
अनिरुद्ध केजरीवाल यांच्या सोशल मीडियावरील एका पोस्टमुळे नागरी जबाबदारीबाबत चर्चा सुरू झाली आहे. फिनलंडची राजधानी हेलसिंकी येथे भेट दिली असता, एका भारतीय व्यक्तीसोबत झालेल्या असामान्य संवादाचा अनुभव त्यांनी शेअर केला आहे.
केजरीवाल यांच्या मते, त्यांची अलीकडेच एका भारतीय प्रवाशाशी भेट झाली, जो काही दिवसांपासून फिनलंडमध्ये राहत होता. दोघांनीही मिळून शहर फिरण्याचा निर्णय घेतला आणि एका ट्राममध्ये बसले.
मात्र, जेव्हा केजरीवाल यांनी तिकीट खरेदी करण्यासाठी आपलं कार्ड वापरलं, तेव्हा सोबतच्या प्रवाशाने त्यांना पैसे भरण्याची गरज नाही असा सल्ला सहजपणे दिला. फिनलंडमधील ट्राममध्ये तिकीट तपासनीस क्वचितच प्रवाशांची तपासणी करतात, असा दावा त्याने केल्याचं सांगण्यात येतं.
केजरीवाल म्हणाले की त्यांनी वाद न घालण्याचा निर्णय घेतला आणि फक्त हसले, तरीही या सल्ल्यामुळे सार्वजनिक नियमांबाबत त्या माणसाच्या वृत्तीबद्दल त्यांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाले.
आपला अनुभव ऑनलाइन शेअर करताना, केजरीवाल यांनी निदर्शनास आणून दिलं की युरोपमधील अनेक सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था परस्पर विश्वास आणि वैयक्तिक जबाबदारीच्या पायावर चालतात.
आज मी हेलसिंकीमध्ये एका भारतीय व्यक्तीला भेटलो जो काही दिवसांपासून फिनलंडमध्ये होता आणि आम्ही एकत्र शहर फिरण्याचा निर्णय घेतला.
मी ट्रामवर माझं कार्ड टॅप करताच तो सहज म्हणाला, “तुला तसं करण्याची गरज नाही. इथे कुणीही तिकीट चेक करत नाही.”
मला बरंच काही सांगायचं होतं, पण मी फक्त हसलो.
वरवर पाहता, त्याने बऱ्यापैकी प्रवास केला आहे.
या मानसिकतेने त्याने किती देशांना भेटी दिल्या असतील या विचारात मी पडलो.
युरोपचा बराचसा भाग विश्वासावर चालतो.
कुणीही पाहत नसतानाही लोक नियमांचं पालन करतात.
बाटल्या विकत घेण्याऐवजी नळाचं पाणी पिऊन पैसे वाचवा.
पण विश्वासावर बांधलेल्या व्यवस्थेची फसवणूक करून ते वाचवू नका.
— अनिरुद्ध केजरीवाल (@AnirudhKejriwal) १६ नोव्हेंबर २०२६
कुणीतरी प्रवाशांवर पाळत ठेवून आहे की नाही किंवा त्यांची तपासणी करतंय की नाही, यावर नियमांचं पालन अवलंबून नसावं, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. त्यांच्या मते, लोकांनी तिकीट खरेदी करणं अपेक्षित आहे कारण सार्वजनिक सेवा टिकवून ठेवण्यासाठी योगदान देणं ही त्यांची जबाबदारी आहे.
केजरीवाल यांनी एक मनोरंजक तुलनाही केली, ज्यामध्ये असं सुचवलं गेलं आहे की प्रवाशांनी कायदेशीर वाहतूक शुल्क टाळण्यापेक्षा, बाटलीबंद पाणी विकत घेण्याऐवजी नळाचं पाणी पिण्यासारख्या व्यावहारिक निवडींद्वारे पैसे वाचवावेत.
सार्वजनिक विश्वासावर उभारलेल्या व्यवस्थेचा फायदा घेणं हा अशा व्यवस्थेचा मूळ हेतूच नष्ट करतो, हा त्यांचा मुख्य युक्तिवाद होता.
या पोस्टने झपाट्याने लक्ष वेधून घेतलं, अनेक सोशल मीडिया युजर्सनी केजरीवाल यांच्या त्या वर्तनावरील टीकेशी सहमती दर्शवली.
अनेकांना असं वाटलं की या घटनेमुळे नागरी जबाबदारी आणि पकडले जाण्याची शक्यता असल्यावरच नियमांचं पालन करण्याच्या प्रवृत्तीशी संबंधित एक मोठी समस्या समोर आली आहे.
काही युजर्सनी असंही निदर्शनास आणून दिलं की अशा वर्तनामुळे संपूर्ण समुदायाच्या प्रतिष्ठेला हानी पोहोचू शकते, जरी एका व्यक्तीच्या कृतीवरून सर्वांची पारख केली जाऊ नये.
इतरांनी परदेशात प्रवास करण्याचे त्यांचे स्वतःचे अनुभव शेअर केले, युरोपियन सार्वजनिक वाहतूक नेटवर्कमध्ये तिकीट तपासणी आणि दंड कसा लागू केला जातो हे स्पष्ट केलं.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, हेलसिंकीचा सार्वजनिक वाहतूक प्राधिकरण (HSL) तिकीट तपासणी करतं. वैध तिकिटांशिवाय प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना दंडाला सामोरं जावं लागू शकतं. त्यामुळे कुणीही तिकीट तपासत नाही या सल्ल्याचा अर्थ नियमांची अंमलबजावणी होत नाही, असा घेऊ नये.