Republic Day Special: हे अधिकार माहीत असल्यास कोणीही तुम्हाला फसवू शकणार नाही

Republic Day Special: भारतीय संविधानाने नागरिकांना माहितीचा अधिकार, कायद्यासमोर समानता यांसारखे अनेक शक्तिशाली अधिकार दिले आहेत. पण बहुतेक लोक या अधिकारांचा वापर करत नाहीत. कारण अनेकांना यांची माहिती नसते. यामुळे लोकशाहीचा पाया कमकुवत होतो. 

भारतीय आपले शक्तिशाली अधिकार का वापरत नाहीत?

26 जानेवारी 1950 रोजी भारताने संविधान स्वीकारले, जे प्रत्येक नागरिकाला मूलभूत अधिकार देते. पण कोट्यवधी भारतीय आपले अधिकार वापरत नाहीत, ज्यामुळे त्यांचे मोठे नुकसान होते.

घटनात्मक उपायांचा अधिकार: न्यायालयात जाण्यास संकोच

डॉ. आंबेडकरांनी कलम 32 ला संविधानाचा 'आत्मा' म्हटले. हा अधिकार नागरिकांना हक्कभंगासाठी थेट सर्वोच्च न्यायालयात जाण्याची संधी देतो. पण खर्च आणि कायद्याच्या अज्ञानामुळे लोक टाळतात.

कायद्यासमोर समानता: सामर्थ्यवानही जबाबदार

घटनेचे कलम 14 सांगते की कायद्यासमोर प्रत्येक नागरिक समान आहे. पण, प्रभावशाली लोक कायद्याच्या वर आहेत असा एक सामान्य समज आहे. कोणताही भेदभावपूर्ण निर्णय या कलमाचे उल्लंघन करतो.

अधिकारांचा वापर करणे हाच खरा सन्मान

प्रजासत्ताक दिन म्हणजे केवळ ध्वजारोहण किंवा परेड पाहणे नव्हे. हा दिवस आपल्याला आठवण करून देतो की नागरिक म्हणून आपले हक्क जाणून घेणे आणि वापरणे किती महत्त्वाचे आहे.