RBI Nominee: खातेदाराचा मृत्यू झाल्यास अकाऊंटमधील पैशांचं काय होतं? जाणून घ्या

RBI Nominee: एखाद्या बँक खातेदाराचा अचानक मृत्यू झाल्यास, त्याच्या खात्यात असलेल्या पैशांचं काय होतं? हे पैसे कोणाला मिळतात? यासाठी नॉमिनी म्हणजेच वारसदाराची भूमिका सर्वात महत्त्वाची असते. याबद्दलचे नियम काय आहेत, ते जाणून घेऊया.

नॉमिनी नोंदणी का आवश्यक आहे?

बँक खात्यात नॉमिनी असेल, तर खातेदाराच्या मृत्यूनंतर पैसे हस्तांतरित करण्याची प्रक्रिया सोपी होते. यामुळे कुटुंबातील वाद टळतात आणि वारसा हक्काचे कायदेशीर त्रास वाचतात. सध्या अनेक बँका खातेदारांना नॉमिनीची माहिती देणं बंधनकारक करत आहेत. एक व्यक्ती आपल्या खात्यासाठी एक किंवा अधिक नॉमिनी निवडू शकते.

नॉमिनीला पैसे घेण्यासाठी काही मुदत आहे का?

खातेदाराच्या मृत्यूनंतर नॉमिनीने किती दिवसांत पैसे क्लेम करावेत, याबद्दल अनेकांना स्पष्टता नसते. खरं तर, बँकिंग नियमांनुसार पैसे काढण्यासाठी कोणतीही निश्चित मुदत नाही. म्हणजे, खातेदाराच्या मृत्यूनंतर काही महिन्यांनी किंवा काही वर्षांनीही नॉमिनी बँकेत जाऊन आपला हक्क सांगू शकतो. फक्त उशीर झाला म्हणून बँक क्लेम नाकारू शकत नाही. पण, आर्थिक तज्ज्ञ सांगतात की आवश्यक कागदपत्रं उपलब्ध असतानाच क्लेम प्रक्रिया पूर्ण करणं सोपं जातं.

खूप वर्षे क्लेम नाही केला तर काय होतं?

काहीवेळा, खातेदाराच्या मृत्यूची माहिती असूनही नॉमिनी अनेक वर्षं पैसे क्लेम करत नाही. जर खात्यात वर्षानुवर्षे कोणताही व्यवहार झाला नाही, तर ते खातं 'इनऑपरेटिव्ह अकाऊंट' (Inoperative Account) म्हणून घोषित होतं. अशा क्लेम न झालेल्या ठेवी बँका रिझर्व्ह बँकेच्या 'डिपॉझिटर एज्युकेशन अँड अवेअरनेस फंड' (DEAF) मध्ये हस्तांतरित करतात. पण, पैसे या फंडात गेले तरी नॉमिनीचा हक्क संपत नाही. योग्य पुरावे सादर करून नॉमिनी नंतरही ही रक्कम परत मिळवू शकतो.

क्लेम करण्यासाठी कोणती कागदपत्रं लागतात?

नॉमिनीला पैसे मिळवण्यासाठी बँकेत एक विशेष क्लेम अर्ज सादर करावा लागतो. त्यासाठी काही महत्त्वाची कागदपत्रं आवश्यक असतात: * खातेदाराचा मृत्यूचा दाखला (Death Certificate) * नॉमिनीची ओळखपत्रं (आधार, पॅन कार्ड इ.) * बँक खात्याचा तपशील * पासबुक किंवा खात्याशी संबंधित इतर कागदपत्रं * गरज भासल्यास साक्षीदारांची सही ही कागदपत्रं तपासल्यानंतर बँक क्लेम मंजूर करते आणि पैसे देण्याची प्रक्रिया सुरू करते.

कुटुंबीयांनी लक्षात ठेवण्याची महत्त्वाची गोष्ट

अनेक कुटुंबांमध्ये नॉमिनीची नोंदणी केलेली नसते किंवा नॉमिनी कोण आहे हे इतरांना माहीत नसतं. यामुळे पैसे मिळवण्यात अडचणी येतात. म्हणूनच, प्रत्येक खातेदाराने आपल्या बँक खात्यात नॉमिनीची माहिती व्यवस्थित नोंदवावी आणि ही गोष्ट कुटुंबातील सदस्यांनाही सांगावी. असं केल्यास, अनपेक्षित परिस्थितीत कुटुंबाला बँकेच्या चकरा माराव्या लागणार नाहीत आणि खात्यातील पैसे योग्य व्यक्तीला लवकर मिळतील.