US India Trade Deal : ट्रंप यांचा मोठा निर्णय, भारतावरील 25% अतिरिक्त कर रद्द

US India Trade Deal : ट्रंप यांनी 25% कर रद्द करणे हा फक्त व्यापारी निर्णय आहे की यामागे मोठी रणनीती आहे? रशियन तेल सोडण्याची भारताची वचनबद्धता, अमेरिकन ऊर्जा खरेदीची अट आणि 10 वर्षांची संरक्षण फ्रेमवर्क, अखेर यामुळे भारताला किती फायदा आणि किती धोका?

ट्रंप यांनी भारतावरील 25% कर हटवला:

भारत-अमेरिका व्यापार करारानंतर एक मोठा आणि धक्कादायक निर्णय समोर आला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी रशियाकडून तेल खरेदी करण्यावरून भारतावर लावलेला 25% अतिरिक्त कर हटवला आहे. हा निर्णय केवळ व्यापाराशीच नाही, तर ऊर्जा, संरक्षण आणि जागतिक राजकारणाशीही संबंधित आहे. अखेर अमेरिका का झुकली आणि भारताने काय वचन दिले?

संपूर्ण प्रकरण काय?

या आठवड्यात अमेरिका आणि भारत यांच्यात एक महत्त्वाचा व्यापार करार जाहीर झाला होता. याच कराराच्या अंमलबजावणीच्या दिशेने राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी एका कार्यकारी आदेशावर सही केली, ज्याअंतर्गत रशियन तेलाच्या आयातीशी संबंधित भारतावर लावलेला 25% अतिरिक्त कर हटवण्यात आला. अमेरिकेच्या आदेशात स्पष्टपणे म्हटले आहे की, भारताने आता प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे रशियाकडून तेल आयात थांबवण्याची वचनबद्धता दर्शवली आहे. याच विश्वासानंतर अमेरिकेने हा कठोर कर हटवण्याचा निर्णय घेतला. हा अतिरिक्त कर शनिवारी सकाळी 12:01 वाजता (ईस्टर्न टाइम) पासून प्रभावीपणे रद्द होईल.

भारताने अमेरिकेला काय विश्वास दिला?

या करारानुसार, भारताने केवळ रशियन तेलापासून दूर राहण्याचेच नाही, तर भविष्यात अमेरिकेची ऊर्जा उत्पादने खरेदी करण्याचेही म्हटले आहे. यासोबतच, भारत आणि अमेरिकेने पुढील 10 वर्षांसाठी संरक्षण सहकार्य वाढवण्यावरही सहमती दर्शवली आहे. म्हणजेच, ऊर्जेच्या बदल्यात सामरिक भागीदारी हे स्पष्ट आहे.

'रेसिप्रोकल टॅरिफ'मध्ये काय बदल होणार?

या करारानुसार, अमेरिका भारतीय उत्पादनांवर लागणारा तथाकथित 'रेसिप्रोकल टॅरिफ' 25% वरून 18% पर्यंत कमी करणार आहे. तथापि, ही कपात अद्याप लागू झालेली नाही, परंतु येत्या काळात भारतीय निर्यातदारांना दिलासा मिळू शकतो, असे स्पष्ट संकेत आहेत.

500 अब्ज डॉलर्सचा करार किती मोठा?

व्हाइट हाऊसच्या संयुक्त निवेदनानुसार, भारत पुढील 5 वर्षांत सुमारे 500 अब्ज डॉलर्सच्या अमेरिकन वस्तू खरेदी करण्याचा विचार करत आहे. यामध्ये यांचा समावेश आहे-

• अमेरिकन ऊर्जा उत्पादने
• विमान आणि त्यांचे सुटे भाग
• मौल्यवान धातू
• तंत्रज्ञान उत्पादने
• कोकिंग कोल

हा करार अमेरिकेसाठीही मोठा आर्थिक फायदा घेऊन येईल.

रशिया-युक्रेन युद्धाशी याचा काय संबंध?

रशियाकडून तेल खरेदी करून काही देश युक्रेन युद्धाला अप्रत्यक्षपणे निधी पुरवत आहेत, असे अमेरिका बऱ्याच काळापासून म्हणत आहे. भारताबाबतही अशीच चिंता व्यक्त केली जात होती. आता या करारामुळे दोन्ही देशांमधील तणाव बऱ्याच अंशी कमी होताना दिसत आहे.

मोदी-ट्रंप संबंधांवर काय परिणाम झाला?

या निर्णयाकडे ट्रंप आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यातील घनिष्ठ संबंधांचे पुनरागमन म्हणूनही पाहिले जात आहे. ट्रंप यांनी यापूर्वीही पंतप्रधान मोदींना 'माझ्या सर्वात महान मित्रांपैकी एक' म्हटले आहे. धोरण तज्ज्ञांचे मत आहे की 18% कर पातळीमुळे भारतीय निर्यातदारांना अमेरिकन बाजारपेठेत इतर आशियाई देशांच्या तुलनेत थोडा फायदा मिळेल. 

भारतापुढे अमेरिकेची रणनीती कमकुवत झाली का?

हा करार केवळ कर हटवण्याची बातमी नाही, तर भारताचे बदलणारे ऊर्जा धोरण, अमेरिकेची सामरिक गरज आणि जागतिक राजकारणातील नव्या समीकरणांचे संकेत आहेत. येत्या काळात याचा परिणाम व्यापार, तेलाच्या किमती आणि भारत-अमेरिका संबंधांवर स्पष्टपणे दिसून येईल.