Sonia Gandhi Memoir: 'घाबरू नकोस', इंदिरा गांधींच्या रागाबद्दल राजीव गांधींनी सोनिया यांना काय सांगितले?

सोनिया गांधींनी त्यांच्या आत्मचरित्रात सासू इंदिरा गांधी यांच्या रागाबद्दल एक महत्त्वाचा किस्सा सांगितला आहे. सुरुवातीच्या काळात इंदिरा गांधींचा राग बघून त्या कशा घाबरायच्या आणि तेव्हा राजीव गांधींनी त्यांना कशी समजूत काढली, याबद्दल त्यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे.

काँग्रेस खासदार सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या गांधी कुटुंबातील सुरुवातीच्या दिवसांबद्दल एक खास आठवण शेअर केली आहे. त्यांच्या सासू आणि माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांना अगदी छोट्या गोष्टींवरून कसा राग यायचा, याबद्दल त्यांनी माहिती दिली आहे. त्यांच्या 'Belonging: A Journey of Love' या आत्मचरित्रात सोनिया गांधींनी लिहिले आहे की, इंदिरा गांधींच्या अचानक येणाऱ्या रागामुळे कर्मचाऱ्यांना आणि आजूबाजूच्या लोकांना अवघडल्यासारखे व्हायचे. नवीन लग्न झालेले असताना, सासूचा राग बघून मला खूप भीती वाटायची, असेही त्यांनी सांगितले. पण हळूहळू मला त्यांचा स्वभाव समजला आणि राग शांत झाल्यावर त्या लोकांशी कशा वागायच्या, हेही शिकायला मिळाले, असे सोनिया गांधी म्हणतात.

सोनिया गांधींनी सांगितला इंदिरा गांधींच्या रागाचा किस्सा

सोनिया गांधींच्या ५४४ पानांच्या आत्मचरित्राचे प्रकाशन नुकतेच झाले आहे. हे पुस्तक हार्परकॉलिन्स इंडियाने प्रकाशित केले आहे. या पुस्तकात त्यांनी गांधी कुटुंबातील पहिल्या वर्षाच्या आठवणी सांगितल्या आहेत. इंदिरा गांधींच्या अचानक येणाऱ्या रागामुळे आजूबाजूचे लोक इतके घाबरायचे की त्यांना काय बोलावे सुचत नसे, असे सोनिया गांधींनी लिहिले आहे.

एका प्रसंगाची आठवण सांगताना त्या म्हणतात, एका कर्मचाऱ्याला इंदिरा गांधींना महत्त्वाच्या भेटीची आठवण करून द्यायला विसरल्यामुळे कोपऱ्यात उभं करण्यात आलं होतं. इतर कर्मचारी तिथून जाताना खूपच अवघडले होते.

"माझ्या सासूबाईंचा अचानक येणारा राग बघून मला सर्वात जास्त भीती वाटायची. त्यांच्या रागामुळे कर्मचारी अक्षरशः सुन्न व्हायचे. एकदा एका कर्मचाऱ्याने एका महत्त्वाच्या भेटीची आठवण करून दिली नाही म्हणून त्याला शिक्षा देण्यात आली. त्याला खोलीच्या एका कोपऱ्यात उभं केलं होतं. इतर लोक तिथून जाताना खूपच संकोचले होते," असं त्यांनी लिहिलं आहे.

इंदिरा गांधींनी एका काँग्रेस नेत्याला दिली होती भिंतीकडे तोंड करून उभे राहण्याची शिक्षा

सोनिया गांधींनी आणखी एक प्रसंग सांगितला आहे. एकदा त्यांनी एका व्यक्तीला कुर्ता आणि धोतर घालून भिंतीकडे तोंड करून कोपऱ्यात उभं असलेलं पाहिलं. त्यावेळी त्यांना वरिष्ठ काँग्रेस नेत्यांची ओळख नव्हती आणि ती व्यक्ती कोण आहे, हेही त्यांना माहीत नव्हतं.

नंतर त्यांना समजलं की ते एक वरिष्ठ काँग्रेस नेते होते ज्यांना इंदिरा गांधींनी शिक्षा दिली होती. सोनिया गांधींनी सांगितलं की, इंदिरा गांधींच्या कर्मचारी एमी क्रिष्णा यांच्यासोबत मी अर्धा तास घालवून आले तरी ते तिथेच उभे होते.

"राजकीय नेते कोण आहेत, याची मला त्यावेळी फारशी ओळख नव्हती. पण आमच्या खासगी जागेत उभा असलेला तो माणूस नक्कीच काँग्रेसचा वरिष्ठ नेता असावा. मी अर्धा तास एमी आंटींसोबत होते आणि जेव्हा मी परत आले, तेव्हाही तो माणूस तिथेच उभा होता," असं त्या म्हणाल्या.

मतभेदानंतर इंदिरा गांधी अनेक दिवस बोलायच्या नाहीत

पुस्तकात असंही म्हटलं आहे की, इंदिरा गांधी एखाद्या व्यक्तीवर रागावल्या तर त्या अनेक दिवस त्यांच्याशी बोलत नसत. त्यामुळे समोरच्या व्यक्तीला त्या कधी बोलतील, याचा अंदाज येत नसे.

सोनिया गांधींनी सांगितलं की, संसदेत विरोधकांसोबत वाद झाल्यावर जेवताना त्यांचा राग अनेकदा बाहेर यायचा. एकदा तर त्यांनी रागाच्या भरात जेवणाचं ताट टेबलच्या दुसऱ्या बाजूला ढकलून दिलं होतं.

"संसदेत विरोधकांशी वाद झाल्यावर जेवताना त्यांचा राग बाहेर यायचा. एकदा तर त्यांनी ताट जोरात ढकलून दिलं होतं. अशा रागामुळे मला माझ्या वडिलांच्या रागाची आठवण यायची. मला खूप भीती वाटायची, पण राजीव आणि संजय हे सगळं शांत होण्याची वाट पाहत बसायचे," असं सोनिया गांधींनी सांगितलं.

इंदिरा गांधींच्या रागाच्या वेळी राजीव गांधींनी दिला सोनियांना धीर

सोनिया गांधींनी मान्य केलं की सुरुवातीला त्यांना इंदिरा गांधींच्या रागाची भीती वाटायची. कारण त्यांना त्यांच्या वडिलांची आठवण यायची. मात्र, राजीव गांधी नेहमी त्यांना धीर द्यायचे की त्यांचा राग लवकरच शांत होईल.

"स्वतःला इतकं घाबरू देऊ नकोस," असं राजीव गांधी त्यांना सांगायचे.

सोनिया गांधी म्हणाल्या की, हळूहळू त्यांना इंदिरा गांधींचा स्वभाव समजला. रागावल्यानंतर इंदिरा गांधींना अनेकदा पश्चात्ताप व्हायचा. त्या समोरच्या व्यक्तीला आपल्या पद्धतीने समजून सांगायच्या.

"...पण जोपर्यंत मला त्या नीट समजल्या नाहीत, तोपर्यंत मला खूप भीती वाटायची. सहसा त्यांना रागाचा पश्चात्ताप व्हायचा आणि त्या समोरच्या व्यक्तीला ते सांगायच्या. पण जर कोणी त्यांचा विश्वासघात केला असेल, तर त्या त्याच्याशी कधीच संबंध ठेवत नसत," असं सोनिया गांधींनी लिहिलं आहे.

इंदिरा गांधी घरगुती कामात शोधायच्या शांतता

सोनिया गांधींनी सांगितलं की, तणाव कमी करण्यासाठी इंदिरा गांधी घरगुती कामं करायच्या. यामध्ये जुने फोटो पाहणं आणि साड्या आवरून ठेवणं यांचा समावेश होता.

सोनिया गांधींनुसार, इंदिरा गांधी एमी क्रिष्णा यांना फोटोंचे बॉक्स आणायला सांगायच्या आणि ते फोटो तारखेनुसार लावून ठेवायच्या. त्या साड्याही व्यवस्थित लावून ठेवायच्या आणि नातेवाईकांना देण्यासाठी वेगळ्या काढायच्या.

"किंवा त्या साड्या काढायच्या आणि आम्ही त्या व्यवस्थित लावून ठेवायचो. त्यावर टॅग लावायचो म्हणजे त्या सहज सापडतील. काही साड्या त्या नातेवाईकांना देण्यासाठी वेगळ्या काढायच्या," असं त्यांनी लिहिलं आहे.

नातवंडांमुळे इंदिरा गांधी झाल्या शांत

सोनिया गांधींनी सांगितलं की, आजी झाल्यानंतर इंदिरा गांधींचा राग खूप कमी झाला. राहुल आणि प्रियांका मोठे झाल्यावर, आजीचा मूड कसा आहे, हे तेच सांगायचे.

त्यांनी लिहिलं आहे की, मुलांसोबत वेळ घालवल्यामुळे इंदिरा गांधी शांत राहायच्या. मुलांचा एक गोड प्रश्न त्यांचा मूड लगेच बदलायचा.

"मुले मोठी झाल्यावर त्यांचा 'मूड' बघण्यासाठी आम्ही त्यांनाच पाठवायचो. नातवंडांचं हसणं आणि त्यांचे प्रश्न त्यांना लगेच शांत करायचे," असं सोनिया गांधींनी सांगितलं.

या आठवणींमधून सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रात इंदिरा गांधींचा एक वेगळाच स्वभाव पाहायला मिळतो. त्यांचा राग आणि नातवंडांसोबतचा त्यांचा प्रेमळ स्वभाव यातून दिसून येतो.