US Iran Conflict : ट्रम्प यांचा मोठा यू-टर्न, इराणवरील हल्ल्याला 5 दिवसांची स्थगिती, पडद्यामागे नेमकं काय शिजतंय?

Donald Trump Halts Iran Strike : अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या पॉवर प्लांट्सवरील हल्ला ५ दिवसांसाठी पुढे ढकलला आहे. मध्य पूर्वेतील संघर्ष संपवण्यासाठी इराणच्या एका मोठ्या नेत्यासोबत सकारात्मक चर्चा सुरू असल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे.

Donald Trump Halts Iran Strike : मध्य पूर्वेतील कधीही न संपणाऱ्या संघर्षाच्या वातावरणात एक मोठी बातमी समोर आली आहे. 'होरमुझच्या सामुद्रधुनीतील निर्बंध ४८ तासांत हटवले नाहीत, तर इराणच्या वीज केंद्रांवर हल्ला करू,' अशी धमकी देणारे अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अचानक आपला पवित्रा बदलला आहे. 'मी युद्ध विभागाला इराणच्या वीज प्रकल्पांवर आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांवरील सर्व लष्करी हल्ले ५ दिवसांसाठी थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत,' अशी घोषणा त्यांनी केली आहे.

एवढंच नाही, तर 'अमेरिका इराणच्या एका अत्यंत प्रतिष्ठित 'मोठ्या व्यक्ती'सोबत चर्चा करत आहे. पण ही चर्चा इराणचे सर्वोच्च नेते मोజ్तबा खमेनी यांच्यासोबत होत नाहीये. ते कुठे आहेत, मला माहीत नाही. जर ही चर्चा फिसकटली किंवा या ५ दिवसांच्या काळात इराणने हल्ला केला, तर आम्ही पुन्हा हल्ले सुरू करू,' असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.

विश्लेषकांच्या मते, 'इराणच्या प्रत्युत्तरामुळे ट्रम्प चिंतेत होते आणि युद्ध कसं थांबवायचं याचा विचार करत होते. त्यांचं हे विधान आता युद्धविरामासाठी मार्ग शोधत असल्याचे संकेत देत आहे.'

अचानक ५ दिवसांचा युद्धविराम का?

रविवारीच ट्रम्प यांनी होरमुझची सामुद्रधुनी व्यापारी जहाजांसाठी पूर्णपणे मोकळी करण्यासाठी ४८ तासांची मुदत दिली होती. असं न केल्यास इराणच्या वीज केंद्रांवर हल्ला करण्याची धमकी त्यांनी दिली होती.

यावर इराणने तीव्र प्रतिक्रिया दिली होती. आखाती देशांमधील अमेरिकेची पाणी शुद्धीकरण केंद्रं, ऊर्जा आणि तंत्रज्ञान केंद्रांवर हल्ला करण्याचा इशारा इराणने दिला होता. त्यामुळे मध्य पूर्वेतील संघर्ष आणखी चिघळण्याची भीती निर्माण झाली होती.

पण आता ट्रम्प यांनी आपला पवित्रा बदलला आहे. 'मध्य पूर्वेतील संघर्ष संपवण्यासाठी गेल्या २ दिवसांपासून इराणसोबत आशादायक आणि सकारात्मक चर्चा सुरू आहे. ही चर्चा संपूर्ण आठवडाभर चालेल अशी अपेक्षा आहे. त्यामुळेच मी लष्कराला इराणच्या वीज केंद्रांवरील हल्ल्याची मुदत ५ दिवसांनी वाढवण्यास सांगितलं आहे,' असं त्यांनी स्पष्ट केलं. आधीची मुदत मंगळवारी पहाटे ५.१४ वाजता संपणार होती.

मात्र, 'माझा हा निर्णय चर्चेच्या दिशेवर आणि यशावर अवलंबून असेल,' असंही त्यांनी म्हटलं आहे. यातून त्यांनी हेच सूचित केलं आहे की, जर इराणने पुन्हा हल्ला केला किंवा चर्चा फिसकटली, तर अमेरिका पुन्हा हल्ला करू शकते.

'मोठ्या' नेत्यासोबत चर्चा:

यानंतर फ्लोरिडातील पाम बीच विमानतळावर पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले, 'इराणला एक करार करायचा आहे. त्यामुळे आमचे मध्य पूर्वेतील विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर (ट्रम्प यांचे जावई) यांनी रविवार संध्याकाळपर्यंत इराणच्या एका 'प्रतिष्ठित' नेत्यासोबत चर्चा केली आहे. ही चर्चा पुढेही सुरू राहील.'

पण ट्रम्प यांनी तेहरानच्या त्या प्रतिनिधीचं नाव सांगितलं नाही. 'अमेरिका सर्वोच्च नेते अयातुल्ला मोజ్तबा खमेनी यांच्याशी बोललेली नाही. ते आहेत की नाही, हेही माहीत नाही. आम्ही एका मोठ्या... अत्यंत प्रतिष्ठित व्यक्तीशी बोलत आहोत,' असं म्हणत त्यांनी टोमणा मारला.

'इराणसोबत करार झाल्यास, इराणच्या युरेनियमचा वापर वादग्रस्त अणुकार्यक्रमाऐवजी शांततेच्या उद्देशांसाठी केला जाईल, यासाठी पावलं उचलली जातील,' असंही ते म्हणाले.

मध्यस्थीसाठी काही देशांचा पुढाकार?

रिपोर्ट्सनुसार, इराणने अमेरिकेसोबत थेट चर्चेला नकार दिला आहे, पण या भागातील काही देश तणाव कमी करण्यासाठी प्रयत्न करत असल्याचं मान्य केलं आहे.

Axios या न्यूज वेबसाईटनुसार, गेल्या २ दिवसांपासून तुर्की, इजिप्त आणि पाकिस्तान हे देश अमेरिका आणि इराणमध्ये संदेश पोहोचवण्याचं काम करत आहेत.

अमेरिकेतील सूत्रांनी Axios ला सांगितलं की, 'या तिन्ही देशांच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी व्हाईट हाऊसचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांच्याशी स्वतंत्रपणे चर्चा केली आहे.'

चर्चा सुरू आहे

मध्य पूर्वेतील संघर्ष संपवण्यासाठी गेल्या २ दिवसांपासून इराणसोबत आशादायक आणि सकारात्मक चर्चा सुरू आहे. ही चर्चा संपूर्ण आठवडाभर चालेल अशी अपेक्षा आहे. त्यामुळेच मी लष्कराला इराणच्या वीज केंद्रांवरील आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांवरील हल्ल्याची मुदत ५ दिवसांनी वाढवण्यास सांगितलं आहे.

- डोनाल्ड ट्रम्प, अमेरिकेचे अध्यक्ष