Iran US Conflict : इराणने अमेरिकेचा प्रस्ताव धुडकावला, या 5 अटींशिवाय शांततेस थेट नकार

Iran Rejects US Peace Proposal : अमेरिकेचा प्रस्ताव धुडकावून इराणने मोठ्या युद्धाचे संकेत दिले आहेत का? ५ कठोर अटी, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर नियंत्रण आणि 'जबरदस्त हल्ल्याचा' इशारा... ही फक्त रणनीती आहे की मोठ्या युद्धाची चाहूल? 

मध्य पूर्वेत तणाव सतत वाढत असून परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची झाली आहे. ताज्या रिपोर्ट्सनुसार, इराणने अमेरिकेचा युद्धविरामाचा प्रस्ताव स्पष्टपणे नाकारला आहे. इतकंच नाही, तर आपल्या अटींवरच कोणताही निर्णय घेणार असल्याचं इराणने स्पष्ट केलं आहे. इराणला खरंच शांतता हवी आहे की तो आपल्या अटींवर जगाला झुकवू पाहतोय?

इराणचं स्पष्ट म्हणणं आहे की, जेव्हा त्याच्या अटी पूर्ण होतील, तेव्हाच तो युद्ध थांबवेल. एका वरिष्ठ इराणी अधिकाऱ्याने सांगितलं की, अमेरिकेचा प्रस्ताव 'अवाजवी' होता आणि त्यात इराणच्या हिताकडे दुर्लक्ष केलं गेलं. अमेरिकेने यापूर्वीही चर्चेच्या नावाखाली फसवणूक केली आहे, असं इराणला वाटतं. त्यामुळेच यावेळी तेहरान कोणताही निर्णय खूप विचारपूर्वक घेऊ इच्छितो.

इराणने युद्ध थांबवण्यासाठी ५ कठोर अटी ठेवल्या आहेत, ज्या या संपूर्ण वादाचा केंद्रबिंदू ठरल्या आहेत: १. अमेरिका आणि इस्रायलने सर्व प्रकारची लष्करी कारवाई आणि हल्ले पूर्णपणे थांबवावेत. २. भविष्यात कोणतीही लष्करी कारवाई रोखण्यासाठी ठोस सुरक्षा हमी द्यावी. ३. झालेल्या नुकसानीची भरपाई म्हणून स्पष्ट आणि हमी असलेली नुकसानभरपाई मिळावी. ४. केवळ एका ठिकाणी नाही, तर संपूर्ण प्रदेशात सक्रिय असलेल्या सर्व 'प्रतिरोध गटांसाठी' युद्धविराम लागू करावा. ५. महत्त्वाचा सागरी मार्ग असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर (Hormuz Strait) आपल्या सार्वभौमत्वाला औपचारिक मान्यता द्यावी.

होर्मुझची सामुद्रधुनी (Hormuz Strait) जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल मार्गांपैकी एक आहे. जगातील सुमारे २०% तेलाची वाहतूक येथून होते. सध्या इराणने या मार्गावर कडक नियंत्रण मिळवलं आहे. अमेरिका, इस्रायल किंवा त्यांच्या मित्र देशांच्या जहाजांना येथून जाऊ देणार नाही, असं इराणने स्पष्ट केलं आहे. यामुळेच जागतिक तेल दरांमध्ये मोठी वाढ दिसून येत आहे.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेने एक १५-कलमी योजना दिली होती, ज्यात खालील गोष्टींचा समावेश होता: इराणवरील निर्बंधांमध्ये सूट, अणुकार्यक्रमावर मर्यादा, क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावर बंदी, होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली करणे आणि सशस्त्र गटांना पाठिंबा बंद करणे. पण इराणला या अटी एकतर्फी वाटल्या, त्यामुळे त्याने त्या मानण्यास नकार दिला.

परिस्थिती अत्यंत गंभीर होत चालली आहे. रिपोर्टनुसार: इराणमध्ये मृतांची संख्या १५०० च्या पुढे गेली आहे, इस्रायलमध्ये २० मृत्यू झाले आहेत, १३ अमेरिकन सैनिकही मारले गेले आहेत, तर वेस्ट बँक आणि आखाती देशांमध्येही नागरिक मृत्युमुखी पडले आहेत. हे आकडे दाखवतात की हा संघर्ष आता फक्त दोन देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर त्याने संपूर्ण प्रदेशाला विळखा घातला आहे.

तेलाच्या किमतीत झालेल्या मोठ्या वाढीमुळे जागतिक बाजारपेठ हादरली आहे. अनेक देशांमध्ये पेट्रोल-डिझेल महाग होत असून ऊर्जा संकटाचा धोका वाढला आहे. या संकटावर लवकरात लवकर तोडगा काढण्यासाठी अमेरिकेवर दबाव वाढत आहे. सध्या तरी इराणची भूमिका स्पष्ट आहे - 'आम्ही आमच्या अटींवरच युद्ध थांबवू.' आता मुत्सद्देगिरी जिंकते की युद्ध आणखी भडकते, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरेल.