Iran Israel Tensions Escalate With Cyber War : इराण-इस्रायलमधील तणाव, सायबर हॅक, लेबनॉनवर हवाई हल्ले, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील संकट आणि अमेरिका-इराण चर्चा यामुळे मध्य-पूर्व युद्धाच्या तोंडावर उभं आहे. हे सायबर वॉर आता खऱ्या युद्धात बदलणार का?
मध्य-पूर्वेतील परिस्थिती पुन्हा एकदा अत्यंत तणावपूर्ण झाली आहे. इस्रायल, इराण, लेबनॉन आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे संपूर्ण जगाची चिंता वाढली आहे. एकीकडे इस्रायलच्या माजी लष्करप्रमुखांचा फोन हॅक झाल्याची आणि सायबर हल्ल्याची बातमी आहे, तर दुसरीकडे हवाई हल्ले, राजकीय विधानं आणि मुत्सद्दी तणाव झपाट्याने वाढत आहे. ताज्या रिपोर्ट्सनुसार, हा संघर्ष फक्त जमिनीवर नाही, तर सायबर आणि सागरी मार्गांपर्यंत पोहोचला आहे.
27
इस्रायलच्या माजी लष्करप्रमुखांचा फोन हॅक झाल्याचा दावा आणि मोठा सायबर खुलासा
सर्वात आधी चर्चेत आला तो एक मोठा सायबर हल्ला. यात इराणशी संबंधित 'हंदाला' (Handala) नावाच्या हॅकर ग्रुपने इस्रायलचे माजी लष्करप्रमुख हर्झी हलेवी (Herzi Halevi) यांचा मोबाईल आणि इतर डिव्हाइस हॅक केल्याचा दावा केला आहे. रिपोर्ट्सनुसार:
हा हॅकर ग्रुप अनेक वर्षांपासून सिस्टीममध्ये घुसल्याचा दावा करत आहे.
त्यांनी हजारो फोटो आणि व्हिडिओ जमा केले आहेत.
लष्करी तळ, गुप्त बैठका आणि अगदी कौटुंबिक फोटोंपर्यंत त्यांची पोहोच होती.
काही फोटो सोशल मीडियावर व्हायरलही करण्यात आले.
या लीक झालेल्या माहितीत जॉर्डन आणि कतारमध्ये झालेल्या काही गुप्त बैठकांचे संकेतही मिळाले आहेत. अर्थात, इस्रायली लष्कराने किंवा हलेवी यांनी अद्याप यावर कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. या प्रकरणामुळे आता सायबर सुरक्षा आणि राष्ट्रीय सुरक्षेचे मोठे प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
37
लेबनॉनमध्ये इस्रायलचे हवाई हल्ले, मोठी जीवितहानी आणि वाढतं संकट
दुसरी मोठी बातमी लेबनॉनमधून आहे, जिथे इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील तणाव सातत्याने वाढत आहे. रिपोर्ट्सनुसार, दक्षिण लेबनॉनच्या अनेक भागांमध्ये हवाई हल्ले झाले आहेत, ज्यात मोठं नुकसान आणि जीवितहानी झाल्याच्या बातम्या आहेत. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू (Benjamin Netanyahu) यांनी स्पष्ट केलं आहे की, लेबनॉनमध्ये कोणताही युद्धविराम नाही आणि ऑपरेशन सुरूच राहतील. तर, इस्रायली लष्कराचा दावा आहे की ही कारवाई हिजबुल्लाहच्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्यासाठी केली जात आहे. लेबनॉनच्या अनेक भागांमध्ये स्फोट झाले असून, १७ नागरिकांचा मृत्यू झाल्याची बातमी आहे. तिथे आणीबाणी आणि राष्ट्रीय दुखवट्यासारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. ही स्थिती संपूर्ण प्रदेशाला एका मोठ्या युद्धाच्या जवळ घेऊन जात आहे.
इराण-अमेरिका तणाव आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर धोक्याची चाहूल
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव आता सागरी व्यापारी मार्गांपर्यंत पोहोचला आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी म्हटलं आहे की, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत इराणची भूमिका चिंता वाढवणारी आहे. रिपोर्ट्सनुसार, इराणवर सागरी मार्गांवरील नियंत्रण वाढवल्याचा आरोप आहे. यामुळे तेल पुरवठा खंडित होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. आंतरराष्ट्रीय शिपिंग कंपन्यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. याउलट, इराणनेही आपल्या धोरणात्मक सागरी मार्गांवरील नियंत्रण आणखी मजबूत करणार असल्याचं म्हटलं आहे. ही परिस्थिती जागतिक तेल बाजारासाठी मोठा धोका मानली जात आहे.
57
मुत्सद्दी हालचाली: अमेरिका, इराण आणि पाकिस्तानची संभाव्य चर्चा
या तणावाच्या परिस्थितीत एक महत्त्वाची घडामोड मुत्सद्देगिरीच्या पातळीवरही पाहायला मिळत आहे. रिपोर्ट्सनुसार, अमेरिका आणि इराण यांच्यात संभाव्य चर्चेत अनेक मोठे नेते सहभागी होऊ शकतात. सूत्रांनुसार, संभाव्य शिष्टमंडळात हे नेते असू शकतात:
पाकिस्तान: शहबाज शरीफ, आसिम मुनीर, इशाक डार
अमेरिका: जेडी वॅन्स, स्टीव्ह विटकॉफ, जारेड कुशनर
इराण: अब्बास अराघची आणि इतर वरिष्ठ अधिकारी
ही चर्चा जर झाली, तर प्रादेशिक शांततेच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जाईल. मात्र, अटी आणि विश्वासाच्या अभावामुळे परिस्थिती अजूनही अनिश्चित आहे.
67
आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया आणि वाढता जागतिक दबाव
या संपूर्ण संकटावर जगभरातील देश चिंता व्यक्त करत आहेत. युरोप आणि जर्मनीसारख्या देशांनी तणाव कमी करण्यासाठी इराणसोबत पुन्हा चर्चा सुरू करण्याची भूमिका घेतली आहे. यासोबतच संयुक्त राष्ट्रांनी शांततेचे प्रयत्न तीव्र केले आहेत. अनेक देशांनी ऊर्जा संकटाचा इशारा दिला आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यावर चर्चा सुरू आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हा तणाव आणखी वाढल्यास त्याचा परिणाम केवळ मध्य-पूर्वेवरच नाही, तर संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होईल.
77
जर्मनी आणि संयुक्त राष्ट्रांचे प्रयत्न
जर्मनीने बऱ्याच काळानंतर इराणसोबत थेट चर्चा सुरू केली आहे. तर दुसरीकडे, संयुक्त राष्ट्रांचे दूतही हे संपूर्ण संकट शांत करण्याच्या प्रयत्नात गुंतले आहेत. UN अधिकाऱ्यांनी प्रभावित भागांचा दौराही केला असून प्रादेशिक पातळीवर चर्चा वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
सौदी अरेबिया आणि ऊर्जा संकटाचा धोका
सौदी अरेबियातील अनेक एनर्जी प्लांट्सवर झालेल्या हल्ल्यांनंतर कामकाज थांबवावं लागलं आहे. यामुळे ऊर्जा पुरवठ्यावरही परिणाम होऊ शकतो.
लेबनॉन आणि प्रादेशिक युद्धाचा फैलाव
लेबनॉनमध्ये हिजबुल्लाह आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्ष सातत्याने वाढत आहे. रिपोर्ट्सनुसार, अनेक ठिकाणांवर हवाई हल्ले सुरूच असून येत्या काळात तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
