QR Code Scam : क्यूआर कोड स्कॅन करताय? एका क्लिकवर बँक खातं होऊ शकतं रिकामं!

तुम्हीही दुकानात किंवा ऑनलाइन क्यूआर कोड स्कॅन करून पेमेंट करता का? सावधान! तुमची ही सवय तुमचं बँक खातं रिकामं करू शकते. सायबर भामटे आता बनावट क्यूआर कोड बनवून लाखो रुपये लुटत आहेत. या फसवणुकीपासून वाचण्याचे ७ सोपे उपाय नक्की जाणून घ्या.

मुंबई : UPI, PhonePe आणि GPay आल्यापासून क्यूआर कोड स्कॅन करून पेमेंट करणं ही आपली सवयच झाली आहे. चहाच्या टपरीपासून ते मोठ्या शॉपिंग मॉलपर्यंत सगळीकडे क्यूआर कोड दिसतात. पण याच गोष्टीचा फायदा आता सायबर भामटे घेत आहेत. फसवणूक नेमकी कशी होते? हे भामटे दुकानातल्या खऱ्या क्यूआर कोडवर स्वतःचा बनावट क्यूआर कोड चिकटवतात. तुम्ही स्कॅन करून पैसे पाठवता, पण ते थेट भामट्यांच्या खात्यात जमा होतात. अनेकदा पार्किंग, वीज बिल किंवा फेसबुकवर स्वस्तात वस्तू विकण्याच्या बहाण्याने तुम्हाला क्यूआर कोड पाठवले जातात. तुम्ही तो स्कॅन करताच तुमच्या फोनमध्ये मालवेअर शिरतो किंवा खात्यातून पैसे कापले जातात. एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवा, पैसे मिळवण्यासाठी कधीही क्यूआर कोड स्कॅन करावा लागत नाही. क्यूआर कोड फक्त पैसे पाठवण्यासाठी असतो.

फसवणुकीपासून वाचण्याचे ७ सोपे उपाय

१. पैसे मिळवण्यासाठी स्कॅन करू नका: जर कोणी तुम्हाला "पैसे पाठवतोय, क्यूआर कोड स्कॅन करा" असं सांगत असेल, तर ती १००% फसवणूक आहे. UPI वर पैसे स्वीकारण्यासाठी कधीही पिन टाकावा लागत नाही किंवा स्कॅन करावं लागत नाही. अशा लोकांना लगेच ब्लॉक करा.

२. स्कॅन केल्यानंतर नाव तपासा: क्यूआर कोड स्कॅन केल्यावर पेमेंट करण्यापूर्वी स्क्रीनवर कोणाचं नाव दिसतंय ते नक्की तपासा. ते दुकानाच्या नावाशी जुळतंय का? जर एखादं अनोळखी किंवा वैयक्तिक नाव दिसत असेल, तर अजिबात पेमेंट करू नका.

३. रस्त्यावरील क्यूआर कोड स्कॅन करू नका: पार्किंगमध्ये किंवा विजेच्या खांबावर "स्कॅन करून बिल भरा" असे क्यूआर कोड लावलेले असतात. ते कधीही स्कॅन करू नका. नेहमी अधिकृत ॲप किंवा वेबसाईटचाच वापर करा.

४. क्यूआर कोडचा फोटो पाठवू नका: तुमचा स्वतःचा UPI किंवा पेमेंट क्यूआर कोड कधीही अनोळखी व्यक्तीला पाठवू नका. यामुळे तुमच्या बँक खात्याची माहिती लीक होऊ शकते.

५. साऊंड बॉक्स किंवा लाईव्ह क्यूआर वापरा: अनेक दुकानांमध्ये प्रिंट केलेले क्यूआर कोड असतात, जे बदलणं सोपं असतं. शक्य असल्यास दुकानदाराच्या फोनमधील लाईव्ह क्यूआर कोडवर किंवा साऊंड बॉक्स असलेल्या क्यूआरवर पेमेंट करा.

६. आधी छोट्या रकमेची चाचणी करा: मोठी रक्कम पाठवण्यापूर्वी फक्त १ रुपया पाठवून बघा. पैसे योग्य ठिकाणी जात आहेत की नाही, याची खात्री करा.

फसवणूक झाल्यास काय करावं?

जर चुकून तुम्ही चुकीच्या ठिकाणी पैसे पाठवले असतील, तर अजिबात घाबरू नका. लगेच १९३० (सायबर क्राईम हेल्पलाईन) या क्रमांकावर कॉल करा किंवा http://www.cybercrime.gov.in वर तुमची तक्रार नोंदवा. २४ तासांच्या आत तक्रार केल्यास पैसे परत मिळण्याची शक्यता खूप जास्त असते. लक्षात ठेवा, क्यूआर कोड आपल्या सोयीसाठी आहे, धोक्यासाठी नाही. थोडीशी सावधगिरी बाळगली, तर तुमचे कष्टाचे पैसे नेहमी सुरक्षित राहतील.