नातेवाईकांच्या घरी पाहुणे म्हणून जाताना कोणत्या ८ गोष्टी करू नयेत, याबद्दल चाणक्य नीतीमध्ये महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत. नाती खराब होऊ नयेत म्हणून आपण कसं वागलं पाहिजे?
आपण नातेवाईकांच्या घरी जातो, तेव्हा 'आपलंच घर आहे' असा विचार करून काही गोष्टी सहज करतो. पण आपल्या या साध्या वाटणाऱ्या सवयी घरच्यांना अडचणीच्या ठरू शकतात. चाणक्य नीतीनुसार, पाहुणे म्हणून गेल्यावर आपण कसं वागावं, याचे काही नियम आहेत. सर्वात आधी, गरजेपेक्षा जास्त दिवस तिथे राहणं आपण टाळलं पाहिजे. नातेवाईक कितीही जवळचे असले, तरी त्यांच्या रोजच्या आयुष्याला आणि खाजगी वेळेला एक मर्यादा असते. त्यामुळे आपलं काम संपल्यावर तिथे जास्त दिवस न थांबता परत येणं ही चांगली सवय मानली जाते.
25
दुसऱ्यांच्या घरगुती वादात पडू नका
आपण दुसऱ्यांच्या घरात चाललेल्या कौटुंबिक समस्या, नवरा-बायकोचे वाद किंवा पैशांच्या व्यवहारात विनाकारण लक्ष घालू नये. त्यांनी स्वतःहून विचारलं तरच आपला सल्ला देणं योग्य ठरतं. प्रत्येक गोष्टीत मत मांडल्यास गैरसमज होऊ शकतात. तसेच, त्यांनी दिलेल्या जेवणाला किंवा घरातील सोयी-सुविधांना नावं ठेवणं आपण टाळलं पाहिजे. जेवण आवडीचं नसलं तरी ते बनवणाऱ्याच्या कष्टाचा आदर करणं महत्त्वाचं आहे. आपल्या घराची त्यांच्या घराशी तुलना केल्यास त्यांना वाईट वाटू शकतं. पाहुणचाराचा आदर करणं म्हणजेच नात्याचा आदर करणं होय.
35
परवानगीशिवाय वस्तू वापरू नका
नातेवाईकांच्या घरी असताना तिथल्या वस्तू आपल्याच आहेत असं समजून परवानगीशिवाय वापरणं आपण टाळलं पाहिजे. एखादी वस्तू हवी असल्यास, संबंधित व्यक्तीला नम्रपणे विचारून घेणं योग्य ठरतं. घरातील मोठ्या माणसांशी आदराने बोलणं खूप महत्त्वाचं आहे. तसेच, आपल्या घरी असलेल्या सर्व सोयी-सुविधा दुसऱ्यांच्या घरीही मिळतील, अशी अपेक्षा आपण करू नये. घरातील वातावरणानुसार स्वतःला थोडं बदलून घेतल्यास पाहुणे म्हणून राहणं सोपं जातं. छोट्या-छोट्या गोष्टींवरून तक्रार न करता जुळवून घेण्याची सवय घरातील लोकांनाही शांतता देते.
नातेवाईकांच्या घरी जाताना रिकाम्या हाताने जाण्याऐवजी आपण फळे किंवा मिठाईसारखी छोटी भेटवस्तू सोबत नेऊ शकतो. यासाठी खूप पैसे खर्च करून महागड्या वस्तू घेण्याची गरज नाही. प्रेम व्यक्त करणारी एक छोटीशी वस्तूही पुरेशी असते. घरात लहान मुले असतील तर त्यांच्यासाठी एखादी खाऊची वस्तू नेणं ही चांगली सवय आहे. तसेच, घरून परत निघताना पाहुणचार करणाऱ्यांचे आभार मानणं हा चांगला शिष्टाचार आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांच्या घरातील खाजगी गोष्टी, कौटुंबिक समस्या किंवा त्यांनी विश्वासाने सांगितलेल्या गोष्टी आपण बाहेर इतरांना सांगू नयेत.
55
प्रत्येकाच्या खाजगी वेळेचा आदर करा
नातं कितीही जवळचं असलं तरी प्रत्येकाला एक खाजगी स्पेस असते, हे आपण समजून घेतलं पाहिजे. पाहुणे म्हणून जाताना वेळेचा आदर करणं, आदराने वागणं, विनाकारण ढवळाढवळ न करणं आणि जुळवून घेणं या साध्या सवयी नाती दीर्घकाळ टिकवतात. चाणक्य नीतीमधील हे सल्ले आजच्या काळात सक्तीचे नियम म्हणून घेण्याची गरज नाही. पण दुसऱ्यांची खाजगी जागा, वेळ, वस्तू आणि भावनांचा आदर करणं हा नियम कोणत्याही काळात लागू पडतो. नातेवाईकांचं घर आहे म्हणून प्रत्येक गोष्टीत हक्क गाजवणं हा योग्य दृष्टिकोन नाही.
