GST Check : रेस्टॉरंटच्या बिलावरचा जीएसटी खरा की खोटा? ३० सेकंदात तपासा, पैसे वाचवा!
सार
रेस्टॉरंटमध्ये जेवल्यानंतर बिल देताना एक सोपी ३० सेकंदांची तपासणी तुम्हाला मदत करू शकते. यातून तुम्हाला कळेल की ते रेस्टॉरंट तुमच्याकडून GST घेण्यास कायदेशीररित्या पात्र आहे की नाही.
मुंबई : आपण रेस्टॉरंट, ढाबा किंवा दुकानात बिल देताना त्यावर लावलेल्या टॅक्सकडे फारसं लक्ष देत नाही. GST आता आपल्या रोजच्या खर्चाचा एक भाग बनला आहे. पण फक्त ३० सेकंदांची एक सोपी तपासणी तुम्हाला सांगू शकते की एखादं रेस्टॉरंट तुमच्याकडून GST वसूल करू शकतं की नाही. एका चार्टर्ड अकाउंटंटने (CA) रेस्टॉरंटचं बिल भरण्यापूर्वी एक महत्त्वाची GST तपासणी कशी करावी, हे सांगितलं आहे.
८ सप्टेंबर रोजी, प्रतीक भरडा नावाच्या एका X युझरने उदयपूरमधील एका ढाब्यावरचा अनुभव शेअर केला. त्यांचं बिल ६४१.९० रुपये झालं होतं. बिलामध्ये २.५% CGST आणि २.५% SGST मिळून ३२.१० रुपये GST जोडला होता.
Stopped at a dhaba on the Jaipur highway yesterday. Hotel Jammu Himachal Dhaba,
Cheerwa, Udaipur. Bill came: ₹641.90 food + ₹32.10 GST. CGST 2.5%, SGST 2.5%.
Before I paid, I did what I always do. Opened https://t.co/fcMXl5MVeJ. Typed in the GSTIN from the bill. Hit Search.… pic.twitter.com/hSC3u67Jbd— 🎓 CA Pratik Bharda (@pratik0227) September 8, 2026
पण बिल लगेच भरण्याऐवजी, भरडा यांनी त्या रेस्टॉरंटचं GST रजिस्ट्रेशन तपासण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी बिलावर दिलेला GSTIN नंबर सरकारी GST पोर्टलवर तपासला.
त्यांनी लिहिलं, "पैसे देण्यापूर्वी, मी नेहमीप्रमाणे gst.gov.in ही वेबसाईट उघडली. बिलावरचा GSTIN टाकला आणि सर्च केलं. स्टेटसमध्ये 'Regular Taxpayer' असं दिसलं. मग मी कोणताही विचार न करता बिल भरलं."
या घटनेमुळे एक महत्त्वाचा फरक समोर येतो, ज्याकडे अनेक ग्राहक दुर्लक्ष करतात. तो फरक म्हणजे, रेस्टॉरंट 'Regular Taxpayer' म्हणून नोंदणीकृत आहे की 'GST Composition Scheme' अंतर्गत.
भरडा यांच्या मते, 'Composition Scheme' मध्ये नोंदणी केलेले व्यावसायिक ग्राहकांकडून वेगळा GST आकारू शकत नाहीत.
त्यांनी आपल्या X पोस्टमध्ये स्पष्ट केलं, "एक Composition टॅक्सपेअर तुमच्याकडून कधीही GST घेऊ शकत नाही. या योजनेअंतर्गत, व्यापारी स्वतःच्या खिशातून सरकारला एक ठराविक दराने टॅक्स भरतो - व्यापाऱ्यांसाठी १% आणि सेवा पुरवणाऱ्यांसाठी ६%. ते तुमच्या बिलात GST जोडू शकत नाहीत."
याचा अर्थ, रेस्टॉरंटच्या बिलावर लावलेला प्रत्येक GST योग्यच असतो, असं समजणं चुकीचं आहे. GSTIN तपासून तुम्ही पेमेंट करण्यापूर्वीच त्या व्यापाऱ्याची नोंदणी तपासू शकता.
भरडा यांनी पुढे इशारा दिला की, जेव्हा एखादा कंपोझिशन टॅक्सपेअर तुमच्याकडून वेगळा GST घेतो, तेव्हा काय होतं.
"ज्या क्षणी ते तुमच्याकडून GST घेतात, ती वसुली पूर्णपणे बेकायदेशीर असते. ती रक्कम सरकारकडे जात नाही, तर हॉटेल मालकाच्या खिशात जाते. तो टॅक्स नसतो, ती फक्त एक वसुली असते."
रेस्टॉरंट बिल भरण्यापूर्वी GST कसा तपासायचा?
ग्राहकांनी सरकारी GST पोर्टलवर जावे. तिथे 'Search Taxpayer' हा पर्याय निवडावा. बिलावर दिलेला GSTIN किंवा PAN नंबर टाकावा. तो व्यवसाय 'Regular', 'Composition', 'Suspended' की 'Invalid' आहे, हे तपासावे. जर एखाद्या 'Composition' टॅक्सपेअरने वेगळा GST लावला असेल, तर तुम्ही त्यावर प्रश्न विचारू शकता आणि GST अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करू शकता.
त्यामुळे, रेस्टॉरंटच्या बिलावर छापून आलेली GST रक्कम डोळे झाकून स्वीकारू नका. एक छोटीशी GSTIN तपासणी तुम्हाला हे समजण्यास मदत करेल की ते रेस्टॉरंट तुमच्याकडून वेगळा GST घेण्यास अधिकृत आहे की नाही.