
FIFA World Cup 2026 : फुटबॉलचा सर्वात मोठा महोत्सव मानला जाणारा फीफा विश्वचषक 2026 केवळ क्रीडा स्पर्धा म्हणूनच नव्हे तर आर्थिकदृष्ट्याही इतिहास घडवण्यासाठी सज्ज झाला आहे. अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको यांच्या संयुक्त यजमानपदाखाली 11 जूनपासून सुरू होणाऱ्या या स्पर्धेची एकूण बक्षीस रक्कम तब्बल 655 दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे 6,240 कोटी रुपये) आहे. विशेष म्हणजे स्पर्धेत शेवटच्या स्थानावर राहणाऱ्या संघालाही सुमारे 21.5 दशलक्ष डॉलर्स (205 कोटी रुपये) मिळणार आहेत. ही रक्कम क्रिकेट विश्वचषक किंवा टी-20 विश्वचषक विजेत्यांना मिळणाऱ्या बक्षिसांपेक्षाही जास्त आहे.
कतारमध्ये झालेल्या फीफा विश्वचषक 2022 मध्ये एकूण बक्षीस रक्कम 440 दशलक्ष डॉलर्स होती. मात्र 2026 च्या स्पर्धेसाठी ती वाढून 655 दशलक्ष डॉलर्सपर्यंत पोहोचली आहे. यंदा विजेत्या संघाला 50 दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे 476 कोटी रुपये) मिळणार आहेत. उपविजेत्याला 33 दशलक्ष डॉलर्स, तर तिसऱ्या आणि चौथ्या क्रमांकाच्या संघांना अनुक्रमे 29 आणि 27 दशलक्ष डॉलर्सचे बक्षीस दिले जाणार आहे. त्यामुळे फीफा विश्वचषक हा जगातील सर्वाधिक आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध क्रीडा स्पर्धांपैकी एक ठरत आहे.
फीफाची आर्थिक रचना केवळ कामगिरीवर आधारित नाही. स्पर्धेसाठी पात्र ठरणाऱ्या प्रत्येक संघाला 10 दशलक्ष डॉलर्सची पात्रता रक्कम आणि 2.5 दशलक्ष डॉलर्सची तयारीसाठी मदत दिली जाणार आहे. त्यामुळे एखादा संघ गट फेरीतच बाद झाला आणि अखेरच्या स्थानावर राहिला तरी त्याला एकूण 21.5 दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे 205 कोटी रुपये) मिळतील. म्हणजेच कोणताही संघ रिकाम्या हाताने परतणार नाही. यंदा 48 संघांमध्ये एकूण 871 दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे 8,299 कोटी रुपये) वितरित केले जाणार आहेत.
फीफा विश्वचषकाच्या तुलनेत क्रिकेट विश्वचषकाची बक्षीस रक्कम खूपच कमी आहे. भारतात झालेल्या 2023 क्रिकेट विश्वचषकाची एकूण बक्षीस रक्कम सुमारे 10 दशलक्ष डॉलर्स (83 कोटी रुपये) होती. विजेत्या ऑस्ट्रेलिया संघाला 4 दशलक्ष डॉलर्स (33 कोटी रुपये), तर उपविजेत्या भारताला 2 दशलक्ष डॉलर्स (16.6 कोटी रुपये) मिळाले होते. विशेष म्हणजे फीफा विश्वचषकातील शेवटच्या स्थानावरील संघालाही क्रिकेट विश्वचषकाच्या एकूण बक्षीस रकमेपेक्षा अधिक पैसे मिळणार आहेत.
फुटबॉलची लोकप्रियता, जागतिक प्रेक्षकसंख्या आणि प्रायोजकांचा मोठा सहभाग यामुळे फीफा विश्वचषक आर्थिकदृष्ट्या प्रचंड मजबूत आहे. अब्जावधी प्रेक्षक, शेकडो देशांचा सहभाग, विक्रमी प्रसारण हक्क आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे प्रायोजकत्व यामुळे या स्पर्धेचे उत्पन्न मोठ्या प्रमाणात वाढते. यंदा स्पर्धेत 48 संघांचा समावेश करण्यात आल्याने व्यावसायिक उत्पन्नात आणखी वाढ झाली आहे. त्यामुळे फीफा विश्वचषकाची आर्थिक ताकद इतर सर्व संघीय क्रीडा स्पर्धांपेक्षा कितीतरी पटीने जास्त असल्याचे पुन्हा एकदा स्पष्ट झाले आहे.