
इंटरनेटवर सध्या एका म्युझियम फिल्टरची जोरदार चर्चा सुरू आहे. चीनच्या शीआन (Xi'an) शहरातील टेराकोटा वॉरियर्स म्युझियममध्ये आलेली एक महिला पर्यटक सध्या व्हायरल झाली आहे. या म्युझियममधील एका इंटरॅक्टिव्ह AI (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) एक्झिबिटने तिचा सेल्फी चक्क २ हजार वर्षांपूर्वीच्या मातीच्या सैनिकात बदलला.
सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या या व्हिडिओमध्ये, ही महिला 'एम्परर किनशिहुआंग्स मॉसोलियम साईट म्युझियम' (Emperor Qingshihuang's Mausoleum Site Museum) मधील एका मोठ्या डिजिटल स्क्रीनसमोर उभी असलेली दिसते. तिथल्या कॅमेऱ्याने तिचा चेहरा स्कॅन केला आणि AI सिस्टीमने तिचे डोळे, नाक, चेहरा हुबेहूब 'किन राजवंशा'तील (Qin Dynasty) सैनिकासारखा बनवला.
चीन तसाही त्यांच्या नवनवीन शोधांसाठी आणि प्रगत तंत्रज्ञानासाठी ओळखला जातो. त्यातही AI च्या बाबतीत ते खूप पुढे आहेत. म्युझियममधला हा AI बूथ आता पर्यटकांच्या आकर्षणाचं मुख्य केंद्र बनला आहे. जुना इतिहास आणि आजचं आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा हा भन्नाट संगम लोकांना खूप भावतोय.
शांक्सी (Shaanxi) प्रांतातील शीआन शहरात असलेलं हे म्युझियम जगभरात 'टेराकोटा आर्मी'साठी प्रसिद्ध आहे. चीनच्या पहिल्या सम्राटाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या रक्षणासाठी हजारो मातीचे सैनिक, घोडे आणि रथ त्याच्यासोबत पुरण्यात आले होते. हे सर्व या म्युझियममध्ये जतन करून ठेवलं आहे.
आता पर्यटकांना एक वेगळा अनुभव देण्यासाठी म्युझियमने इथे इंटरॅक्टिव्ह AI सिस्टीम बसवली आहे. यामुळे ऐतिहासिक वारसा आणि आजचा सोशल मीडिया ट्रेंड एकत्र आला आहे. नुकतंच एका महिला पर्यटकाने या फेशियल-मॅपिंग बूथचा वापर केला आणि तिचा व्हिडिओ इंटरनेटवर तुफान गाजला.
'चायना इनसायडर' (China Insider) या इन्स्टाग्राम पेजने हा व्हिडिओ शेअर केला आहे. या सॉफ्टवेअरची अचूकता पाहून ती महिला आधी थक्क झाली. पण जेव्हा स्क्रीनवर तिचा चेहरा एका गंभीर मातीच्या सैनिकासारखा दिसू लागला, तेव्हा तिला हसू आवरलं नाही.
ऐतिहासिक गोष्टी जतन करताना त्यात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केल्याने काय जादू होऊ शकते, हे यातून दिसतं. टेराकोटा वॉरियर्स म्युझियमने पर्यटकांना इतिहासाशी जोडण्याची एक नवी आणि भन्नाट पद्धत शोधून काढली आहे. यामुळे जुना इतिहास आता जगभरातील लोकांसाठी अधिक रंजक आणि शेअर करण्याजोगा झाला आहे.
या म्युझियमला भेट देण्यासाठी दरवर्षी जगभरातून लाखो पर्यटक येतात. अशा प्रकारच्या इंटरॅक्टिव्ह उपक्रमांमुळे चीनच्या पहिल्या सम्राटाचा हा ऐतिहासिक वारसा पुढच्या अनेक पिढ्यांपर्यंत अतिशय रंजक पद्धतीने पोहोचत राहील.
किन राजवंश (Qin Dynasty) आणि किन शी हुआंग यांच्या समाधीचा इतिहास दोन हजार वर्षांहून अधिक जुना आहे. इसवी सन पूर्व २४६ मध्ये या समाधीचं बांधकाम सुरू झालं होतं. त्यानंतर १९७४ मध्ये स्थानिक शेतकऱ्यांना चुकून या जमिनीखालच्या सैन्याचा शोध लागला. या शोधानंतर ऑक्टोबर १९७९ मध्ये 'पिट १' (Pit 1) वर टेराकोटा वॉरियर्स आणि हॉर्सेसचं पहिलं म्युझियम सुरू करण्यात आलं.
इतिहासाच्या नोंदीनुसार, मार्च १९७४ मध्ये दुष्काळ पडला असताना काही शेतकरी विहीर खोदत होते. त्यावेळी त्यांना मातीच्या मूर्तींचे तुकडे आणि तांब्याचे बाण सापडले. अशा प्रकारे विसाव्या शतकातील सर्वात मोठ्या पुरातत्व शोधांपैकी एक असलेल्या 'टेराकोटा आर्मी'चा अचानक शोध लागला.
या शोधानंतर तिथे मोठ्या प्रमाणावर उत्खनन करण्यात आलं. यात चीनचे पहिले सम्राट किन शी हुआंग यांच्या समाधीजवळ पुरलेले हजारो मातीचे सैनिक, घोडे आणि रथ सापडले. यातूनच पुढे टेराकोटा आर्मी म्युझियमची स्थापना झाली आणि १९७९ मध्ये ते लोकांसाठी अधिकृतपणे खुलं करण्यात आलं.
१९८७ मध्ये या जागेला युनेस्कोच्या (UNESCO) जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा मिळाला. हजारो मातीच्या मूर्ती जतन करून ठेवल्यामुळे आणि किन राजवंशातील लष्करी व्यवस्था, कलाकुसर आणि दफन पद्धतींची माहिती जगासमोर आणल्यामुळे या जागेला खूप महत्त्व प्राप्त झालं आहे.