कमतरता भरून काढण्यासाठी शरीर गोड, हाय-कार्ब पदार्थांची मागणी करतं.

३. रात्री जास्त खारट पदार्थ खाणं: जर तुम्ही रात्रीच्या जेवणात पापड, लोणचं, चिप्स किंवा जास्त खारट पदार्थ खाल्ले, तर शरीरात सोडिअमचं प्रमाण वाढतं. मग शरीर चवीमध्ये संतुलन साधण्यासाठी गोड खाण्याची इच्छा व्यक्त करतं.

४. अपुरी झोप आणि ताणतणाव: झोप कमी झाल्यास शरीरात 'घ्रेलिन' नावाचा हॉर्मोन वाढतो, जो आपली भूक वाढवतो. दुसरीकडे, ताणतणाव वाढल्यास 'कॉर्टिसोल' हॉर्मोन वाढतो, तेव्हाही शरीर जलद ऊर्जेसाठी गोड पदार्थांकडे वळतं.

या क्रेविंगपासून सुटका कशी मिळवाल?

१. रात्रीच्या जेवणात प्रोटीन, फायबर आणि हेल्दी फॅट्सचा नक्की समावेश करा. जसं की - डाळ, पालेभाज्या, दही, अंडी.

२. जेवल्यानंतर लगेच गोड खाऊ नका. किमान २०-३० मिनिटं थांबा, एक ग्लास पाणी प्या किंवा थोडं फिरा. तुमची इच्छा बऱ्याच प्रमाणात कमी झालेली दिसेल.

३. गोड पदार्थांऐवजी आरोग्यदायी पर्याय निवडा. एक खजूर, थोडा गूळ, डार्क चॉकलेट किंवा एखादं फळ खाऊ शकता.

४. रोज रात्री ७-८ तास झोपण्याचा प्रयत्न करा आणि दिवसभर पुरेसं पाणी प्या.

जर तुम्हाला ही क्रेविंग खूप जास्त होत असेल आणि त्यासोबत स्नायूंमध्ये पेटके, थकवा, झोपेची समस्या जाणवत असेल, तर एकदा डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या. गरज वाटल्यास ते मॅग्नेशियम सप्लिमेंट देऊ शकतात.