Ethanol Production Crisis : पाऊस कमी झाल्याने मका, ऊस उत्पादनात घट; भारताच्या E20 लक्ष्याला फटका?

यंदा पावसाने ओढ दिल्याने मका आणि उसाच्या पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. यामुळे देशातील इथेनॉल उत्पादनावर मोठे संकट आले आहे. अन्नसुरक्षेला प्राधान्य दिले जात असल्याने पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिसळण्याचे उद्दिष्ट गाठणे कठीण दिसत आहे. याचा फटका डिस्टिलरीजना बसेल आणि तेल आयात वाढेल.

नवी दिल्ली : गेल्या दशकातील सर्वात कमी पावसामुळे मका आणि उसाच्या शेतीला मोठा फटका बसला आहे. त्यामुळे इथेनॉल उत्पादनावरही संकट ओढवले आहे. इंधनासाठी पिकांचा वापर करण्यापेक्षा अन्नसुरक्षेला प्राधान्य देण्याची भूमिका केंद्र सरकारने घेतली आहे. उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्याचे प्रमाण अधिकृत २० टक्क्यांच्या लक्ष्यापेक्षा खाली येऊ शकते.

सरकारने ठरवून दिलेल्या वेळेपेक्षा सुमारे पाच वर्षे आधीच २० टक्क्यांचे लक्ष्य गाठले होते, पण आता याला मोठा धक्का बसला आहे. याशिवाय, जागतिक पातळीवर भूराजकीय अस्थिरता आणि ऊर्जेच्या किमतीत होणारे चढउतार पाहता, भारताला परदेशी कच्च्या तेलावर अधिक अवलंबून राहावे लागू शकते.

तेल आयातीत वाचवले सुमारे २ लाख कोटी रुपये

सरकारी आकडेवारीनुसार, २०१४ मध्ये मोदी सरकार सत्तेत आल्यापासून E20 प्रकल्पामुळे तेल आयातीच्या खर्चात सुमारे २ लाख कोटी रुपयांची बचत झाली आहे. इथेनॉलचे मिश्रण २० टक्क्यांवर टिकवून ठेवल्यास दरवर्षी सुमारे ४३० अब्ज रुपयांची बचत होऊ शकते, असा अंदाज आहे. पण यंदाच्या तीव्र 'अल निनो' (El Nino) प्रभावामुळे या योजनेला मोठा फटका बसला. भारतात मान्सूनचा पाऊस सरासरीपेक्षा सुमारे १३ टक्क्यांनी कमी झाला.

पिकांच्या उपलब्धतेबाबत चिंता वाढल्याने मका आणि साखरेच्या किमती सुमारे ४० टक्क्यांनी वाढून विक्रमी पातळीवर पोहोचल्या आहेत. इथेनॉल निर्मितीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या तांदळाच्या किमतीतही २० टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. दरम्यान, किरकोळ अन्नधान्य महागाई दर ऑगस्टमध्ये ५.९७ टक्क्यांवरून सप्टेंबरमध्ये ७.७४ टक्क्यांवर पोहोचला. कच्च्या मालाच्या टंचाईमुळे इथेनॉल मिश्रणाचे प्रमाण गेल्या वर्षीच्या २० टक्क्यांवरून सुमारे १५ टक्क्यांपर्यंत खाली येण्याची शक्यता आहे.

डिस्टिलरीजही संकटात

इथेनॉल मिश्रणाचे प्रमाण कमी होणे हा देशातील इथेनॉल उत्पादकांसाठी मोठा धक्का असू शकतो. मागणी वाढेल या आशेने कर्ज काढून उत्पादन क्षमता वाढवणाऱ्या कंपन्यांसमोर आता मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. देशाची वार्षिक इथेनॉल उत्पादन क्षमता सुमारे २० अब्ज लिटरपर्यंत वाढली होती. पण आता उत्पादन कमी करण्याची वेळ आली आहे.