RBI New FD Rules: १ ऑक्टोबर २०२६ पासून बँकांच्या फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) व्याजाचे नवे नियम लागू होणार आहेत. एकाच बँकेच्या वेगवेगळ्या शाखांमधील व्याजातील तफावत आता कमी होईल. तसेच, ३ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त FD करणाऱ्यांसाठी नवी पद्धत येणार आहे.
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) फिक्स्ड डिपॉझिटचे नवे नियम १ ऑक्टोबर २०२६ पासून लागू होत आहेत. ग्राहकांना व्याजाची माहिती स्पष्टपणे मिळावी, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. नव्या नियमांनुसार, एकाच दिवशी एकाच बँकेच्या वेगवेगळ्या शाखांमध्ये समान रकमेच्या आणि प्रकारच्या FD वर केवळ शाखेच्या ठिकाणावरून वेगवेगळे व्याजदर देता येणार नाहीत. उदाहरणार्थ, दिल्लीतील एका शाखेत FD करणाऱ्या ग्राहकाला आणि त्याच दिवशी दुसऱ्या शाखेत तेवढ्याच रकमेची FD करणाऱ्या ग्राहकाला समान व्याजदर मिळायला हवा. यामुळे एकाच बँकेच्या शाखांमधील व्याजातील विनाकारण तफावत दूर होईल. पण याचा अर्थ देशातील सर्व बँकांचे व्याजदर एकसारखे असतील असे नाही. प्रत्येक बँक स्वतःचे व्याजदर ठरवू शकते.
25
१ ऑक्टोबरपासून बँक व्याजाचे नवे नियम
नव्या नियमांनुसार, ३ कोटी रुपये आणि त्याहून अधिक रकमेच्या सिंगल रुपी टर्म डिपॉझिट्सना आता 'बल्क डिपॉझिट' (मोठी ठेव) मानले जाईल. बँकांना या मोठ्या ठेवींचे व्याजदर आणि नियम त्यांच्या वेबसाईटवर स्पष्टपणे सांगावे लागतील. कामकाजाच्या दिवशी सकाळी १० वाजता हे व्याजदर वेबसाईटवर अपडेट करणे बंधनकारक आहे. यात जास्तीत जास्त १० मिनिटांची, म्हणजे सकाळी १०:१० वाजेपर्यंतची सवलत दिली आहे. यामुळे कोट्यवधी रुपये जमा करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांना बँकेत जाण्यापूर्वीच व्याजदर पाहता येतील. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, ३ कोटींची ही मर्यादा प्रत्येक FD साठी स्वतंत्र असेल. त्यामुळे १ लाख, ५ लाख किंवा १० लाखांची सामान्य FD करणाऱ्या ग्राहकांचा या 'बल्क डिपॉझिट'मध्ये समावेश होणार नाही.
मोठ्या ठेवींवर (बल्क डिपॉझिट) वेगवेगळे व्याजदर देण्याचा बँकांचा अधिकार नव्या नियमांनी पूर्णपणे काढून घेतलेला नाही. बँकेची पैशांची गरज आणि ठेवीचे स्वरूप यानुसार व्याजदरात बदल असू शकतो. विशेषतः, मोठी रक्कम जमा करणाऱ्या दोन वेगवेगळ्या ग्राहकांना बँकेच्या अटी आणि ठेवीच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळे व्याज मिळू शकते. त्यामुळे १ ऑक्टोबरपासून सर्व FD वर एकच व्याजदर मिळेल, असा विचार करणे चुकीचे ठरेल. बँका व्याजदर कसे ठरवतात, यात पारदर्शकता आणणे हा या नव्या नियमांचा मुख्य उद्देश आहे. परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांसाठी (NRI) असलेल्या काही FD प्रकारांचाही या नव्या नियमांमध्ये समावेश होतो.
मग सामान्य FD असणाऱ्या ग्राहकांना याचा काय फायदा? ३ कोटी रुपयांपेक्षा कमी रकमेच्या सामान्य FD चे व्याजदर १ ऑक्टोबरपासून अचानक बदलणार नाहीत. तुम्ही आधीच केलेल्या FD वर करारात ठरलेला व्याजदर आणि नियम मुदत संपेपर्यंत तसेच राहतील. जेव्हा तुम्ही नवीन FD कराल, तेव्हा बँक जो व्याजदर देईल, त्यानुसार तुम्हाला निर्णय घेता येईल. एकाच बँकेच्या वेगवेगळ्या शाखांमध्ये व्याजदर वेगळे आहेत का, असा संभ्रम असल्यास तुम्ही बँकेच्या वेबसाईटवर जाऊन आधीच माहिती घेऊ शकता. यामुळे ग्राहकांना बँकेत प्रत्यक्ष जाण्यापूर्वीच आपल्या पैशांवर किती व्याज मिळेल, याची स्पष्ट कल्पना येईल.
55
नवे नियम
थोडक्यात सांगायचे तर, १ ऑक्टोबर २०२६ पासून येणारे हे नवे नियम आधीच सुरू असलेल्या FD चे व्याजदर बदलण्यासाठी नाहीत. बँकांमध्ये FD वर मिळणाऱ्या व्याजाची माहिती अधिक पारदर्शक करणे आणि एकाच बँकेत विनाकारण होणारा भेदभाव थांबवणे, हा यामागचा हेतू आहे. शाखेच्या ठिकाणावरून व्याजात होणारा बदल रोखणे आणि मोठ्या ठेवींचे व्याजदर वेबसाईटवर आधीच जाहीर करणे, हे महत्त्वाचे बदल आहेत. त्यामुळे ३ कोटींपेक्षा कमी रकमेची सामान्य FD असणाऱ्यांनी घाबरून जाण्याचे कारण नाही. नवीन FD करणाऱ्यांनी मात्र व्याजदर, कालावधी, ज्येष्ठ नागरिकांसाठीचे जादा व्याज, मुदतीपूर्वी पैसे काढण्याचे नियम आणि ठेवीचा प्रकार तपासूनच निर्णय घेणे फायद्याचे ठरेल.
