
फ्रायडे द 13थ हा दिवस नेहमीच दुर्दैव, विचित्र घटना आणि भीतीदायक मान्यतांशी जोडला गेला आहे. या आठवड्यात 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी शुक्रवार येत आहे! यामुळे अनेक लोक नवीन योजना आखताना, प्रवास करताना किंवा काही नवीन सुरू करण्यापूर्वी दोनदा विचार करतात.
काही लोकांना 13 आकड्याची भीती वाटते, तर काहींना वाटतं की फ्रायडे द 13थ जास्तच दुर्दैव घेऊन येतो. पण हे विचार आले कुठून? नॉर्स मायथॉलॉजीपासून ते लास्ट सपर आणि नाईट्स टेम्पलरच्या अटकेपर्यंत अनेक कथा या तारखेच्या कुप्रसिद्धीचं स्पष्टीकरण देतात.
फ्रायडे द 13थ खरंच अशुभ आहे याचा कोणताही पुरावा नसला, तरीही हे पाच सामान्य गैरसमज जगभरातील लोकांना घाबरवून सोडतात.
13 आकड्याशी संबंधित सर्वात सामान्य अंधश्रद्धा बायबलमधील लास्ट सपरच्या कथेवरून येते. ख्रिश्चन मान्यतेनुसार, येशू ख्रिस्ताने आपल्या 12 प्रेषितांसोबत जेवण केलं होतं, म्हणजे टेबलवर एकूण 13 लोक होते.
जुडास इस्कारिओट, ज्याने नंतर येशूचा विश्वासघात केला, त्याला अनेकदा 13 वा पाहुणा मानलं जातं. कालांतराने, या कथेमुळे अशी समजूत निर्माण झाली की जेवणाच्या टेबलवर 13 लोक असणे संकट आणू शकते. ही अंधश्रद्धा इतकी लोकप्रिय झाली की काही लोक अगदी 13 पाहुण्यांसोबत जेवणाचे आयोजन करणे टाळतात.
सर्वात लोकप्रिय ऐतिहासिक कथांपैकी एक म्हणजे फ्रायडे द 13थ चा फ्रान्समधील नाईट्स टेम्पलरच्या अटकेशी असलेला संबंध. शुक्रवार, 13 ऑक्टोबर 1307 रोजी राजा फिलिप चौथ्याने या शक्तिशाली धार्मिक आणि लष्करी संघटनेच्या शेकडो सदस्यांना अटक करण्याचा आदेश दिला होता.
अनेकांना तुरुंगात टाकण्यात आलं, छळ करण्यात आला आणि नंतर मारून टाकण्यात आलं. काही सूत्रांनुसार या दुःखद ऐतिहासिक घटनेमुळे या तारखेला अशुभ मानले जाऊ लागले. मात्र, इतिहासकारांचे म्हणणे आहे की या अटकेमुळेच हा गैरसमज पसरला याचा कोणताही स्पष्ट पुरावा नाही.
अंधश्रद्धा मानणाऱ्यांसाठी फ्रायडे द 13थ हा काही नवीन आणि मोठं काम सुरू करण्यासाठी चांगला दिवस नसतो. काही लोक लग्न करणं, करार करणं, घर खरेदी करणं, प्रवास करणं किंवा नवीन करिअर सुरू करणं पुढे ढकलतात कारण त्यांना वाटतं की या तारखेमुळे अनपेक्षित अडचणी येतील. इतर लोक महत्त्वाचे निर्णय लांबणीवर टाकतात किंवा मोठी खरेदी करणं पूर्णपणे टाळतात.
पाश्चात्य संस्कृतीत शुक्रवार आणि 13 आकड्याला दुर्दैवाशी जोडले गेले आहे, त्यातून हे विचार आले आहेत. मात्र, या दिवशी सामान्य कामं केल्याने काही चुकीचं होण्याची शक्यता वाढते याचा कोणताही पुरावा नाही.
13 आकड्याची भीती फक्त शुक्रवारपुरती मर्यादित नाही. याचा परिणाम अनेक ठिकाणी वास्तुकला, हॉस्पिटॅलिटी आणि नेहमीच्या नंबरिंग सिस्टमवर झाला आहे. काही हॉटेल्स, अपार्टमेंट्स आणि व्यावसायिक इमारतींमध्ये 12 व्या मजल्यानंतरच्या मजल्याला 14 वा मजला असं नाव देतात किंवा 13 वा मजला दाखवणे टाळण्यासाठी वेगळी नंबरिंग सिस्टम वापरतात.
तसंच, काही इमारतींमध्ये रूम नंबर 13 नसतो. या वागणुकीचा संबंध अनेकदा ट्रिस्कायडेकाफोबिया (13 आकड्याची भीती) शी जोडला जातो. विशेष म्हणजे ही अंधश्रद्धा सगळीकडे नाहीये. इटलीमध्ये फ्रायडे द 17थ ला अशुभ मानलं जातं, तर काही स्पॅनिश भाषिक देशांमध्ये मंगळवार 13 तारखेला असंच अशुभ मानलं जातं.
आणखी एक सामान्य गैरसमज नॉर्स मायथॉलॉजीशी संबंधित आहे, विशेषत: वल्हल्ला येथे मेजवानीसाठी जमलेल्या देवतांच्या कथेशी. परंपरेनुसार, 12 देवता जेवणासाठी जमले होते तेव्हा लोकी हा खोडकर देव 13 वा न बोलावलेला पाहुणा म्हणून तिथे आला. त्याच्या उपस्थितीमुळे अशा घटना घडल्या ज्याचा शेवट बाल्डर या लाडक्या देवाच्या मृत्यूने झाला.
13 आकडा शोकांतिकेशी का जोडला गेला याचं एक संभाव्य स्पष्टीकरण म्हणून ही कथा अनेकदा सांगितली जाते. मात्र, इतिहासकारांनी फ्रायडे द 13थ च्या अंधश्रद्धेचा हा एकमेव स्रोत असल्याचं सिद्ध केलेलं नाही.
एक सामान्य अंधश्रद्धा अशी आहे की फ्रायडे द 13थ ला प्रवास केल्यास दुर्दैव येतं. काही लोक या दिवशी फ्लाईट बुक करणं, रोड ट्रिप सुरू करणं किंवा लांबचा प्रवास करणं टाळतात कारण त्यांचा असा विश्वास असतो की या दिवशी अपघात आणि अनपेक्षित समस्या होण्याची शक्यता जास्त असते. मात्र, या तारखेला प्रवासात धोका वाढतो याचा कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नाही.
आणखी एक लोकप्रिय अंधश्रद्धा म्हणजे कपल्सना फ्रायडे द 13थ ला लग्न न करण्याचा सल्ला दिला जातो. या कल्पनेनुसार, या अशुभ तारखेला लग्न केल्यास शोकांतिका, नातेसंबंधांमध्ये समस्या किंवा दुःखी वैवाहिक जीवन येऊ शकतं. काही कपल्स या दिवशी साखरपुडा आणि इतर महत्त्वाचे कार्यक्रम करणं देखील टाळतात.