Global Rice Demand: जगात तांदळाची मागणी वाढली, भारताकडे निर्यातीची मोठी संधी

जगात तांदळाचे उत्पादन ९ टक्क्यांनी घटले असून मागणी १४ टक्क्यांनी वाढली आहे. अशा स्थितीत वाढती जागतिक मागणी पूर्ण करण्यासाठी भारत सज्ज आहे. 'इंडियन राईस एक्सपोर्टर्स फेडरेशन'च्या मते, भारताकडे जगाला पुरवण्यासाठी पुरेसा अतिरिक्त तांदूळ साठा उपलब्ध आहे.

जगात तांदळाचे उत्पादन ९ टक्क्यांनी घटण्याची शक्यता आहे, तर मागणी १४ टक्क्यांनी वाढण्याचा अंदाज आहे. अशा वेळी जागतिक मागणी पूर्ण करण्यासाठी भारत अतिशय मजबूत स्थितीत आहे, अशी माहिती 'इंडियन राईस एक्सपोर्टर्स फेडरेशन'चे (IREF) राष्ट्रीय उपाध्यक्ष देव गर्ग यांनी 'एएनआय'शी (ANI) बोलताना दिली.

देव गर्ग म्हणाले की, अल निनोचा प्रभाव, इराण युद्ध संकटामुळे वाढलेले इंधनाचे दर आणि खतांचा तुटवडा यांसारख्या आव्हानांनंतरही भारताकडे जगाची भूक भागवण्यासाठी पुरेसा तांदूळ साठा आहे. "जगाला तांदूळ पुरवण्याच्या बाबतीत भारत आज खूप चांगल्या स्थितीत आहे. सध्या जागतिक स्तरावर तांदळाचे उत्पादन ९ टक्क्यांनी घटण्याची शक्यता आहे, तर मागणी १४ टक्क्यांनी वाढेल. ही खूप मोठी गोष्ट आहे, कारण जगातील ३५ टक्क्यांहून अधिक लोकांसाठी तांदूळ हे मुख्य अन्न आहे. तसेच, ५० टक्क्यांहून अधिक लोक रोज तांदूळ खातात. त्यामुळे मागणीत झालेली ही १४ टक्क्यांची वाढ खूप मोठी आहे," असे गर्ग यांनी स्पष्ट केले.

भारताचा अतिरिक्त तांदूळ साठा

गेल्या वर्षी भारताचे एकूण तांदूळ उत्पादन सुमारे १५१ दशलक्ष मेट्रिक टन होते. चीनला मागे टाकत भारत जगातील सर्वात मोठा भात उत्पादक देश बनला आहे. तसेच, सुमारे २२ दशलक्ष मेट्रिक टन निर्यातीसह भारत तांदळाचा सर्वात मोठा निर्यातदार देश ठरला. गर्ग यांनी सांगितले की, सध्या भारताकडे बफर स्टॉक व्यतिरिक्त सुमारे २७० लाख मेट्रिक टन अतिरिक्त साठा आहे. हा साठा भारताच्या एकूण निर्यातीपेक्षा सुमारे ५ दशलक्ष मेट्रिक टन अधिक आहे. "२२ दशलक्ष टन निर्यात करूनही आपल्याकडे २७ दशलक्ष टन तांदूळ उरतो, जो खूप मोठा साठा आहे," असे गर्ग म्हणाले.

सुरुवातीला भारताचे उत्पादन सुमारे १५६ दशलक्ष मेट्रिक टन असेल असा अंदाज होता. पण अल निनो आणि इतर आव्हानांमुळे आता हा अंदाज १४६-१४७ दशलक्ष मेट्रिक टनांपर्यंत कमी करण्यात आला आहे. उत्पादनात घट होऊनही भारताकडे मोठा अतिरिक्त साठा राहील, असे गर्ग यांनी स्पष्ट केले. यावर्षी देशाचा एकूण अतिरिक्त साठा ४० दशलक्ष मेट्रिक टनांच्या पुढे जाईल, अशी फेडरेशनला अपेक्षा आहे. हा साठा भारताच्या वार्षिक निर्यातीच्या जवळपास दुप्पट असेल.

जागतिक बाजारपेठ आणि संधी

तांदळाचे उत्पादन घेणारे अनेक मोठे देश सध्या दबावाखाली आहेत. व्हिएतनामने भारताकडून अधिक तांदूळ आयात करण्यास सुरुवात केली आहे, तर थायलंड आणि पाकिस्तान अडचणीत आहेत. "भारताच्या कृषी क्षेत्रासाठी आंतरराष्ट्रीय बाजारात आपला विस्तार करण्याची ही एक सुवर्णसंधी आहे," असे गर्ग म्हणाले.

जागतिक तांदूळ व्यापारातील आव्हाने

जागतिक तांदूळ व्यापारासाठी इंधन आणि खतांच्या वाढत्या किमती ही चिंतेची बाब आहे. गर्ग यांनी सांगितले की, खरीप हंगामातील तांदळाची पेरणी आधीच झाली असून आता पीक काढणीच्या टप्प्यात आहे. त्यामुळे १४६ दशलक्ष मेट्रिक टनांच्या सध्याच्या अंदाजात अल निनो, इंधन आणि खतांचा तुटवडा यांसारख्या गोष्टींचा आधीच विचार करण्यात आला आहे.

वाढता वाहतूक खर्च आणि किमती

जागतिक तांदूळ बाजाराला वाहतुकीच्या वाढत्या खर्चाचाही सामना करावा लागत आहे. गर्ग यांच्या मते, सागरी इंधनाचा खर्च पूर्वीच्या ४००-५०० डॉलर्सवरून आता थेट १३००-१४०० डॉलर्सपर्यंत वाढला आहे. यामुळे समुद्रमार्गे तांदूळ वाहतूक करणे महाग झाले असून, आयात करणाऱ्या देशांमधील ग्राहकांसाठी किमती वाढत आहेत.

गेल्या चार महिन्यांत जागतिक स्तरावर तांदळाच्या घाऊक किमती १५ टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. जागतिक उत्पादनात घट आणि उत्पादन खर्चात वाढ होत असल्याने तांदळाच्या किमतींवर असाच दबाव राहील, अशी शक्यता गर्ग यांनी वर्तवली.

गर्ग यांच्या माहितीनुसार, जगभरातील ६० हून अधिक देश त्यांच्या देशांतर्गत गरजांसाठी भारतीय तांदळावर अवलंबून आहेत. किमती वाढल्यामुळे या देशांवर दबाव येऊ शकतो, कारण त्यांना अन्न आयातीवर अधिक खर्च करावा लागेल.

भारतासाठी एक धोरणात्मक संपत्ती

या सर्व आव्हानांनंतरही भारतात तांदळाचा तुटवडा निर्माण होण्याची शक्यता नाही. उलट, जागतिक बाजारात आपली स्थिती मजबूत करण्यासाठी भारत या परिस्थितीचा फायदा घेऊ शकतो. "भारताने या परिस्थितीचा फायदा घेत आपली निर्यात आणि जागतिक स्तरावरील वावर वाढवला पाहिजे," असे गर्ग म्हणाले. ६० हून अधिक देश भारतीय तांदळावर अवलंबून असल्याने तांदळाकडे राष्ट्रीय धोरणात्मक संपत्ती म्हणून पाहिले पाहिजे, असेही त्यांनी सुचवले.

जागतिक मागणीत अपेक्षित वाढ आणि इतर प्रमुख उत्पादक देशांमधील उत्पादनात झालेली घट, यामुळे भारतीय शेतकरी आणि निर्यातदारांसाठी एक मोठी संधी निर्माण होऊ शकते, असे गर्ग यांनी शेवटी सांगितले. (ANI)

(शीर्षक वगळता, या बातमीत एशियननेट न्यूजच्या कर्मचाऱ्यांनी कोणताही बदल केलेला नाही आणि ती सिंडिकेटेड फीडमधून प्रकाशित करण्यात आली आहे.)