Solar Kitchen : ना गॅस, ना वीज... तरीही रोज 50 हजार लोकांसाठी जेवण, हे कसं शक्य आहे?

Brahma Kumaris Shantivan Solar Kitchen : वाढत्या महागाईमुळे गॅस आणि वीज महाग होत चालली आहे. अशा परिस्थितीत, खर्च वाचवून हजारो लोकांसाठी जेवण बनवणारी एक अनोखी पद्धत संपूर्ण जगाचं लक्ष वेधून घेत आहे.

सौरशक्तीवर चालणारं जगातलं सर्वात मोठं किचन

आजकाल प्रत्येक गोष्टीत टेक्नॉलॉजी आली आहे. पण सोयीसुविधा वाढल्या तसा इंधनाचा वापरही वाढला. गॅस आणि वीज महाग झाली आहे. यावर उपाय म्हणून, खर्च वाचवून हजारो लोकांना जेवण पुरवणारी एक कल्पना जगाचं लक्ष वेधून घेत आहे. हे आहे सौरऊर्जेवर चालणारं जगातलं सर्वात मोठं किचन.

इथे कुठेही विजेची चूल किंवा गॅसची शेगडी दिसत नाही

हे किचन सामान्य स्वयंपाकघरासारखं नाही. इथे तंत्रज्ञान, सेवाभाव आणि पर्यावरण संरक्षण यांचा संगम आहे. या सोलर किचनमध्ये ५० हजार लोकांसाठी जेवण बनतं, पण कुठेही गॅस शेगडी किंवा विजेची चूल दिसत नाही. त्याऐवजी, मोठमोठे सोलर पॅनेल्स सूर्याची ऊर्जा खेचून घेतात आणि त्या उष्णतेवर स्वयंपाक होतो. ही किमया साधली आहे 'ब्रह्माकुमारी' संस्थेने.

राजस्थानच्या माउंट अबू येथील ब्रह्माकुमारी संस्थेचं 'शांतिवन सोलर किचन'

हे आहे राजस्थानच्या माउंट अबू येथील ब्रह्माकुमारी संस्थेचं 'शांतिवन सोलर किचन'. हे जगातल्या सर्वात मोठ्या सोलर किचनपैकी एक आहे. इथे रोज जवळपास ५०,००० लोकांसाठी जेवण बनतं. सौर ऊर्जेचा वापर करून तयार होणाऱ्या वाफेवर भात, डाळ, भाज्या आणि चपात्याही बनवल्या जातात. इथला मुख्य ऊर्जा स्रोत म्हणजे सूर्य, ज्यामुळे प्रदूषण होत नाही.

या 'शांतिवन सोलर किचन'ची खासियत

इथे स्वयंपाक करण्याची पद्धत खूपच रंजक आहे. सकाळी सूर्य उगवताच, सूर्यफुलाप्रमाणे सोलर डिशेस सूर्याच्या दिशेने वळतात. त्या सूर्यप्रकाश एकत्र करून प्रचंड उष्णता निर्माण करतात. या उष्णतेने पाणी उकळून वाफ बनते. ही वाफ पाईपद्वारे मोठ्या भांड्यांपर्यंत पोहोचवली जाते आणि त्यावर स्वयंपाक पूर्ण होतो. या पद्धतीमुळे इंधनाची पूर्ण बचत होते आणि आरोग्यदायी जेवण तयार होतं.

रोज जवळपास ४० ते ५० हजार लोकांसाठी जेवण

हे सोलर किचन पर्यावरणासाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहे. गॅस किंवा कोळसा वापरल्यास कार्बन डायऑक्साइडसारखे वायू पसरतात, पण इथे तसं काही नाही. त्यामुळे प्रदूषण टळतं. सुरुवातीला सोलर पॅनल बसवण्यासाठी खर्च येतो, पण नंतर गॅस किंवा विजेचं बिल येत नाही. त्यामुळे मोठ्या संस्था, मंदिरं आणि रुग्णालयांसाठी ही टेक्नॉलॉजी खूप फायदेशीर आहे. इथे काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची भूमिकाही महत्त्वाची आहे. मोठ्या भांड्यांमध्ये स्वयंपाक करण्यासाठी अनुभव आणि समन्वय लागतो.

पाठिंबा देण्याची गरज

हे सोलर किचन फक्त एक प्रयोग नाही, तर एक चळवळ आहे. नैसर्गिक साधनांचा योग्य वापर करून भविष्यासाठी एक चांगला आदर्श निर्माण करत आहे. वाढत्या इंधन दरांच्या काळात असे पर्याय स्वीकारणं गरजेचं आहे. शाळा-कॉलेजमध्येही असे किचन सुरू केल्यास विद्यार्थ्यांना आरोग्यदायी जेवण मिळेल. सरकार आणि खासगी संस्थांनी अशा उपक्रमांना प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे.

ही काही नवीन गोष्ट नाही

सौरऊर्जा काही नवीन गोष्ट नाही. अनेक वर्षांपासून घरांमध्ये आणि शेतीत तिचा वापर होतोय. पण या किचनने दाखवून दिलं की, सूर्यप्रकाशाचा योग्य वापर केल्यास आपण निसर्गाला जपून आपल्या गरजा पूर्ण करू शकतो. गॅस किंवा वीजेशिवाय हजारो लोकांना जेवण पुरवणं हे खरंच एक अद्भुत उदाहरण आहे.