Karwa Chauth 2026 : करवा चौथला चाळण, करवा आणि चंद्रपूजेचं महत्त्व काय? जाणून घ्या
सार
करवा चौथ २०२६ मध्ये २९ ऑक्टोबरला आहे. या दिवशी उपवास सोडण्यापूर्वी महिला चंद्राला पाणी का अर्पण करतात? तसेच चाळण, पारंपरिक करवा आणि चंद्रपूजेचं नेमकं महत्त्व काय आहे, हे आपण जाणून घेणार आहोत.
मुंबई : करवा चौथ हा सण पारंपरिक पूजा, उपवास आणि चंद्रदर्शनाच्या विशेष विधींनी साजरा केला जातो. २०२६ मध्ये हा सण गुरुवार, २९ ऑक्टोबरला साजरा होणार आहे. या दिवशी विवाहित महिला आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी उपवास करतात आणि काही खास विधी पार पाडतात.
या सणाच्या साजरीकरणात तीन महत्त्वाच्या परंपरांचा आवर्जून उल्लेख करावा लागतो. यामध्ये चाळण, पारंपरिक करवा (मातीचे भांडे) आणि चंद्राला अर्घ्य देणे यांचा समावेश आहे. संध्याकाळच्या पूजेत या प्रत्येक गोष्टीचं आपलं असं एक वेगळं महत्त्व आहे.
बहुतेक भारतीय कुटुंबांमध्ये पूजेची पद्धत साधारणपणे सारखीच असली, तरी त्यांच्या क्रमात आणि अर्थामध्ये थोडेफार बदल पाहायला मिळतात. करवा चौथच्या या तीन सर्वात महत्त्वाच्या विधींचा नेमका अर्थ काय आहे, ते आपण खालीलप्रमाणे समजून घेऊया.
Karwa Chauth 2026: चंद्रदर्शनावेळी चाळणीचा वापर का केला जातो?
करवा चौथच्या संध्याकाळच्या पूजेत चाळण हा सर्वात महत्त्वाचा भाग असतो. महिला सहसा या चाळणीतून आधी चंद्राकडे पाहतात आणि त्यानंतर आपल्या पतीचा चेहरा पाहतात.
चाळणीचं नेमकं धार्मिक महत्त्व सर्वच परंपरांमध्ये एकाच प्रकारे सांगितलेलं नाही. करवा चौथशी जोडलेल्या स्थानिक प्रथा आणि वीरवतीच्या कथेसारख्या आख्यायिकांवरून या चाळणीचं महत्त्व ठरतं.
करवा या भांड्याचं महत्त्व काय?
करवा हे सहसा मातीपासून बनवलेलं एक पारंपरिक भांडं असतं. करवा चौथच्या संध्याकाळच्या पूजेचा हा एक अविभाज्य भाग आहे. परंपरेनुसार हे भांडं पाण्याने भरलं जातं आणि पूजेच्या इतर साहित्यासोबत ठेवण्यापूर्वी ते छान सजवलं जातं.
हे भांडं सौभाग्य, प्रार्थना आणि कुटुंबाच्या भरभराटीसाठी देवाला केलेल्या अर्पणाचं प्रतीक मानलं जातं. त्याचबरोबर याचा प्रत्यक्ष वापरही महत्त्वाचा आहे. कुटुंबाच्या प्रथेनुसार, याच भांड्यातून चंद्राला पाणी (अर्घ्य) दिलं जातं.
मातीची भांडी वापरण्याची परंपरा असली, तरी आता या भांड्यांच्या आकारात आणि प्रकारात बरेच बदल पाहायला मिळतात.
करवा चौथला चंद्राला पाणी का अर्पण करतात?
चंद्रपूजा हा या दिवसाचा सर्वात मुख्य भाग असतो. आकाशात चंद्र दिसल्यानंतर, महिला आपल्या कौटुंबिक परंपरेनुसार चंद्राला अर्घ्य देतात आणि देवाची प्रार्थना करतात.
ही पूजा चंद्रदेवाची आराधना करण्यासाठी आणि वैवाहिक जीवनात सुख-शांती तसंच कुटुंबाच्या कल्याणासाठी केली जाते. चंद्राला पाणी देण्यासाठी करवा किंवा इतर कोणत्याही योग्य भांड्याचा वापर केला जातो.
चंद्रदर्शन आणि पूजा झाल्यानंतर परंपरेनुसार उपवास सोडला जातो. बहुतांश ठिकाणी, महिला चाळणीतून चंद्र आणि पतीला पाहतात. त्यानंतर पतीच्या हाताने पाणी पिऊन आणि घास खाऊन त्या आपला उपवास सोडतात. या विधींच्या पद्धतींमध्येही काही वेगवेगळ्या परंपरा आहेत.
करवा चौथच्या या तीन परंपरा एकत्र कशा पार पाडल्या जातात?
वर सांगितलेल्या प्रत्येक विधीचा करवा चौथच्या पूजेमध्ये आपला असा एक खास उद्देश आहे.
Karwa Chauth 2026: तुमच्या शहरात चंद्रोदयाची वेळ नक्की तपासा.
करवा चौथचा सण गुरुवार, २९ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जाईल.
अनेक कुटुंबांसाठी या परंपरा आजही खूप महत्त्वाच्या आहेत. पण, त्यांचा अर्थ आणि त्या पार पाडण्याची पद्धत ही स्थानिक प्रथा आणि वैयक्तिक विश्वासांवर अवलंबून असते.