Used Bike Tips : सेकंड हँड बाईक घेताय? पैसे देण्यापूर्वी या 7 गोष्टी नक्की तपासा

२०२६ मध्ये तुम्ही सेकंड हँड बाईक घेण्याचा विचार करताय का? मग पैसे देण्याआधी आरसी (RC), इंजिन आणि इन्शुरन्स ट्रान्सफर यांसारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी तपासून पाहणं गरजेचं आहे.

सेकंड हँड बाईक घेण्यापूर्वी लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी

भारतात जुनी मोटरसायकल विकत घेताना तिचे रजिस्ट्रेशन आणि मालकी हक्क बारकाईने तपासणे खूप गरजेचे असते. बाईकचा आधी कधी अपघात झालाय का, हे पाहण्यासाठी इंजिन, फ्रेम आणि इतर पार्ट्स तपासा. बाईकची खरी कंडिशन समजण्यासाठी सर्व्हिस हिस्ट्री (Service history) आणि ओडोमीटर रीडिंगकडे लक्ष द्या. तसेच, रस्त्यावर गाडी चालवण्याच्या नियमांनुसार बाईकचा इन्शुरन्स आणि पीयूसी (PUC) सर्टिफिकेट वैध असल्याची खात्री करा.

पैसे देण्यापूर्वी तुम्ही बाईकची पार्श्वभूमी, इंजिनची स्थिती आणि इतर दुरुस्तीची कामे नीट तपासून घ्यायला हवीत. नाहीतर, खराब बाईक तुमच्या माथी मारली जाईल आणि दुरुस्तीसाठी तुम्हाला मोठा खर्च करावा लागेल. शिवाय, नंतर मालकी हक्क (Ownership) बदलतानाही अडचणी येऊ शकतात. म्हणूनच, २०२६ मध्ये भारतात सेकंड हँड बाईक घेण्यापूर्वी कोणत्या ७ महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवायच्या?

RC आणि मालकी हक्काची कागदपत्रे तपासा

सर्वात आधी तुम्ही बाईकचे रजिस्ट्रेशन सर्टिफिकेट (Registration Certificate) तपासले पाहिजे. आरसीवरील नाव आणि बाईक विकणाऱ्या व्यक्तीचे नाव एकच आहे का, याची खात्री करा. तसेच, बाईकचा रजिस्ट्रेशन नंबर आणि चेसिस नंबर (Chassis number) कागदपत्रांशी जुळतोय का, हेही पाहा.

तुम्ही 'परिवहन' (Parivahan) किंवा 'वाहन' (VAHAN) या अधिकृत सरकारी वेबसाईटवर जाऊन रजिस्ट्रेशनचे तपशील ऑनलाईन तपासू शकता. याशिवाय, सरकारच्या ई-चलान (eChallan) पोर्टलवर जाऊन बाईकवर कोणतेही ट्रॅफिक चलान प्रलंबित नाही ना, हे तपासा. जर आरसीवर हायपोथिकेशन (Hypothecation) असेल, तर याचा अर्थ बाईक फायनान्सवर घेतलेली आहे. बाईकवर कर्ज असेल, तर विकणाऱ्याला आधी बँकेकडून एनओसी आणायला सांगा. जर बाईक विकणारी व्यक्ती मूळ मालक नसेल, तर त्याच्याकडे पॉवर ऑफ सेल (Power of sale) आहे की नाही, हे नक्की तपासा.

बाईक सुरू करण्यापूर्वी इंजिन तपासा

तुम्ही बाईक पाहायला जाण्यापूर्वीच मालकाला सांगा की इंजिन थंड होईपर्यंत बाईक चालू करू नका. इंजिन थंड असताना त्यातील दोष सहज ओळखता येतात. बाईक सुरू केल्यावर ती एकदम स्मूथ चालली पाहिजे. इंजिनमधून नॉकिंग (Knocking), धातूचा आवाज किंवा इतर कोणताही विचित्र आवाज येतोय का, याकडे बारकाईने लक्ष द्या.

सायलेंसरमधून जास्त धूर येणे, ऑइल गळती आणि बाईक सुरू केल्यानंतरही डॅशबोर्डवरील वॉर्निंग लाईट्स चालू राहणे, या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करू नका. इंजिन केसिंग आणि आजूबाजूच्या भागावर ऑइल गळती किंवा तडे आहेत का, ते पाहा. इंजिन चांगले चालतेय याचा अर्थ बाईक एकदम उत्तम स्थितीत आहे, असे होत नाही. जर तुम्हाला काही विचित्र आवाज, धूर किंवा ऑइल गळती दिसली, तर बाईक तपासण्यासाठी तुमच्या ओळखीच्या मेकॅनिकला सोबत घेऊन जा.

बाईकचा अपघात झालाय का, हे तपासा

स्प्रे पेंटिंग करून किंवा नवीन बॉडी पॅनल्स बसवून बाईकचा अपघात सहज लपवता येतो. त्यामुळे बाईकची फ्रेम, हँडलबार, फ्रंट फोर्क (front fork), चाके, फूटपेग्स, लीव्हर्स आणि हँडलबारच्या कडांवर कुठे वाकलेले, तडे गेलेले किंवा तुटलेले भाग आहेत का, हे नीट तपासा.

बाईकची चाके योग्य अलाइनमेंटमध्ये आहेत का आणि बाईक सपाट पृष्ठभागावर सरळ उभी राहतेय का, हे पाहा. फोर्क सीलमधून ऑइल गळत नाहीये ना आणि पॅनल्समधील गॅप्स समान आहेत ना, याची खात्री करा. फ्रेम, स्टिअरिंग हेड किंवा सस्पेन्शनच्या भागाला झालेल्या नुकसानीपेक्षा साधे ओरखडे किंवा वरवरचे डॅमेज परवडले.

जर तुम्हाला वाटत असेल की बाईकचा मोठा अपघात झालाय किंवा तिचे काम खूप खराब पद्धतीने केलेय, तर बाहेरून एखाद्या इन्स्पेक्टरला (outside inspector) बोलावून बाईक तपासा. जर मालकाने या तपासणीला नकार दिला किंवा तुम्हाला बाईकची खरी कंडिशन समजत नसेल, तर ती बाईक न घेणेच शहाणपणाचे ठरेल.

टायर्स, ब्रेक्स आणि सस्पेन्शन तपासा

टायर्स, ब्रेक्स आणि सस्पेन्शनची गुणवत्ता तुमच्या सुरक्षिततेवर थेट परिणाम करते. बाईक घेतल्यानंतर पहिल्या काही वर्षांतच हे पार्ट्स बदलावे लागले, तर तुम्हाला मोठा खर्च येऊ शकतो. त्यामुळे टायरचे ट्रेड (tread), त्यावरील तडे, झीज आणि उत्पादनाची तारीख नक्की तपासा. जर टायर एकाच बाजूने जास्त झिजले असेल, तर ते टायरमधील चुकीचा हवेचा दाब, खराब अलाइनमेंट किंवा सस्पेन्शनच्या समस्येचे लक्षण असू शकते.

ब्रेक पॅड्स आणि रोटर्स/डिस्क जास्त झिजलेत किंवा खराब झालेत का, हे पाहा. ब्रेक लीव्हर्सजवळ ब्रेक-फ्लुइडची गळती (brake-fluid leaks) होत नाहीये ना, हे तपासा. सस्पेन्शन दाबून पाहा आणि त्यातून काही आवाज येतोय का किंवा ते अडकत नाहीये ना, याची खात्री करा. फोर्क सील्स किंवा चाके वळवताना काही असामान्य हालचाल जाणवली, तर ती समस्या फक्त एखादा तज्ज्ञच ओळखू शकतो.

इन्शुरन्स तपासा आणि मालकी हक्क ट्रान्सफर करा

बाईक विकत घेण्यापूर्वी तिचा इन्शुरन्स आणि पीयूसी (PUC) सर्टिफिकेट वैध असल्याची खात्री करा. सार्वजनिक रस्त्यांवर गाडी चालवण्यासाठी थर्ड-पार्टी मोटर इन्शुरन्स असणे कायद्याने बंधनकारक आहे. आधीच्या मालकाने इन्शुरन्स क्लेम (insurance claims) केले आहेत का, याची चौकशी करा. गरज पडल्यास इन्शुरन्स कंपनीकडेही याची खात्री करून घ्या.

सर्वात शेवटी, इन्शुरन्स कंपनीला कळवून इन्शुरन्स लगेच तुमच्या नावावर ट्रान्सफर करून घ्या. IRDAI च्या नियमांनुसार, मालकी हक्क बदलल्यानंतर १४ दिवसांच्या आत इन्शुरन्स पॉलिसी नवीन मालकाच्या नावावर ट्रान्सफर होणे आवश्यक आहे. भविष्यात जर तुम्हाला इन्शुरन्स क्लेम करायची वेळ आली, तर इन्शुरन्स आणि आरसी आधीच्या मालकाच्या नावावर न राहता, ते तुमच्याच नावावर नोंदणीकृत असल्याची खात्री करा.