तुमचं बाळ खात असलेलं आईस्क्रीम खरंच सुरक्षित आहे का? आईस्क्रीम आणि फ्रोझन डेझर्टमध्ये काय फरक असतो? त्यात डिटर्जंटसारखे घातक पदार्थ आहेत का, हे कसं ओळखायचं? पॅकेटवर कोणत्या गोष्टी तपासणं गरजेचं आहे?
लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांनाच आईस्क्रीम हवंहवंसं वाटतं. पण फक्त थंड आहे म्हणून कोणताही पदार्थ सुरक्षित नसतो. आईस्क्रीम बनवण्याची पद्धत, वापरलेले घटक, साठवणूक आणि एक्सपायरी डेट यावर त्याची गुणवत्ता अवलंबून असते. मुलं नियमितपणे आईस्क्रीम खात असतील, तर पालकांनी जास्त लक्ष द्यायला हवं.
212
आईस्क्रीम की... फ्रोझन डेझर्ट?
आपण दुकानातून काय विकत घेतोय, हे ओळखणं महत्त्वाचं आहे. दुधाच्या फॅट्सपासून बनलेलं 'आईस्क्रीम' आणि वनस्पती तेलापासून बनलेलं 'फ्रोझन डेझर्ट' यात फरक असतो. त्यामुळे पॅकेटवर 'Ice Cream' लिहिलंय की 'Frozen Dessert' हे पालकांनी नक्की तपासावं. फक्त जाहिरात बघून खरेदी करणं योग्य नाही.
312
मिल्क फॅट Vs वनस्पती तेल
दुधाच्या फॅट्समध्ये नैसर्गिकरित्या अनेक फॅटी ॲसिड असतात, ज्यात लिनोलेनिक ॲसिडचाही समावेश असतो. पण त्यात सॅचुरेटेड फॅटही असल्यामुळे आईस्क्रीमला 'आरोग्यदायी पदार्थ' समजून जास्त खाऊ नये. दुसरीकडे, फ्रोझन डेझर्टमधील पोषणमूल्यं त्यात वापरलेल्या तेलाच्या प्रकारावर अवलंबून असतात. त्यामुळे लेबलवरची माहिती वाचणं गरजेचं आहे.
आईस्क्रीममध्ये डिटर्जंटसारखे घातक पदार्थ मिसळले जाऊ शकतात, ही माहिती पालकांना घाबरवणारी आहे. विशेषतः विनापरवाना आणि अस्वच्छ वातावरणात उत्पादन करणाऱ्यांकडून असे प्रकार होण्याची शक्यता असते. पण, एखाद्या आईस्क्रीममध्ये खरंच डिटर्जंट आहे की नाही, हे लॅब टेस्टशिवाय कळू शकत नाही. घरी चव घेऊन तपासणी करणंही धोकादायक आहे. शंका आल्यास ते मुलांना न देता अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करावी.
512
भेसळयुक्त आईस्क्रीममुळे काय होतं?
आईस्क्रीम किंवा थंड पेय बनवण्यासाठी वापरलेले घटक आणि पाणी स्वच्छ नसेल, तर त्यात बॅक्टेरिया वाढू शकतात. असं भेसळयुक्त अन्न खाल्ल्यामुळे उलट्या, जुलाब, पोटदुखीसारखे त्रास होऊ शकतात. विशेषतः अस्वच्छ पाणी वापरल्यास काही संसर्गजन्य आजारांचा धोकाही वाढतो. त्यामुळे उत्पादक कंपनी स्वच्छता पाळते की नाही हे महत्त्वाचं आहे.
612
लेबल हेच पहिलं सुरक्षा कवच!
आईस्क्रीम विकत घेताना पालकांनी काही गोष्टींची सवय लावून घ्यावी. मॅन्युफॅक्चरिंग डेट, एक्सपायरी डेट, घटकांची यादी, पोषणमूल्यं, साठवणुकीच्या सूचना आणि FSSAI लायसन्स नंबर या गोष्टी तपासा. पॅकेट फाटलेलं किंवा फुगलेलं असेल, किंवा पदार्थाचा रंग, वास यात काही बदल दिसल्यास ते विकत घेऊ नका. खूप स्वस्त आहे म्हणून कोणत्याही दर्जाची वस्तू निवडू नका.
712
वितळलेलं आईस्क्रीम पुन्हा फ्रीझ करू नका!
आईस्क्रीम तयार झाल्यापासून ते वापरले जाईपर्यंत योग्य थंड तापमानात ठेवणं गरजेचं आहे. जास्त वेळ बाहेर ठेवून वितळलेलं आईस्क्रीम पुन्हा फ्रीझरमध्ये ठेवून खाणं सुरक्षित नाही. तापमानातल्या बदलामुळे पदार्थाचा दर्जा खराब होतो आणि काहीवेळा त्यात बॅक्टेरिया वाढण्याची शक्यता असते. मुलांना देताना याची विशेष काळजी घ्या.
812
मुलांना किती आईस्क्रीम द्यावं?
आईस्क्रीम पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नाही. पण जास्त साखर आणि कॅलरी असलेले गोड पदार्थ मुलांना वारंवार देणं टाळा. मुलांच्या रोजच्या आहारात फळं, भाज्या, प्रोटीन आणि पौष्टिक पदार्थांना प्राधान्य द्या आणि आईस्क्रीम कधीतरी कमी प्रमाणात द्या.
912
मुलाला त्रास झाल्यास काय करावं?
आईस्क्रीम खाल्ल्यानंतर मुलाला सतत उलट्या, जुलाब, पोटदुखी, ताप किंवा डिहायड्रेशनची लक्षणं दिसल्यास दुर्लक्ष करू नका. विशेषतः लहान मुलांमध्ये डिहायड्रेशन लवकर होऊ शकतं, त्यामुळे वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. संशयित पदार्थाचं पॅकेट जपून ठेवा, तक्रार करताना त्याचा उपयोग होतो.
1012
एक मिनिटाची तपासणी... मोठी सुरक्षा!
आईस्क्रीम विकत घेण्यापूर्वी एक मिनिट वेळ काढून लेबल वाचल्यास अनेक धोके टाळता येतात. 'Ice Cream' की 'Frozen Dessert' हे तपासण्यापासून ते एक्सपायरी डेट, FSSAI लायसन्स आणि घटक तपासण्यापर्यंत लक्ष द्या. डिटर्जंट भेसळीच्या बातम्यांनी घाबरून न जाता, शंकास्पद वस्तू टाळा आणि अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करा. मुलांच्या जेवणात चवीपेक्षा सुरक्षेला प्राधान्य द्या.
1112
कोल्ड चेन तुटल्यास धोका!
आईस्क्रीमचा दर्जा फक्त त्यातल्या घटकांवर अवलंबून नसतो. ते तयार झाल्यापासून दुकानाच्या फ्रीझरपर्यंत आणि तिथून घरापर्यंत योग्य थंड तापमानात ठेवलं जातंय का, हेही महत्त्वाचं आहे. या 'कोल्ड चेन'मध्ये अडथळा आल्यास पदार्थाचा दर्जा खराब होऊ शकतो. त्यामुळे वितळून पुन्हा गोठवलेल्या आईस्क्रीमची लक्षणं दिसल्यास ते विकत घेऊ नका.
1212
ग्राहक म्हणून तुम्हीही जबाबदार!
अन्न सुरक्षा सुनिश्चित करणं ही फक्त सरकारी अधिकाऱ्यांची जबाबदारी नाही, त्यात ग्राहकांची जागरूकताही महत्त्वाची आहे. आईस्क्रीम विकत घेताना त्याचं नाव, घटक, उत्पादन तपशील तपासण्याची सवय लागल्यास, निकृष्ट दर्जाच्या वस्तूंची निवड कमी होईल. संशयित वस्तू आढळल्यास सोशल मीडियावर शेअर करण्याऐवजी अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करणं जास्त फायद्याचं आहे.
