Health Care : कडाक्याच्या उन्हामुळे डोळ्यांवर अंधारी आल्यासारखे वाटते? लो बीपी नव्हे तर ही कारणेदेखील असू शकतात
सार
Health Care : उन्हाळ्यात डोळ्यांपुढे अंधारी येणे हे फक्त लो BP मुळे होत नाही. डिहायड्रेशन, कमी साखर, उष्णतेचा ताण, अचानक BP बदल आणि डोळ्यांचा थकवा ही प्रमुख कारणे असू शकतात. योग्य पाणी, आहार आणि काळजी घेतल्यास ही समस्या टाळता येते.
Health Care : कडक उन्हाळ्यात बाहेर पडताना अनेकांना अचानक डोळ्यांपुढे अंधारी येणे, चक्कर येणे किंवा थकवा जाणवणे ही सामान्य तक्रार वाटते. बहुतेक लोक हे लो ब्लड प्रेशर (Low BP) मुळे होतं असे समजतात, पण वास्तवात केवळ BP कमी होणे हेच कारण नसते. शरीरातील पाणी कमी होणे, उष्णतेचा ताण, रक्तातील साखरेची पातळी बदलणे आणि इतर अनेक कारणांमुळेही अशी लक्षणे दिसू शकतात. या लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यास कधी कधी गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात, त्यामुळे त्यामागील खरी कारणे समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
डिहायड्रेशन (Dehydration) – सर्वात सामान्य कारण
उन्हाळ्यात घामाद्वारे शरीरातील पाणी आणि क्षार (electrolytes) मोठ्या प्रमाणात कमी होतात. जर पुरेसं पाणी पिलं नाही, तर शरीर डिहायड्रेट होतं. डिहायड्रेशनमुळे रक्ताची मात्रा कमी होते आणि मेंदूपर्यंत ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होतो. यामुळे अचानक चक्कर येणे, डोळ्यांपुढे अंधारी येणे आणि अशक्तपणा जाणवतो. अनेक वेळा लोकांना वाटतं की हा लो BP आहे, पण प्रत्यक्षात शरीरात पाण्याची कमतरता हे मुख्य कारण असतं. नियमित पाणी, नारळपाणी किंवा इलेक्ट्रोलाइट्स घेतल्यास ही समस्या कमी होते.
रक्तातील साखर कमी होणे (Hypoglycemia)
उन्हाळ्यात काही लोक जेवण टाळतात किंवा कमी खातात, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोज पातळी अचानक कमी होते. मेंदूला ऊर्जा मिळत नाही आणि त्याचा परिणाम थेट दृष्टीवर होतो. त्यामुळे डोळ्यांसमोर अंधारी येणे, थरथर, घाम येणे आणि अशक्तपणा जाणवतो. विशेषतः मधुमेह असलेल्या लोकांनी याकडे जास्त लक्ष देणे आवश्यक आहे. वेळेवर हलका आहार किंवा गोड पेय घेतल्यास ही स्थिती सुधारते.
उष्णतेचा ताण (Heat Exhaustion)
जास्त तापमानात शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची क्षमता कमी होते. दीर्घकाळ उन्हात राहिल्यास heat exhaustion होऊ शकतो. यामध्ये शरीर खूप गरम होते, घाम येतो, डोके हलकं वाटतं आणि दृष्टी धूसर होते. काही वेळा डोळ्यांपुढे काळोख येतो. हे केवळ लो BP नसून शरीराचा उष्णतेमुळे होणारा प्रतिसाद असतो. सावलीत विश्रांती घेणे आणि शरीर थंड ठेवणे आवश्यक असते.
रक्तदाबात अचानक बदल (Not only Low BP)
अनेक वेळा फक्त लो BP नाही तर रक्तदाबात अचानक होणारी घट किंवा वाढ यामुळेही असे लक्षण दिसू शकते. उभं राहिल्यावर अचानक रक्तदाब कमी होणे (orthostatic hypotension) यामुळे मेंदूपर्यंत रक्तपुरवठा कमी होतो. यामुळे डोळ्यांसमोर अंधारी येते. काही औषधे, ताणतणाव किंवा झोपेची कमतरता यामुळेही हे होऊ शकते. त्यामुळे फक्त BP कमी आहे असं गृहित धरू नये.
डोळ्यांशी संबंधित समस्या आणि थकवा
दीर्घकाळ मोबाईल किंवा कॉम्प्युटर स्क्रीन वापरल्याने डोळ्यांवर ताण येतो. यामुळे व्हिज्युअल फॅटिग (eye strain) निर्माण होतो आणि काही वेळा धूसर दिसणे किंवा अंधारीसारखं वाटणे होऊ शकतं. तसेच डोळ्यांचा रक्तपुरवठा कमी झाल्यासही अशी लक्षणे दिसतात. पुरेशी झोप न मिळाल्यास हे अधिक तीव्र होते. त्यामुळे डोळ्यांची योग्य विश्रांती घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.