६ महिन्यांपेक्षा कमी वयाच्या बाळांच्या अन्नात साखर घालण्यावर बंदी
सार
६ महिन्यांपेक्षा कमी वयाच्या बाळांच्या अन्नात आता साखर किंवा फ्रक्टोज मिसळता येणार नाही. लहान मुलांच्या आरोग्याचा विचार करून भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाने (FSSAI) हा नवा प्रस्ताव आणला आहे.
मुंबई : भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरण (FSSAI) आता लहान मुलांच्या आहारावर विशेष लक्ष ठेवून आहे. एका सरकारी प्रसिद्धीपत्रकात त्यांनी सांगितलंय की, ६ महिन्यांपर्यंतच्या बाळांच्या अन्नात सुक्रोज आणि फ्रक्टोज मिसळण्यावर बंदी घालण्याचा प्रस्ताव आहे. यासाठी त्यांनी 'फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स (फूड्स फॉर इन्फंट न्यूट्रिशन) रेग्युलेशन्स, २०२०' मध्ये सुधारणा करणारा एक मसुदाही प्रसिद्ध केला आहे.
बाळांच्या अन्नात साखर नको
सध्याचे नियम अधिक कडक करण्यासाठी शुक्रवारी 'फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स (फूड्स फॉर इन्फंट न्यूट्रिशन) अमेंडमेंट रेग्युलेशन्स, २०२६' चा मसुदा जाहीर करण्यात आला. वयानुसार बाळांना योग्य पोषण मिळावं, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. विशेषतः, आयुष्याच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात बाळांच्या पोटात अतिरिक्त साखर जाऊ नये, यावर जास्त भर दिला जात आहे.
सध्या जन्मापासून ते २४ महिने वयाच्या बाळांच्या अन्नातील पोषणमूल्ये, दर्जा आणि सुरक्षिततेसाठी काही नियम लागू आहेत. या जुन्या नियमांनुसार, कार्बोहायड्रेटचा स्रोत म्हणून लॅक्टोज आणि ग्लुकोज पॉलिमरला जास्त महत्त्व दिलं जातं. पण गरज पडल्यास ठराविक प्रमाणात सुक्रोज किंवा फ्रक्टोज मिसळण्याची परवानगी होती.
नव्या मसुद्यात या नियमांमध्ये थोडा बदल करून ६ महिन्यांपर्यंतच्या बाळांच्या अन्नात सुक्रोज आणि फ्रक्टोज घालण्यावर कडक बंदी घालण्याचा प्रस्ताव आहे. या नव्या प्रस्तावात स्पष्टपणे म्हटलंय की, "६ महिन्यांपर्यंतच्या बाळांसाठी तयार केलेल्या कोणत्याही अन्नात सुक्रोज आणि फ्रक्टोज अजिबात मिसळता येणार नाही."
जन्मानंतरचे पहिले सहा महिने बाळाच्या निरोगी वाढीसाठी खूप महत्त्वाचे असतात. त्यामुळे या काळात योग्य पोषणाची गरज असते. विनाकारण सुक्रोज किंवा फ्रक्टोज न मिसळता बाळांची पोषणाची गरज पूर्ण व्हावी, हा या बंदीमागचा उद्देश आहे. लहानपणापासूनच जास्त साखर खाल्ल्याने मुलांमध्ये लठ्ठपणासारख्या अनेक शारीरिक समस्या निर्माण होतात, असंही या पत्रकात म्हटलं आहे. या नव्या पावलामुळे तो धोका बऱ्याच अंशी कमी होईल.
बाळ ६ महिन्यांचं होईपर्यंत त्याला काय खाऊ घालावं?
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, जन्मानंतर पहिले सहा महिने बाळाला फक्त आईचंच दूध पाजावं. FSSAI चा हा नवा पुढाकार याच सल्ल्याला अधिक बळकटी देतो. बाळांच्या अन्नाचा दर्जा सुधारण्यासोबतच, योग्य पोषणाचा विचार करून अन्न तयार करण्यासाठी उत्पादक कंपन्यांनाही या सुधारणेमुळे प्रोत्साहन मिळेल.
वैज्ञानिक पद्धतीने अन्नाचा दर्जा राखण्यावर आणि योग्य पोषण सुनिश्चित करण्यावर FSSAI किती लक्ष देत आहे, हे या प्रस्तावावरून स्पष्ट होतं. देशातील सार्वजनिक आरोग्याचा विचार करता, अगदी लहानपणापासूनच मुलांच्या पोषणाची काळजी घेणं किती गरजेचं आहे, हेही यातून अधोरेखित होतं.
FSSAI ने सध्या हा मसुदा सामान्य लोकांच्या हरकती आणि सूचनांसाठी प्रसिद्ध केला आहे. अधिकृत राजपत्रात (गॅझेट) प्रसिद्ध झाल्याच्या दिवसापासून पुढील ६० दिवसांच्या आत संबंधित सर्वांना आपली मतं किंवा आक्षेप नोंदवण्यास सांगण्यात आलं आहे. ठरलेल्या वेळेत आलेल्या सर्व सूचनांची पडताळणी केल्यानंतरच FSSAI या सुधारणेवर अंतिम मोहोर उमटवेल.