Protein Deficiency : प्रथिनांची कमतरता; शरीर देतं 'हे' 6 धोक्याचे इशारे

शरीराच्या अनेक महत्त्वाच्या कामांमध्ये प्रोटीनची भूमिका मोठी असते. चयापचय क्रिया (metabolism), हार्मोन्सचं संतुलन, स्नायू आणि त्वचेचं आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी प्रोटीन गरजेचं असतं.

प्रथिनांची कमतरता; शरीर देतं 'हे' ६ धोक्याचे इशारे

शरीराच्या जवळपास प्रत्येक कामात प्रोटीनचा वाटा असतो. चयापचय क्रियेपासून ते हार्मोन्स नियंत्रणापर्यंत आणि स्नायूंच्या आरोग्यापासून ते त्वचेच्या आरोग्यापर्यंत, सगळीकडे प्रोटीन लागतंच. पण संशोधनानुसार, अनेक लोक—विशेषतः महिला आणि वृद्ध—पुरेशा प्रमाणात प्रोटीन घेत नाहीत. शरीरात प्रोटीनची कमतरता निर्माण झाल्यास कोणती लक्षणं दिसतात, ते पाहूया.

सतत थकवा जाणवतो का?

पुरेशी झोप घेऊनही तुम्हाला खूप थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवत असेल, तर त्यामागे शरीरातील प्रोटीनची कमतरता हे एक कारण असू शकतं. शरीराला प्रोटीन मिळालं नाही, तर दिवसभर ऊर्जा टिकवून ठेवणं अवघड होतं. त्यामुळे सुस्ती येते किंवा प्रचंड थकवा जाणवतो.

गोड खाण्याची खूप इच्छा होते?

गोड पदार्थ किंवा प्रक्रिया केलेल्या कार्बोहायड्रेट्ससाठी (processed carbs) तीव्र इच्छा होणं, हे तुमच्या आहारात पुरेसं प्रोटीन नसल्याचं लक्षण असू शकतं. प्रोटीन भूक नियंत्रणात ठेवायला मदत करतं आणि रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढू देत नाही.

केस गळती आणि नखं तुटणं

शरीरात प्रोटीनची पातळी कमी झाल्यास केस गळणं आणि नखं कमकुवत होऊन तुटणं यांसारख्या समस्या दिसू लागतात. प्रोटीनच्या कमतरतेचा पहिला परिणाम त्वचा, केस आणि नखांवरच दिसतो. त्वचेवर लालसरपणा, नखं ठिसूळ होणं आणि केस पातळ होणं ही सर्व प्रोटीनच्या कमतरतेची लक्षणं मानली जातात.

रक्तातील साखरेची पातळी

शरीरात प्रोटीन कमी झाल्यास रक्तातील साखरेची पातळीही कमी होते. यामुळेच आपल्याला गोड पदार्थ खाण्याची इच्छा होते. पण गंमत म्हणजे, गोड पदार्थ कितीही खाल्ले तरी समाधान मिळत नाही. उलट, जास्त गोड खाल्ल्याने आरोग्याच्या इतर समस्या निर्माण होऊ शकतात.

विचारांमध्ये गोंधळ आणि मूड स्विंग्स

शरीरात प्रोटीनची कमतरता झाल्यास विचारांमध्ये अस्पष्टता, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण आणि मूडमध्ये बदल (mood swings) यांसारख्या समस्या येऊ शकतात. याचं कारण म्हणजे, आपला मूड, प्रेरणा आणि सतर्कता नियंत्रित करणारे डोपामाइन (dopamine) आणि सेरोटोनिन (serotonin) सारखे रासायनिक संदेशवाहक (neurotransmitters) तयार करण्यासाठी मेंदूला अमिनो ॲसिडची गरज असते, जे प्रोटीनमधून मिळतात.

सतत भूक लागणं

नेहमी भुकेलेलं वाटणं हे आणखी एक महत्त्वाचं लक्षण आहे. पोटभर जेवण झाल्यानंतरही तुम्हाला खूप भूक लागत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. यामागे प्रोटीनची कमतरता हे कारण असू शकतं. प्रोटीनमुळे पोट भरल्यासारखं वाटतं, भूक नियंत्रणात राहते आणि रक्तातील साखरेची पातळी स्थिर राहण्यास मदत होते.