लोहाच्या कमतरतेमुळे फक्त थकवाच नाही, तर केस गळणं, नखं तुटणं, लक्ष न लागणं आणि सारखी थंडी वाजणं अशी लक्षणंही दिसू शकतात. या लक्षणांकडे वेळीच लक्ष देणं आरोग्यासाठी महत्त्वाचं आहे.
मुंबई : आपल्या शरीरासाठी लोह हे एक महत्त्वाचं खनिज आहे. रक्तातील हिमोग्लोबिन तयार करण्यासाठी लोहाची गरज असते. हिमोग्लोबिन फुफ्फुसांकडून ऑक्सिजन घेऊन शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांपर्यंत पोहोचवतं. त्यामुळे शरीराची ऊर्जा, मेंदूचं कार्य, स्नायूंची हालचाल आणि रोगप्रतिकारशक्ती यात लोहाची भूमिका महत्त्वाची ठरते. शरीरात लोहाची पातळी कमी झाल्यावर नेहमीपेक्षा जास्त थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवतो. त्वचा किंवा डोळ्यांच्या खालच्या पापण्या फिकट दिसू लागतात. नेहमीच्या कामातही दम लागणं, चक्कर किंवा डोकेदुखीसारखी लक्षणं दिसतात. पण काहीवेळा लोहाच्या कमतरतेची लक्षणं इतकी स्पष्ट नसतात, ती वेगळ्याच प्रकारे समोर येतात.
28
लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण
लोह फक्त शरीराच्या ऊर्जेसाठीच नाही, तर मेंदूच्या सामान्य कार्यासाठीही मदत करतं. त्यामुळे, जर तुम्हाला सतत लक्ष केंद्रित करता येत नसेल किंवा नेहमीपेक्षा जास्त लक्ष विचलित होत असेल, तर त्यामागे पोषक तत्वांची कमतरता हे एक कारण असू शकतं.
38
सतत थंडी वाजून येणं
बाहेरचं तापमान सामान्य असलं तरी इतरांपेक्षा जास्त थंडी वाजत असेल, तर हे लक्षण लोहाच्या कमतरतेशी संबंधित असू शकतं. अर्थात, फक्त या एका लक्षणावरून लोहाची कमतरता आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.
नेहमीपेक्षा जास्त केस गळत असतील, तर हे सुद्धा एक महत्त्वाचं लक्षण असू शकतं. पण केस गळण्याची अनेक कारणं असतात, त्यामुळे फक्त यावरून लोहाच्या कमतरतेची खात्री करता येत नाही.
58
नखं सहजपणे तुटणं
नखं कमकुवत होऊन वारंवार तुटत असतील, तर हे शरीरात काही पोषक तत्वं पुरेशा प्रमाणात नसल्याचं लक्षण असू शकतं. विशेषतः असे बदल सतत जाणवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणं चांगलं.
68
बर्फ खाण्याची विचित्र इच्छा
काही लोकांना नेहमीच्या जेवणाऐवजी बर्फासारख्या अखाद्य वस्तू खाण्याची विचित्र इच्छा होते. तज्ज्ञ सांगतात की, हे लक्षण लोहाच्या कमतरतेशी संबंधित असू शकतं.
78
लोहाची कमतरता का होते?
आहारातून पुरेसं लोह न मिळणं, शरीरात लोह नीट शोषलं न जाणं किंवा जास्त रक्तस्त्राव होणं या कारणांमुळे लोहाची कमतरता होऊ शकते. मासिक पाळीत जास्त रक्तस्त्राव आणि पोट किंवा आतड्यांमधील काही प्रकारच्या रक्तस्त्रावामुळेही हे होऊ शकतं. ही कमतरता गंभीर झाल्यास 'आयर्न डेफिशिअन्सी ॲनिमिया' होतो, ज्यामुळे रोजच्या कामांवर आणि शारीरिक क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
88
स्वतःच्या मनाने गोळ्या घेऊ नका
वर सांगितलेली एक किंवा अनेक लक्षणं सतत दिसत असली, तरी त्यावरून थेट लोहाची कमतरता आहे, असा निष्कर्ष काढू नका. आवश्यक रक्त तपासण्या करून कारण निश्चित झाल्यावरच उपचार सुरू केले पाहिजेत. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय लोहाच्या गोळ्या घेणंही योग्य नाही. शरीरात गरजेपेक्षा जास्त लोह साठल्यास अवयवांना नुकसान होऊ शकतं, त्यामुळे तपासणी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानंतरच सप्लिमेंट्स घेणं सुरक्षित आहे.
