
मुंबई : इंटरनेटवर सध्या वन्यजीव बचावाचा एक अतिशय सुंदर व्हिडिओ व्हायरल होत आहे. यात एक माणूस दुर्मिळ नदीतील डॉल्फिनला पुन्हा पाण्यात सोडताना दिसतोय. या एका छोट्याशा कृतीमुळे प्राण्यांचं संरक्षण आणि गोड्या पाण्यातील दुर्मिळ प्रजाती वाचवण्यावर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
या व्हिडिओमध्ये एक व्यक्ती किनाऱ्यावर अडकलेल्या डॉल्फिनला अलगद उचलून पुन्हा पाण्यात सोडताना दिसत आहे. या घटनेची नेमकी जागा अजून समजली नसली, तरी यामुळे नेपाळमधील गंगेतील डॉल्फिनच्या अस्तित्वावर आणि त्यांच्यासमोरील धोक्यांवर प्रकाश पडला आहे.
तुम्हाला माहितीये का, डॉल्फिन फक्त समुद्रातच नसतात. गोड्या पाण्यात राहणारे गंगेतील दुर्मिळ डॉल्फिन नेपाळच्या अनेक मोठ्या नद्यांमध्येही आढळतात. कर्नाली, कोशी आणि नारायणी या नद्यांमध्ये हे डॉल्फिन राहतात. कैलाली जिल्ह्यातील मोहना नदीतही अनेकदा हे डॉल्फिन दिसले आहेत.
समुद्रातील डॉल्फिनपेक्षा हे गंगेतील डॉल्फिन वेगळे असतात. गढूळ पाण्यातही पोहता यावं अशी त्यांची शरीररचना असते. अन्न शोधण्यासाठी, रस्ता ओळखण्यासाठी आणि एकमेकांशी संवाद साधण्यासाठी ते 'इकोलोकेशन'चा (ध्वनी लहरींचा) वापर करतात. श्वास घेताना त्यांच्या नाकातून एक विशिष्ट आवाज येतो, त्यामुळे त्यांना स्थानिक भाषेत 'सुसू' (Susu) असंही म्हणतात. दक्षिण आशियातील हा एक अत्यंत रंजक जलचर आहे.
प्राण्यांवर दाखवलेली थोडीशी मायाही किती मोठा बदल घडवू शकते, हे या व्हिडिओतून दिसतं. पाण्याबाहेर जास्त वेळ राहिल्यास या डॉल्फिनच्या शरीरातील पाणी कमी होऊन त्यांचा जीव जाऊ शकतो.
पण अशा वन्य प्राण्यांना वाचवताना योग्य काळजी घेणं गरजेचं असतं. तुम्ही स्वतः वन्यजीव रक्षक नसाल, तर अशा प्राण्यांना हाताळण्याचा प्रयत्न करू नका. गंगेतील डॉल्फिन हे नदीच्या स्वच्छतेचे आणि आरोग्याचे प्रतीक मानले जातात. त्यांना वाचवणं म्हणजे नदीतील इतर जीव आणि निसर्गाचा समतोल राखण्यासारखं आहे.
या व्हिडिओची जागा आणि वेळ अजून स्पष्ट झाली नसली, तरी या निमित्ताने वन्यजीव संवर्धनाचा एक महत्त्वाचा मुद्दा नक्कीच समोर आला आहे.