होरमुझची सामुद्रधुनी उघडा, नाहीतर...; ट्रम्प यांचा इराणला 48 तासांचा अल्टिमेटम

Trump Gives Iran 48 Hour Ultimatum : '48 तासांत होरमुझची सामुद्रधुनी खुली करा, नाहीतर तुमच्या पॉवर प्लांटवर हल्ला करू,' असा इशारा अमेरिकेने दिलाय. यामुळे आता मध्यपूर्वेत तणाव वाढणार की इराण नमते घेणार, याकडे जगाचं लक्ष लागलं आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शनिवारी इराणला 48 तासांचा अल्टिमेटम दिला. 'जर इराणने होरमुझची सामुद्रधुनी बिनशर्त उघडली नाही, तर अमेरिका त्यांच्या सर्वात मोठ्या पॉवर प्लांटवर हल्ला करेल,' असं ट्रम्प यांनी 'ट्रुथ सोशल'वर पोस्ट करून म्हटलं आहे. याआधी त्यांनी या भागात अमेरिकेची लष्करी कारवाई कमी करण्याचे संकेत दिले होते, पण आता मात्र हल्ल्याची शक्यता वर्तवली आहे.

अमेरिकेने इराणच्या अनेक लष्करी तळांवर हल्ले केले आहेत, ज्यात मिसाइल साइट्स आणि नौदलाच्या जहाजांचा समावेश आहे. या मोहिमेला 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' असं नाव देण्यात आलं. ट्रम्प यांनी दावा केला आहे की, या कारवाईमुळे इराणचं लष्कर जवळपास पूर्णपणे कमकुवत झालं आहे. तज्ज्ञांच्या मते, इराणची लष्करी आणि अणुबॉम्ब क्षमता रोखणं हा यामागील उद्देश आहे. इराणकडे आता नौदल, हवाई दल किंवा संरक्षण साधनं उरलेली नाहीत, असंही ट्रम्प म्हणाले.

होरमुझची सामुद्रधुनी हा एक महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे, जिथून जगातील जवळपास 20% तेलाची वाहतूक होते. जर हा मार्ग बंद झाला, तर जागतिक तेल दरात मोठी वाढ होऊ शकते आणि तेल पुरवठा धोक्यात येऊ शकतो. याचा सर्वाधिक फटका चीन, भारत आणि जपानसारख्या तेल-अवलंबून देशांना बसेल. ट्रम्प यांनी मित्र देशांवर टीका करत म्हटलं की, 'अमेरिका या मार्गाच्या सुरक्षेसाठी मोठे प्रयत्न करत असताना, हे देश मात्र उत्सुक नाहीत.'

इराणने केलेल्या आंशिक नाकेबंदीचा निषेध करणाऱ्या देशांची संख्या आता 22 झाली आहे. यामध्ये ऑस्ट्रेलिया, संयुक्त अरब अमिराती, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, इटली, नेदरलँड्स आणि जपान यांचा समावेश आहे. या देशांनी सुरक्षित सागरी मार्ग आवश्यक असल्याचं म्हटलं आहे, पण कोणत्याही विशिष्ट उपाययोजनेचा उल्लेख केलेला नाही.

इराणने होरमुझची सामुद्रधुनी बंद केल्याचा इन्कार केला आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांच्या मते, 'ही सामुद्रधुनी खुली आहे, फक्त आमच्या शत्रूंच्या जहाजांसाठी बंद आहे.' चीन, भारत, तुर्की आणि पाकिस्तानची जहाजं अजूनही या मार्गावरून जात आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, या शिपिंग मार्गाच्या सुरक्षेसाठी नौदलाच्या डिस्ट्रॉयरसारख्या युद्धनौकांची गरज भासू शकते.

ट्रम्प यांनी असे संकेत दिले आहेत की, अमेरिका मध्यपूर्वेतील आपली लष्करी मोहीम हळूहळू कमी करण्याचा विचार करत आहे. पण त्यांनी हेही स्पष्ट केलं की, युद्धविरामाची शक्यता कमी आहे. कारण, इराणला आणखी कमकुवत केल्यानंतरच अमेरिका थांबण्याचा विचार करेल, असं त्यांनी म्हटलं आहे.