Budget 2026 : बजेटपूर्वी 'हलवा समारंभ' का साजरा करतात? अधिकारी मंत्रालयातच का राहतात?

Budget 2026 Halwa Ceremony : बजेट सादर करण्यापूर्वी अर्थ मंत्रालयात 'हलवा समारंभ' साजरा केला जातो, ही एक जुनी परंपरा आहे. या कार्यक्रमानंतर, बजेट तयार करणारे अधिकारी बजेट सादर होईपर्यंत मंत्रालयातच राहतात, जेणेकरून कोणतीही माहिती बाहेर जाणार नाही. 

२०२६ च्या केंद्रीय बजेटचा हलवा समारंभ

१ फेब्रुवारी रोजी अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन देशाचा अर्थसंकल्प सादर करतील. पण तुम्हाला माहित आहे का की, संसदेत बजेट सादर करण्यापूर्वी अर्थ मंत्रालयात एक अतिशय रंजक आणि जुनी परंपरा पाळली जाते, ज्याला 'हलवा समारंभ' म्हणतात? चला जाणून घेऊया हा विधी काय आहे आणि त्याचा बजेटशी काय संबंध आहे.

हा खास 'हलवा समारंभ' काय आहे?

हलवा समारंभ ही भारत सरकारची एक जुनी परंपरा आहे. बजेटला अंतिम स्वरूप देण्यापूर्वी, दिल्लीतील नॉर्थ ब्लॉकमध्ये (अर्थ मंत्रालयाचे कार्यालय) एका मोठ्या कढईत हलवा तयार केला जातो. अर्थमंत्री, अर्थ सचिव आणि बजेट तयार करणारी संपूर्ण टीम या कार्यक्रमात सहभागी होते. अर्थमंत्री स्वतः अधिकाऱ्यांमध्ये हलवा वाटून या महत्त्वाच्या कामाची सुरुवात करतात.

हलवा का तयार केला जातो?

भारतीय संस्कृतीत कोणताही मोठा आणि शुभ कार्यक्रम गोड खाऊन सुरू करण्याची प्रथा आहे. बजेट हा देशाचा सर्वात मोठा आर्थिक दस्तऐवज आहे, त्यामुळे त्याची छपाई आणि अंतिम टप्प्याची सुरुवात हलव्याने केली जाते. यातून बजेट तयार झाले असून आता गोपनीयतेचा काळ सुरू होणार असल्याचे संकेत मिळतात.

हलवा समारंभानंतर कर्मचाऱ्यांना 'लॉक' केले जाते

हलवा समारंभ फक्त गोड खाण्यापुरता मर्यादित नाही; यानंतर नियम खूप कडक होतात. हलवा खाल्ल्यानंतर, बजेटशी संबंधित १०० हून अधिक अधिकारी आणि कर्मचारी मंत्रालयाच्या तळघरात कैद होतात. अर्थमंत्र्यांनी संसदेत बजेट सादर करेपर्यंत हे कर्मचारी घरी जाऊ शकत नाहीत किंवा कोणाशीही फोनवर बोलू शकत नाहीत. बजेटची कोणतीही माहिती बाहेर जाऊ नये यासाठी हे केले जाते. त्यांच्या खाण्यापिण्याची आणि झोपण्याची सोयही मंत्रालयातच केली जाते.

२०२६ च्या बजेटकडून काय अपेक्षा आहेत?

१ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सादर होणाऱ्या या बजेटकडून सामान्य जनता, शेतकरी आणि नोकरदार वर्गाला मोठ्या अपेक्षा आहेत. यावेळी अनेक क्षेत्रांना, विशेषतः मध्यमवर्गाला मोठा दिलासा मिळेल, अशी आशा तज्ज्ञ आणि सामान्य लोकांना आहे. प्राप्तिकराबाबतही बरीच चर्चा सुरू आहे.