Republic Day: दरवर्षी 26 जानेवारीला प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो हे सर्वांनाच माहीत आहे. शाळेत असताना ध्वजारोहण करणे, मिठाई वाटणे हे तर ठरलेलंच असायचं. पण, प्रजासत्ताक दिनाबद्दलच्या काही खास गोष्टी आहेत. चला, त्याबद्दल जाणून घेऊया.
26 जानेवारी ही तारीख सहज निवडलेली नाही. 1930 मध्ये याच दिवशी काँग्रेसने 'पूर्ण स्वराज्याची' घोषणा केली होती. त्या दिवसाचा सन्मान करण्यासाठी संविधान 26 जानेवारीला लागू केले.
28
स्वातंत्र्यानंतर लगेचच देश प्रजासत्ताक झाला नाही
भारत 15 ऑगस्ट 1947 रोजी स्वतंत्र झाला, पण तेव्हा तो प्रजासत्ताक बनला नाही. 26 जानेवारी 1950 पर्यंत ब्रिटिश राजा देशाचा प्रमुख होता. संविधान लागू झाल्यावर भारत प्रजासत्ताक बनला.
38
संविधान तयार होण्यासाठी लागलेला वेळ
भारतीय संविधान बनवण्यासाठी 2 वर्षे, 11 महिने आणि 18 दिवस लागले. संविधान सभेने 165 दिवस बैठका घेऊन प्रत्येक मुद्द्यावर सखोल चर्चा केली. हा एक अत्यंत जबाबदारीचा निर्णय होता.
संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 रोजीच तयार झाले होते. पण 1930 च्या 'पूर्ण स्वराज्य' घोषणेच्या तारखेचा सन्मान करण्यासाठी, ते दोन महिन्यांनंतर 26 जानेवारी 1950 रोजी लागू करण्यात आले.
58
छापलेले नाही, हाताने लिहिलेले संविधान
भारतीय संविधानाच्या मूळ प्रती छापलेल्या नाहीत. त्या प्रेम बिहारी नारायण रायजादा यांनी हाताने लिहिल्या आहेत. या प्रती आजही संसदेच्या ग्रंथालयात सुरक्षित ठेवलेल्या आहेत.
68
संविधानाला आकार देणारे महान नेते
डॉ. बी. आर. आंबेडकरांनी मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून संविधानाला आकार दिला. समानता, न्याय आणि मूलभूत हक्क प्रत्येक नागरिकाला मिळावेत, हा विचार त्यांनी संविधानात ठामपणे मांडला.
78
प्रजासत्ताक दिनाची परेड कशी सुरू झाली?
पहिल्या प्रजासत्ताक दिनाची परेड आयर्विन स्टेडियममध्ये झाली होती. 1955 नंतर राजपथ (आताचे कर्तव्य पथ) हे परेडसाठी कायमचे ठिकाण बनले. आता ही परेड देशाचे प्रतीक आहे.
88
प्रजासत्ताक दिन फक्त सरकारी उत्सव नाही
हा तो दिवस आहे, जेव्हा भारतीयांनी स्वतःला संविधान दिले. प्रत्येक नागरिकाला हक्क दिले आणि जबाबदारीची आठवण करून दिली. जागरूक नागरिक हीच लोकशाहीची ताकद आहे.
