आपण जेवण साठवण्यासाठी किंवा ऑफिसला नेण्यासाठी सर्रास प्लास्टिकचे डबे वापरतो. पण सगळेच प्लास्टिकचे डबे अन्न ठेवण्यासाठी सुरक्षित असतात का? चांगला आणि सुरक्षित डबा कसा निवडायचा, याबद्दलची महत्त्वाची माहिती इथे वाचा.
आजकाल घरी अन्न साठवण्यासाठी, शाळेत किंवा ऑफिसला जेवण नेण्यासाठी प्लास्टिकचे डबे वापरणं खूप सामान्य झालं आहे. पण सगळेच डबे अन्न ठेवण्यासाठी बनवलेले नसतात. विशेषतः गरम जेवण प्लास्टिकच्या डब्यात ठेवताना, तो डबा अन्नपदार्थांसाठी योग्य आहे की नाही हे तपासणं खूप महत्त्वाचं आहे.
26
हे चिन्ह असेल तरच प्लास्टिकचा डबा खरेदी करा
अन्न ठेवण्यासाठी डबा विकत घेताना, त्यावर 'Food Grade' किंवा 'Food Contact Use' असं लिहिलेलं आहे का, हे सर्वात आधी तपासा. असे डबे खास अन्नपदार्थांसाठीच बनवलेले असतात. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण (FSSAI) च्या नियमांनुसारही, अन्न साठवण्यासाठी वापरले जाणारे प्लास्टिक भारतीय मानकांनुसार असणं बंधनकारक आहे. त्यामुळे, ज्या डब्यांचा दर्जा माहित नाही, त्यात अन्न ठेवणं टाळा.
36
गरम जेवण लगेच प्लास्टिकच्या डब्यात ठेवावं का?
गरमागरम जेवण थेट प्लास्टिकच्या डब्यात ठेवणं टाळलेलंच बरं. कारण जास्त तापमानामुळे प्लास्टिकमधील काही रसायनं अन्नात मिसळण्याची शक्यता असते. फूड कॉन्टॅक्ट मटेरियल्स (FCMs) संबंधित अभ्यासात या प्रक्रियेला 'मायग्रेशन' (migration) असं म्हणतात.
मायक्रोवेव्हमध्ये फक्त तेच प्लास्टिकचे डबे वापरा ज्यांच्यावर 'Microwave-safe' असं स्पष्ट लिहिलेलं आहे. सगळेच प्लास्टिकचे डबे मायक्रोवेव्हसाठी योग्य नसतात. फूड अँड ड्रग ॲडमिनिस्ट्रेशन (FDA) नुसार, काही डबे अन्न गरम करताना जास्त तापमानामुळे वितळू शकतात, त्यामुळे त्यांचा मायक्रोवेव्हमध्ये वापर करू नये.
56
जुने किंवा खराब झालेले डबे वापरावेत का?
प्लास्टिकच्या डब्याला ओरखडे, तडे गेले असतील किंवा त्याचा रंग बदलला असेल, तर तो डबा बदलणंच चांगलं. विशेषतः, खूप जास्त खराब झालेले डबे दीर्घकाळ वापरणं टाळले पाहिजे. हे तुमच्या आरोग्यासाठी सुरक्षित आहे.
66
अंतिम निर्णय
प्लास्टिकच्या डब्यात अन्न ठेवणं म्हणजे आरोग्याला धोका, असं सरसकट म्हणणं चुकीचं आहे. महत्त्वाचं आहे ते म्हणजे, अन्न ठेवण्यासाठी योग्य (food-contact) आणि चांगल्या दर्जाचा डबा निवडणं. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, काही रसायनं अन्नात मिसळून आरोग्याला धोका पोहोचवू शकतात, त्यामुळे डब्याचा दर्जा तपासणं गरजेचं आहे.
