
महिन्याचा पगार झाला की तुम्ही सामानाची लिस्ट घेऊन डी-मार्टमध्ये जाता. फक्त गरजेचं सामान घेऊन १००० रुपयांत खरेदी उरकायची, असं तुम्ही स्वतःला सांगता. पण बाहेर येताना तुमचं बिल २००० किंवा ३००० च्या पुढे गेलेलं असतं!
अनेक कुटुंबांसोबत नेमकं हेच घडतं. यासाठी आपण फक्त डी-मार्टला दोष देऊ शकत नाही. मोठी सुपरमार्केट्स त्यांच्या वस्तूंच्या किमती, मांडणी आणि डिस्काउंटच्या ऑफर्स वापरून आपल्याला गरजेपेक्षा जास्त खरेदी करायला लावतात.
डी-मार्ट 'एव्हरीडे लो कॉस्ट / एव्हरीडे लो प्राईस' (EDLC/EDLP) ही बिझनेस स्ट्रॅटेजी वापरते. विशिष्ट दिवशी ऑफर्स देण्याऐवजी, ते कमी खर्चात वस्तू खरेदी करून ग्राहकांना कायम स्वस्तात विकतात. एखादी वस्तू स्वस्त दिसली की ती आत्ताच घेतल्यास आपले पैसे वाचतील, असा विचार तुम्ही करता. उदाहरणार्थ, तुमच्या घरी आधीच दोन साबण आहेत. पण नवीन साबणावर ऑफर दिसली की तुम्ही आणखी दोन पाकिटे उचलून ठेवता.
एका वस्तूवर ५० रुपये वाचवल्याचा आनंद तुम्हाला मिळतो. पण प्रत्यक्षात १० अनावश्यक वस्तू खरेदी करून तुम्ही ५०० रुपये जास्त खर्च करता.
तुम्ही तांदूळ, तेल आणि डाळींसारखं किराणा सामान घ्यायला जाता. पण तिथेच तुम्हाला बिस्किटे, चॉकलेट्स, शाम्पू, कपडे, भांडी आणि घरातील इतर वस्तूही दिसतात. डी-मार्ट एकाच छताखाली अन्नधान्य, एफएमसीजी (FMCG), घरगुती वस्तू आणि कपडे विकण्याचं बिझनेस मॉडेल वापरतं. तुम्ही प्रत्येक वस्तूकडे पाहता आणि ती आपल्या घरासाठी गरजेची आहे, असा विचार करता. या छोट्या-छोट्या वस्तूंची किंमत एकत्र होऊन तुमचं बिल अचानक खूप वाढतं.
तुमचे निर्णय बदलण्यासाठी सुपरमार्केट्स एका विशिष्ट पद्धतीने वस्तूंची मांडणी करतात. डी-मार्टवर झालेल्या २०२६ च्या एका अभ्यासानुसार, दुकानाची रचना आणि ऑफर्सच्या जाहिरातींचा ग्राहकांच्या खरेदीवर थेट परिणाम होतो.
तुम्ही ऑफर, व्हॅल्यू किंवा नवीन प्रॉडक्ट असे टॅग पाहता आणि न ठरवलेल्या वस्तूही लगेच विकत घेता. तज्ज्ञ यालाच 'इम्पल्स बायिंग' (Impulse Buying) म्हणतात.
डी-मार्टमध्ये जाण्यापूर्वी तुम्ही मोबाईलवर सामानाची लिस्ट नक्की तयार करा. लिस्टमध्ये नसलेली वस्तू खूपच इमर्जन्सी असेल तरच घ्यायची, असा कडक नियम तुम्ही स्वतःला लावून घ्या. फक्त डिस्काउंट आहे म्हणून कोणतीही वस्तू विकत घेऊ नका. ती वस्तू घरी आधीच आहे का आणि पुढच्या ३० दिवसांत तुम्ही ती खरंच वापरणार आहात का, हे स्वतःला विचारा.
तुम्ही आधीच बजेट ठरवून त्या मर्यादेतच गरजेच्या वस्तू निवडल्या पाहिजेत. विशेषतः मुलांसोबत गेल्यावर स्नॅक्स आणि खेळण्यांवर होणारा अचानक खर्च तुमच्या फायनल बिलात मोठी वाढ करतो.
डी-मार्ट नक्कीच कमी किमतीत वस्तू देतं. पण वस्तू स्वस्त मिळणं म्हणजे तुमचा एकूण खर्च कमी होणं नव्हे. तुम्हाला १०० रुपयांचा डिस्काउंट मिळेल, पण तुम्ही १००० रुपयांच्या जास्तीच्या वस्तू घेतल्या तर तुमची काहीच बचत होत नाही. डिस्काउंटची रक्कम पाहण्याऐवजी, तुम्हाला त्या वस्तूची खरंच गरज आहे का, हे तुम्ही स्वतःला विचारलं पाहिजे.
विशेषतः गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी प्रत्येक रुपया महत्त्वाचा असतो. डी-मार्टमध्ये खरी बचत करायची असेल, तर फक्त स्वस्त वस्तू घेण्यापेक्षा अनावश्यक वस्तू टाळणं जास्त गरजेचं आहे.