Tata Succession: टाटा सन्सच्या अध्यक्षपदाचा उत्तराधिकारी शोधणं सोपं नाही; चंद्रसेकरन यांच्या राजीनाम्यानंतर पुढे काय?

टाटा सन्सचे चेअरमन एन. चंद्रसेकरन यांनी राजीनामा दिल्याच्या चर्चा आहेत. आता टाटा सन्ससाठी नवीन अध्यक्ष शोधण्याची प्रक्रिया खूप गुंतागुंतीची असणार आहे. यात टाटा ट्रस्टची भूमिका, नवीन चेअरमन निवडण्यातील आव्हानं आणि अधिकार हस्तांतरणाची शक्यता काय आहे, ते पाहूया.

देशातील सर्वात मोठं उद्योगसमूह असलेल्या टाटा सन्सचे चेअरमन एन. चंद्रसेकरन आपल्या पदाचा राजीनामा देणार असल्याची बातमी कॉर्पोरेट जगात चर्चेचा विषय बनली आहे. त्यामुळे त्यांच्या जागी आता कोण येणार, याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं आहे. नवीन चेअरमन निवडण्यात टाटा सन्सचे मुख्य भागधारक असलेल्या टाटा ट्रस्ट्सची भूमिका सर्वात महत्त्वाची असणार आहे.

चंद्रसेकरन यांचा सध्याचा कार्यकाळ फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत आहे. त्यामुळे जरी टाटा सन्सच्या बोर्डाने त्यांचा राजीनामा स्वीकारला, तरी नवीन चेअरमन शोधण्यासाठी आणि अधिकारांचं हस्तांतरण सुरळीत करण्यासाठी ग्रुपकडे अजून काही महिन्यांचा वेळ आहे.

नवीन चेअरमनची निवड कशी होणार?

इतर कंपन्यांप्रमाणे टाटा सन्सचा बोर्ड थेट नवीन चेअरमनची निवड करू शकत नाही. कारण टाटा सन्समध्ये तब्बल ६६ टक्के हिस्सेदारी टाटा ट्रस्ट्सची आहे. कंपनीच्या नियमावलीतील कलम ११८ नुसार, जोपर्यंत ट्रस्ट्सची कंपनीत मोठी हिस्सेदारी आहे, तोपर्यंत चेअरमन निवडण्यासाठी एक विशेष 'सिलेक्शन कमिटी' स्थापन करावी लागते. नवीन चेअरमन निवडण्यात या कमिटीला आणि ट्रस्ट्सना मोठे अधिकार आहेत. त्यानंतर टाटा सन्सचं बोर्ड अंतिम नियुक्ती करतं.

याआधी ऑक्टोबर २०१६ मध्ये सायरस मिस्त्री यांना अध्यक्षपदावरून हटवल्यानंतर अशी सिलेक्शन कमिटी तयार करण्यात आली होती. त्यावेळी रतन टाटा, वेणू श्रीनिवासन, अमित चंद्रा, माजी राजदूत रोनेन सेन आणि लॉर्ड कुमार भट्टाचार्य या पाच जणांच्या समितीवर नवीन अध्यक्ष शोधण्याची जबाबदारी होती. तेव्हा रतन टाटा यांना अंतरिम अध्यक्ष बनवण्यात आलं होतं. या समितीने त्यावेळी टीसीएसचे सीईओ असलेल्या एन. चंद्रसेकरन यांच्या नावाची एकमताने शिफारस केली. जानेवारी २०१७ मध्ये टाटा सन्सच्या बोर्डाने ही शिफारस स्वीकारली आणि फेब्रुवारीमध्ये चंद्रसेकरन यांनी पदभार स्वीकारला.

पण तेव्हाची आणि आताची परिस्थिती वेगळी आहे. सायरस मिस्त्री यांना अचानक पदावरून हटवल्यामुळे एका अंतरिम अध्यक्षाची गरज होती. मात्र, चंद्रसेकरन यांचा कार्यकाळ संपायला अजून वेळ असल्याने, अंतरिम अध्यक्षाशिवाय थेट नवीन व्यक्तीकडे अधिकार हस्तांतरित करणं टाटा ग्रुपला शक्य होऊ शकतं.

निर्णय ट्रस्ट्सचा, पण आव्हानं मोठी

नवीन चेअरमन निवडण्यात टाटा ट्रस्ट्समधील एकमत खूप महत्त्वाचं आहे. पण सध्या ट्रस्ट्समधील काही अंतर्गत वाद हे एक मोठं आव्हान आहे. बोर्ड सदस्यांची नियुक्ती, त्यांचा कार्यकाळ अशा काही मुद्द्यांवरून टाटा ट्रस्ट्समध्ये मतभेद आहेत. यातील सर रतन टाटा ट्रस्ट या महत्त्वाच्या ट्रस्टशी संबंधित वाद तर महाराष्ट्राच्या धर्मादाय आयुक्तांपर्यंत (Charity Commissioner) पोहोचला आहे.

नवीन चेअरमन निवडण्यात या प्रमुख ट्रस्ट्सची भूमिका निर्णायक असल्याने, त्यांच्यात एकमत झालं नाही, तर नवीन नियुक्तीला उशीर होऊ शकतो. त्यामुळे योग्य व्यक्ती शोधण्यापेक्षा ही निवड प्रक्रिया सुरळीतपणे पार पाडणं, हे पहिलं मोठं आव्हान असेल.

उत्तराधिकारी ग्रुप बाहेरचा की घरचा?

निवड प्रक्रिया सुरू झाल्यावर, नवीन व्यक्ती बाहेरून आणायची की टाटा ग्रुपमधलीच निवडायची, हा एक महत्त्वाचा निर्णय असेल. चंद्रसेकरन हे टाटा ग्रुपमधलेच होते (ते १९८७ पासून टीसीएसमध्ये होते आणि २००९ मध्ये सीईओ बनले). पण नवीन चेअरमनला फक्त एखादी मोठी कंपनी चालवण्याचा अनुभव असून चालणार नाही. टेक्नॉलॉजी, ऑटोमोबाइल, स्टील, ऊर्जा, हवाई वाहतूक, हॉटेल्स, फायनान्शियल सर्व्हिसेस, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर अशा विशाल टाटा साम्राज्याला एकत्र घेऊन जाण्याची क्षमता त्यांच्यात असावी लागेल.

याशिवाय अनेक मोठे प्रकल्पही पूर्ण करायचे आहेत. एअर इंडियाला नवं रूप देणं, जास्त भांडवल लागणारे टाटा डिजिटल आणि टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स, सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील मोठी गुंतवणूक ही सर्व आव्हानं नवीन चेअरमनसमोर असतील. सोबतच, होल्डिंग कंपनीत १८.३७ टक्के हिस्सेदारी असलेल्या शापूरजी पालोनजी ग्रुपसोबतचे संबंध सांभाळण्याकडेही नव्या चेअरमनला लक्ष द्यावं लागेल. थोडक्यात, जो व्यक्ती टाटा ट्रस्ट्स आणि टाटा बोर्ड या दोघांचाही विश्वास जिंकू शकेल, तोच या पदासाठी योग्य ठरेल.

पुढे काय होणार?

आता पुढची पायरी म्हणजे चंद्रसेकरन यांचा राजीनामा बोर्डाने स्वीकारणं. एकदा राजीनामा स्वीकारला की, ग्रुप नवीन चेअरमन शोधण्याची प्रक्रिया सुरू करेल. फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत वेळ असल्यामुळे, योग्य व्यक्ती शोधण्यासाठी आणि शांततेत बदल घडवण्यासाठी टाटा ग्रुपला पुरेसा वेळ मिळेल.

तरीही, टाटा ट्रस्ट्समधील अंतर्गत वाद मिटवून, नवीन चेअरमनच्या नावावर बोर्ड आणि ट्रस्ट्समध्ये एकमत घडवून आणणं, हेच येत्या काही महिन्यांतील सर्वात मोठं आव्हान असेल. मिळालेल्या वेळेत अधिकारांचं हस्तांतरण सुरळीतपणे होतं की ट्रस्ट्समधील मतभेद या प्रक्रियेवर परिणाम करतात, हे येत्या काळातच स्पष्ट होईल.