
विमान प्रवास करताना, विशेषतः लांबच्या प्रवासात, तिकीट दर आणि आराम या दोन्ही गोष्टींचा मेळ घालणं अनेक प्रवाशांसाठी महत्त्वाचं असतं. काही एअरलाइन्समध्ये बसायला भरपूर जागा मिळते, तर काहींमध्ये पाय पसरायलाही जागा नसते.
२०२६ च्या एअरलाइन सीटिंग कॉन्फिगरेशनच्या रिपोर्टनुसार, जपान एअरलाइन्स (JAL), ऑल निप्पॉन एअरवेज (ANA) आणि एमिरेट्स या कंपन्या इकॉनॉमी क्लासमध्ये सर्वात जास्त लेगरूम देतात. या तिन्ही एअरलाइन्स त्यांच्या काही विमानांमध्ये ३४ इंचांपर्यंत 'सीट पिच' (दोन सीट्समधील अंतर) देतात. इतर काही आंतरराष्ट्रीय कंपन्याही प्रवाशांना बऱ्यापैकी आरामदायी जागा देतात.
इकॉनॉमी क्लासमध्ये जास्त लेगरूम देणाऱ्या कंपन्यांमध्ये जपान एअरलाइन्स आघाडीवर आहे. यांच्या काही विमानांमध्ये ३४ इंचांपर्यंत सीट पिच मिळतो. ही कंपनी बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर विमाने चालवते, ज्यामध्ये इकॉनॉमी क्लाससाठी 'दोन-चार-दोन' अशी सीटिंग अरेंजमेंट आहे. इतर अनेक मोठ्या विमानांमध्ये 'तीन-तीन-तीन' अशी रचना असते, त्यापेक्षा हा अनुभव खूप वेगळा आणि आरामदायी ठरतो.
लांबच्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासात दोन रांगांमधील या अतिरिक्त जागेमुळे सलग बसून राहणं सोपं जातं.
ऑल निप्पॉन एअरवेज (ज्याला ANA म्हणून ओळखलं जातं) त्यांच्या लांब पल्ल्याच्या विमानांमध्ये इकॉनॉमी क्लासमध्ये ३४ इंचांपर्यंत सीट पिच देते. प्रीमियम इकॉनॉमी किंवा बिझनेस क्लासचं तिकीट न काढताही प्रवाशांना आराम मिळावा, यावर या जपानी कंपनीचा भर असतो.
अर्थात, तुम्हाला किती जागा मिळेल हे तुम्ही कोणत्या विमानाने प्रवास करत आहात यावर अवलंबून असतं.
एमिरेट्स ही आणखी एक मोठी आंतरराष्ट्रीय एअरलाइन आहे, जी त्यांच्या एअरबस A380 विमानांच्या इकॉनॉमी क्लासमध्ये ३४ इंचांपर्यंत सीट पिच देते. लांबच्या प्रवासात जेव्हा प्रवाशांना अनेक तास एकाच जागेवर बसावं लागतं, तेव्हा दोन रांगांमधील हे अंतर खूप फायद्याचं ठरतं. तिकीट बुक करण्यापूर्वी प्रवाशांनी आपलं विमान कोणतं आहे हे तपासून पाहिलं पाहिजे, कारण एकाच कंपनीच्या वेगवेगळ्या विमानांमध्ये सीटची रचना वेगळी असू शकते.
कोरियन एअर त्यांच्या काही विमानांमध्ये ३३ ते ३४ इंचांपर्यंत इकॉनॉमी क्लास सीट पिच देते. ३३ आणि ३४ इंचांमधला फरक कदाचित छोटा वाटेल, पण लांबच्या प्रवासात एका इंचानेही खूप फरक पडतो. इतर एअरलाइन्सप्रमाणेच, लेगरूमच्या आधारावर तिकीट बुक करण्यापूर्वी प्रवाशांनी आपल्या विमानाची रचना तपासून पाहणं गरजेचं आहे.
अमेरिकन एअरलाइन्सच्या तुलनेत जेटब्लू कंपनी वेगळी ठरते. यांच्या इकॉनॉमी क्लासमध्ये साधारण ३२.३ इंचांचा सीट पिच मिळतो. या यादीतील इतर अनेक अमेरिकन कंपन्यांपेक्षा हे प्रमाण जास्त आहे. अमेरिकेअंतर्गत प्रवास करणाऱ्यांसाठी तिकीट दर, प्रवासाची वेळ आणि उड्डाणाची वेळ यासोबतच लेगरूमचा विचार करणं फायद्याचं ठरू शकतं.
या तुलनेत कॅथे पॅसिफिक, सिंगापूर एअरलाइन्स आणि क्वांटास या कंपन्या इकॉनॉमी क्लासमध्ये साधारण ३२ इंचांचा सीट पिच देतात. आघाडीच्या कंपन्यांच्या ३४ इंचांपेक्षा हे प्रमाण कमी असलं, तरी इकॉनॉमी क्लासमध्ये मिळणाऱ्या सामान्य जागेइतकंच ते आहे.
सीटचं डिझाईन, केबिनची रचना आणि पुढच्या सीटची पोझिशन यावरही तुम्हाला प्रत्यक्षात किती जागा मिळते हे अवलंबून असतं.
साउथवेस्ट एअरलाइन्समध्ये इकॉनॉमी क्लासचा सीट पिच साधारण ३१.८ इंच आहे, तर अलास्का एअरलाइन्समध्ये तो ३१ इंच आहे. एकाच मार्केटमध्ये काम करणाऱ्या एअरलाइन्समध्येही सीटच्या जागेत कसा फरक असतो, हे यावरून दिसून येतं.
एव्हिएशन इंडस्ट्रीमध्ये इकॉनॉमी क्लासचा सीट पिच साधारणपणे ३१ ते ३२ इंचांच्या दरम्यान असतो. काही विमानांमध्ये तर ही जागा फक्त २८ इंचांपर्यंतच असते.
एका सीटवरील विशिष्ट बिंदू आणि त्याच्या अगदी पुढच्या सीटवरील तोच बिंदू यामधील अंतराला 'सीट पिच' म्हणतात. दोन रांगांमधील अंतराची तुलना करण्यासाठी एअरलाइन्स आणि एव्हिएशन क्षेत्रात हे मोजमाप वापरलं जातं.
पण, सीट पिच म्हणजे प्रवाशाचे गुडघे आणि पुढची सीट यामधील रिकामी जागा नव्हे. पुढच्या सीटची जाडी, तिचं डिझाईन आणि केबिनची रचना यावर प्रवाशांना प्रत्यक्षात मिळणारी जागा अवलंबून असते.
जास्त सीट पिच असलेल्या सीटवर हालचाल करायला जास्त जागा मिळते, पण याचा अर्थ प्रवास १००% आरामदायी होईलच असं नाही. सीटची रुंदी, कुशनिंग, रिक्लाईन (मागे झुकण्याची सोय), आयल ॲक्सेस (चालण्याच्या जागेकडे जाण्याचा मार्ग) आणि केबिनची एकूण रचना या गोष्टीही महत्त्वाच्या असतात.
ज्या प्रवाशांना जास्त जागा हवी आहे, त्यांनी तिकीट बुक करण्यापूर्वी विमानाचा प्रकार आणि सीट मॅप नक्की तपासावा. एकाच एअरलाइनकडे वेगवेगळ्या सीटिंग रचनेची विमाने असू शकतात, त्यामुळे वेगवेगळ्या मार्गांवर प्रवासाचा अनुभव वेगळा असू शकतो.
प्रवासी 'एक्झिट-रो' (इमर्जन्सी दरवाजाजवळील) सीट्सचाही विचार करू शकतात, जिथे काही विमानांमध्ये जास्त लेगरूम मिळते. पण या सीट्ससाठी काही नियम, अटी किंवा अतिरिक्त शुल्क असू शकतं.
शेवटी, सर्वोत्तम इकॉनॉमी सीट ही तुमच्या वैयक्तिक गरजांवर अवलंबून असते. उंच प्रवाशांना जास्त लेगरूम हवी असते, तर काहींना खिडकीजवळची सीट, आयल ॲक्सेस किंवा खांद्याभोवती जास्त जागा हवी असते.
२०२६ मध्ये इकॉनॉमी क्लासमध्ये जास्त लेगरूम देणाऱ्या कंपन्यांमध्ये जपान एअरलाइन्स, ANA आणि एमिरेट्स आघाडीवर आहेत. यांच्या काही विमानांमध्ये ३४ इंचांपर्यंत सीट पिच मिळतो. कोरियन एअरमध्येही ३४ इंचांपर्यंत जागा मिळते, तर जेटब्लू, कॅथे पॅसिफिक, सिंगापूर एअरलाइन्स आणि क्वांटास या कंपन्याही प्रवाशांना चांगले पर्याय देतात.
तिकीट बुक करण्यापूर्वी प्रवाशांनी एअरलाइनच्या सर्वसाधारण माहितीवर अवलंबून न राहता, आपल्या विमानाची आणि सीटची रचना तपासावी. थोडी माहिती काढल्यास, अपग्रेडसाठी जास्त पैसे न मोजताही इकॉनॉमी क्लासमधला लांबचा प्रवास आरामदायी होऊ शकतो.