नॉन-स्टिक कुकवेअर वापरताय? ‘फॉरएव्हर केमिकल्स’मुळे आरोग्यावर गंभीर परिणामांचा इशारा

नॉन-स्टिक कुकवेअरमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ‘फॉरएव्हर केमिकल्स’मुळे आरोग्यावर धोका निर्माण होऊ शकतो, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. भांड्यांवर ओरखडा पडल्यास हानिकारक कण अन्नात मिसळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे स्टेनलेस स्टील किंवा कास्ट आयर्नसारख्या सुरक्षित पर्यायांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जात आहे.

नॉन-स्टिक कुकवेअरचा वापर आज प्रत्येक घरात सहजपणे केला जातो. मात्र, याच भांड्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ‘फॉरएव्हर केमिकल्स’मुळे आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात, असा इशारा संगीता रेड्डी यांनी दिला आहे. विशेष म्हणजे, नॉन-स्टिक कोटिंगवर छोटासा ओरखडाही धोकादायक ठरू शकतो, अशी माहिती त्यांनी शेअर केली आहे.

फॉरएव्हर केमिकल्स म्हणजे नेमकं काय?

नॉन-स्टिक कुकवेअरमध्ये PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) नावाची रसायने वापरली जातात, ज्यांना ‘फॉरएव्हर केमिकल्स’ असे म्हटले जाते. ही रसायने मानवी शरीरात सहज विघटित होत नाहीत, त्यामुळे दीर्घकाळ शरीरात साठून राहतात. यापूर्वी २०१३ पर्यंत टेफ्लॉन कोटिंगमध्ये PFOA (Perfluorooctanoic Acid) वापरले जात होते. संशोधनानुसार, या रसायनांच्या जास्त संपर्कामुळे मूत्रपिंड आणि वृषणाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो.

ओरखडा पडला तरीही धोका संभवतो

संशोधकांच्या मते, नॉन-स्टिक भांड्यांवर अगदी छोटा क्रॅक किंवा ओरखडा पडला तरी त्यातून हजारो सूक्ष्म कण बाहेर पडू शकतात. हे कण अन्नामध्ये मिसळण्याची शक्यता असते. विशेषतः जुने किंवा जास्त वापरलेले पॅन वापरताना हा धोका अधिक वाढतो आणि हे कण लाखोंच्या संख्येपर्यंत पोहोचू शकतात, असेही सांगितले जाते.

घाबरू नका, जागरूक राहा – तज्ज्ञांचा सल्ला

या विषयावर बोलताना संगीता रेड्डी यांनी स्पष्ट केले की, हा भीतीचा विषय नसून जागरूकतेचा आहे. “आरोग्य केवळ रुग्णालयातच घडत नाही, तर आपल्या रोजच्या सवयींमध्ये घडत असते,” असे त्या म्हणाल्या. त्यामुळे स्वयंपाक करताना वापरणाऱ्या भांड्यांबाबत योग्य निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे.

सुरक्षित पर्याय कोणते?

तज्ज्ञांच्या मते, नॉन-स्टिक भांड्यांच्या ऐवजी स्टेनलेस स्टील किंवा कास्ट आयर्नसारख्या पर्यायांचा वापर करणे अधिक सुरक्षित ठरू शकते. हे पर्याय दीर्घकाळ टिकाऊ असून आरोग्यासाठी कमी धोकादायक मानले जातात. आपल्या दैनंदिन जीवनातील छोट्या बदलांमुळे मोठ्या आरोग्य समस्यांपासून बचाव करता येऊ शकतो.