
मध्य पूर्वेतील परिस्थिती पुन्हा एकदा वेगाने बिघडताना दिसत आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाची घोषणा होऊन २४ तास उलटत नाहीत तोच, जगाला धक्का देणारी एक घटना घडली. इस्रायलने लेबनॉनमध्ये अवघ्या १० मिनिटांत १०० हून अधिक मिसाइल्स डागल्या. या हल्ल्यात अनेक लोकांचा मृत्यू झाला असून शेकडो जण जखमी झाल्याची माहिती आहे. रिपोर्ट्सनुसार, इस्रायल सातत्याने लेबनॉनमधील हिजबुल्लाहच्या ठिकाणांना लक्ष्य करत आहे. इस्रायली लष्कराने म्हटलं आहे की, हे ऑपरेशन त्यांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक आहे. पण प्रश्न हा आहे की, जेव्हा युद्धविराम लागू होता, तेव्हा एवढा मोठा हल्ला का करण्यात आला?
रिपोर्ट्सनुसार, इस्रायलने लेबनॉनमध्ये फक्त १० मिनिटांत १०० हून अधिक मिसाइल हल्ले केले. या हल्ल्यांचं लक्ष्य हिजबुल्लाहची ठिकाणं असल्याचं सांगितलं जात आहे. पण या हल्ल्यांमध्ये सामान्य नागरिकांचंही मोठं नुकसान झालं. स्थानिक आकडेवारीनुसार, या हल्ल्यांमध्ये १०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आणि शेकडो लोक जखमी झाले. अचानक झालेल्या या मोठ्या हल्ल्यामुळे संपूर्ण परिसरात भीती आणि गोंधळाचं वातावरण पसरलं.
सर्वात आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे, हा हल्ला अशा वेळी झाला जेव्हा अमेरिका आणि इराण यांच्यात नुकताच २ आठवड्यांचा युद्धविराम (Ceasefire) ठरला होता. या करारामुळे या भागात शांतता येईल आणि विशेषतः होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडेल, अशी अपेक्षा होती. पण इस्रायलने स्पष्ट केलं की, हा युद्धविराम लेबनॉन किंवा हिजबुल्लाहवर लागू होत नाही.
इस्रायलच्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून इराणने एक मोठं आणि धोकादायक पाऊल उचललं - त्यांनी होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली. हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल मार्ग आहे, जिथून मोठ्या प्रमाणात कच्चं तेल जातं. ही सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे जागतिक तेल पुरवठ्यावर थेट परिणाम होऊ शकतो आणि पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वेगाने वाढू शकतात. इस्रायलच्या हल्ल्यांच्या निषेधार्थ हे पाऊल उचलल्याचं इराणचं म्हणणं आहे.
इराणच्या या निर्णयावर अमेरिकेने तात्काळ नाराजी व्यक्त केली आहे. व्हाईट हाऊसच्या प्रेस सेक्रेटरींनी स्पष्ट केलं की, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करणं 'पूर्णपणे अस्वीकार्य' आहे आणि ती तात्काळ उघडली पाहिजे. अमेरिकेचं मत आहे की, हा मार्ग बंद केल्याने संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होऊ शकतो.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्पष्ट केलं की, जो युद्धविराम करार झाला होता, त्यात लेबनॉन आणि हिजबुल्लाह यांचा समावेश नव्हता. याच कारणामुळे इस्रायल तिथे कारवाई सुरू ठेवू शकतं. ट्रम्प यांच्या मते, लेबनॉनमध्ये होणारे हल्ले हे एका वेगळ्या संघर्षाचा भाग आहेत आणि त्यावर तोडगाही वेगळ्या पद्धतीने काढला जाईल.
इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी एकीकडे अमेरिकेच्या युद्धविराम निर्णयाचं समर्थन केलं, पण दुसरीकडे लेबनॉनविरोधात लष्करी कारवाई सुरूच राहील, हेही स्पष्ट केलं. त्यांचं म्हणणं आहे की, जोपर्यंत हिजबुल्लाहचा धोका आहे, तोपर्यंत इस्रायल मागे हटणार नाही. एकीकडे युद्धविरामाचे प्रयत्न सुरू आहेत, तर दुसरीकडे सतत हल्ले आणि प्रत्युत्तरादाखल पावलं उचलली जात आहेत. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करणं हा जागतिक स्तरावर एक मोठा संकेत मानला जात आहे. जर परिस्थिती अशीच बिघडत राहिली, तर त्याचा परिणाम फक्त मध्य पूर्वेवरच नाही, तर संपूर्ण जगावर होऊ शकतो - विशेषतः तेल, व्यापार आणि सुरक्षेच्या बाबतीत.