Drooling While Sleeping: रात्री झोपेत लाळ गळतेय? कारणं आणि उपाय नक्की जाणून घ्या!

झोपेत लाळ गळणं ही सामान्य गोष्ट वाटू शकते. पण जर हा त्रास रोजचाच असेल आणि सोबत इतरही लक्षणं दिसत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. यामागचं नेमकं कारण शोधून योग्य उपचार घेणं गरजेचं आहे. नाहीतर काय धोका होऊ शकतो? वाचा सविस्तर.

मुंबई : रात्री शांत झोपून सकाळी उठल्यावर उशीवर लाळ सांडलेली दिसते का? बरेच जण याकडे सामान्य गोष्ट म्हणून दुर्लक्ष करतात. झोपेत तोंड उघडं राहणं किंवा नाक बंद असणं ही यामागची सामान्य कारणं असू शकतात. पण जर हे रोजच घडत असेल, तर त्यामागचं कारण समजून घेणं महत्त्वाचं आहे. ॲलर्जी, दात आणि हिरड्यांच्या समस्या, काही औषधांचे साईड इफेक्ट्स आणि झोपेत श्वास घेताना होणारा त्रास यामुळेही लाळ गळू शकते.

झोपेत लाळ का गळते?

तोंडात लाळ तयार होणं ही शरीराची एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. अन्न चावण्यासाठी, गिळण्यासाठी आणि तोंडाचं आरोग्य चांगलं ठेवण्यासाठी लाळेची मदत होते. आपण जागे असताना नकळतपणे लाळ गिळत असतो. पण झोपेत लाळ गिळण्याची प्रक्रिया मंदावते, त्यामुळे ती तोंडात साचते आणि बाहेर गळू लागते.

विशेषतः जे लोक कुशीवर किंवा पोटावर झोपतात, त्यांची लाळ उशीवर सांडण्याची शक्यता जास्त असते. त्यामुळे कधीकधी झोपण्याची पद्धतही याला कारणीभूत असू शकते. पण हे एकमेव कारण आहे असं समजणं चुकीचं ठरेल.

नाक बंद असणं आणि ॲलर्जी

सर्दी, धुळीची ॲलर्जी किंवा सायनसच्या त्रासामुळे नाक बंद होतं, तेव्हा नाकाने श्वास घेणं कठीण जातं. अशा वेळी माणूस झोपेतही तोंडाने श्वास घेतो. यामुळे तोंड उघडं राहण्याची शक्यता वाढते आणि लाळ बाहेर गळते.

जर नाक बंद होण्याचा त्रास वारंवार होत असेल किंवा खूप दिवस टिकून असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणं उत्तम. या समस्येचं मूळ कारण शोधून योग्य उपचार घेतल्यास झोपेचा दर्जाही सुधारू शकतो.

घोरण्याची सवय असेल तर सावधान

लाळ गळण्यासोबतच जर तुम्ही मोठ्याने घोरत असाल, झोपेत श्वास गुदमरल्यासारखं वाटत असेल, वारंवार जाग येत असेल किंवा सकाळी उठूनही थकवा जाणवत असेल, तर त्याकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका. ही 'स्लीप ॲपनिया' (Sleep Apnea) या झोपेशी संबंधित श्वसनाच्या आजाराची लक्षणं असू शकतात.

या आजारात झोपेत श्वासोच्छ्वास वारंवार थांबतो किंवा कमी होतो. अशी लक्षणं दिसल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घेणं खूप गरजेचं आहे.

दात आणि हिरड्यांच्या आरोग्याकडेही लक्ष द्या

तोंडातील काही समस्यांमुळेही लाळ जास्त प्रमाणात बाहेर येऊ शकते. दात आणि हिरड्यांना आलेली सूज, तोंडातील इन्फेक्शन किंवा गिळताना होणारा त्रास यांचा यात समावेश आहे. काही औषधांच्या साईड इफेक्ट्समुळेही लाळेची निर्मिती वाढू शकते.

जर एखादं नवीन औषध सुरू केल्यानंतर तुम्हाला हा त्रास जाणवू लागला असेल, तर लगेच डॉक्टरांना सांगा. पण डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतंही औषध बंद करू नका.

रात्री लाळ गळणं कमी करण्यासाठी काय करावं?

नाकाचं आरोग्य जपा: ॲलर्जी किंवा नाक बंद होण्याची समस्या असेल तर योग्य वैद्यकीय सल्ला घ्या.

झोपण्याची पद्धत बदला: कुशीवर झोपताना लाळ जास्त गळत असेल, तर तुमच्यासाठी योग्य असलेल्या झोपण्याच्या पद्धतीबद्दल डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

तोंडाची स्वच्छता राखा: दिवसातून दोनदा दात घासणं आणि दात व हिरड्यांच्या समस्यांवर योग्य उपचार घेणं महत्त्वाचं आहे.

झोपेचा दर्जा सुधारा: रोज एकाच वेळी झोपण्याची सवय लावा.

लक्षणांवर लक्ष ठेवा: लाळ गळण्याची समस्या सतत जाणवत असेल किंवा गिळताना त्रास, खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, तर डॉक्टरांना भेटा.

तातडीने वैद्यकीय मदत कधी घ्यावी?

लाळ गळणं अचानक सुरू झालं आणि त्यासोबतच चेहऱ्याचा एक भाग वाकडा होणं, बोलताना अडखळणं किंवा हात-पायांच्या एका बाजूची ताकद कमी होणं अशी लक्षणं दिसल्यास, तो पक्षाघाताचा (Stroke) झटका असू शकतो. अशा वेळी अजिबात वेळ न घालवता तातडीने वैद्यकीय मदत घेतली पाहिजे.

थोडक्यात सांगायचं तर, झोपेत कधीतरी लाळ गळणं सामान्य असू शकतं. पण हा त्रास रोजचाच असेल किंवा इतर लक्षणंही दिसत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. योग्य कारण शोधून वेळेवर उपचार घेतल्यास झोपेचा दर्जा आणि एकंदर आरोग्य चांगलं राहण्यास मदत होईल.