
Travel Startup : आयुष्यात काहीतरी वेगळं करण्याच्या शोधात सुरू झालेला एक प्रवास, आज भारतातील एका अत्यंत वेगळ्या आणि यशस्वी अनुभवात्मक पर्यटन (experiential travel) कंपनीमध्ये बदलला आहे. हेरिटेज वॉक, फूड ट्रेल्स आणि स्थानिक संस्कृतीचा जवळून अनुभव देणाऱ्या या सफरींमधून, गोवा स्थित 'मेक इट हॅपन' ही कंपनी पर्यटनाची व्याख्याच बदलत आहे. या प्रवासात स्थानिक समुदाय आणि त्यांच्या अस्सल कथांना केंद्रस्थानी ठेवलं जातं.
या कंपनीची स्थापना मारिया व्हिक्टर यांनी केली आणि नंतर मुरली शंकरन हे सह-संस्थापक म्हणून सामील झाले. या दोघांनी मिळून आतापर्यंत ६५,००० हून अधिक पर्यटकांना अविस्मरणीय अनुभव दिला आहे. त्याचबरोबर गोवा, बंगळूर आणि इतर शहरांमधील स्थानिक लोकांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण केल्या आहेत.
'मेक इट हॅपन' एक प्रसिद्ध नाव होण्याआधीच मारिया व्हिक्टर यांचा उद्योजकतेचा प्रवास सुरू झाला होता. कॉर्पोरेट क्षेत्रात चांगली नोकरी असूनही, आपण करत असलेल्या कामातून खरंच समाधान मिळतंय का, हा प्रश्न त्यांना नेहमी पडायचा.
२०११ मध्ये, त्यांनी नोकरी सोडली आणि भारतभर फिरायला सुरुवात केली. लडाख, स्पितीपासून ते नागालँड आणि गुजरातपर्यंत, त्यांचा प्रवास केवळ पर्यटन स्थळं पाहण्यापुरता मर्यादित नव्हता, तर स्थानिक लोक, त्यांच्या परंपरा आणि संस्कृती समजून घेण्यावर त्यांचा भर होता.
जेव्हा त्यांनी छोट्या गटांमध्ये सहली आयोजित करण्यास सुरुवात केली, तेव्हा त्यांच्या लक्षात आलं की पर्यटकांना केवळ ठिकाणं पाहण्यापेक्षा लोकांशी जोडलं जाण्यात जास्त रस आहे.
मारिया सांगतात, "माझ्यासाठी प्रवास म्हणजे फक्त ठिकाणांना टिक मार्क करणं नव्हतं, तर जगाला खऱ्या अर्थाने जागृत होऊन अनुभवणं होतं."
याच विचारातून 'मेक इट हॅपन'चा जन्म झाला. सुरुवातीला हा एक छोटा ट्रॅव्हल क्लब होता, जो लोकांना स्थानिक समुदायांसोबत जोडणारे अनुभव द्यायचा.
मारिया नेपाळमधील धमपूस (Dhampus) नावाच्या गावात गेल्या असताना एक निर्णायक क्षण आला. तिथल्या एका स्थानिक शॉल विक्रेत्याने त्यांना त्याचा फोटो काढण्याची विनंती केली आणि एक असं वाक्य बोलला, जे त्यांच्या मनात कायमचं घर करून राहिलं: "आम्ही जग पाहू शकत नसलो तरी, जग आम्हाला पाहू शकतं."
या एका क्षणाने पर्यटनाकडे पाहण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलून टाकला. त्यांच्या लक्षात आलं की पर्यटनाचा फायदा केवळ पर्यटकांनाच नाही, तर यजमान शहरांना आणि गावांनाही होऊ शकतो.
हळूहळू, 'मेक इट हॅपन' एक असं व्यासपीठ बनलं, जिथे स्थानिक लोकच कथाकार, यजमान आणि सांस्कृतिक दूत बनले. कंपनीने वारसा, खाद्यसंस्कृती, संगीत, शेती आणि दैनंदिन जीवनावर आधारित अनुभव तयार करण्यास सुरुवात केली.
त्याच काळात, गेमिंग इंडस्ट्रीमध्ये काम करणारे मुरली शंकरन हेसुद्धा बॅकपॅकिंग करत भारत फिरत होते. लाहौल-स्पितीच्या प्रवासादरम्यान या दोघांची भेट झाली आणि अर्थपूर्ण प्रवासाच्या समान विचारांमुळे त्यांची लगेच मैत्री झाली.
२०१७ पर्यंत, मुरली अधिकृतपणे कंपनीत सह-संस्थापक म्हणून सामील झाले आणि या कल्पनेला एका संघटित अनुभवात्मक पर्यटन व्यवसायात रूपांतरित करण्यास मदत केली.
आज, 'मेक इट हॅपन' ५० हून अधिक खास अनुभव देते, ज्यात गोव्याच्या फॉन्टेनहासमधील हेरिटेज वॉक, बेटांची सफर, फूड ट्रेल्स आणि कलेवर आधारित कार्यशाळा यांचा समावेश आहे.
पर्यटनाच्या पलीकडे जाऊन, या संस्थेने स्थानिक समुदायांमध्ये रोजगार आणि अभिमान निर्माण केला आहे. कंपनीच्या एकूण कमाईपैकी सुमारे ५० ते ५५ टक्के रक्कम थेट स्थानिक भागीदारांपर्यंत पोहोचते, तर १०० हून अधिक स्थानिक लोक या प्रणालीचा भाग बनले आहेत.
पवन गोरंटला, जे एक असोसिएट स्टोरीटेलर आहेत, सांगतात की या कामामुळे त्यांचं आयुष्यच बदलून गेलं. कोरोना महामारीमुळे त्यांची आधीची नोकरी गेली होती. ते सांगतात, "आज मी जगभरातल्या लोकांना भेटतो, त्यांना फिरवतो. हे कधी कामच वाटत नाही."
आता पुढील काही वर्षांत भारतभरातील २० ठिकाणी विस्तार करण्याचं या संस्थापकांचं ध्येय आहे. त्यांचा विश्वास आहे की अनुभवात्मक पर्यटन हे सांस्कृतिक वारसा जपण्यासाठी आणि स्थानिक लोकांसाठी स्थिर रोजगार निर्माण करण्याचं एक शक्तिशाली साधन बनू शकतं.