Purple Potato: कुफरी जामुनिया! देशातील कुपोषण संपवण्यासाठी आलाय 'पर्पल बटाटा'
सार
सेंट्रल पोटॅटो रिसर्च इन्स्टिट्यूटने 'कुफरी जामुनिया' नावाचा नवीन जांभळा बटाटा विकसित केला आहे. यात सामान्य बटाट्यापेक्षा जास्त लोह, झिंक आणि अँथोसायनिन असून, देशातील कुपोषण दूर करणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
बाजारात आता जांभळ्या रंगाचा बटाटा आला आहे. 'कुफरी जामुनिया' असं या नव्या वाणाचं नाव असून, सेंट्रल पोटॅटो रिसर्च इन्स्टिट्यूटने (CPRI) तो विकसित केला आहे. सर्वसामान्यांच्या रोजच्या जेवणातील पोषणमूल्ये वाढवून देशातील 'छुपी भूक' (कुपोषण) संपवण्यासाठी सरकार याला प्रोत्साहन देत आहे.
कधी झाला लाँच?
हा वाण अधिकृतपणे २०२४ मध्ये लाँच करण्यात आला. पोषणमूल्यांची तुलना करायची झाल्यास, सामान्य बटाट्यात लोहाचे प्रमाण २३.१५ मिलीग्राम असते, तर कुफरी जामुनियामध्ये ते ४२.७५ मिलीग्राम आहे. तसेच, सामान्य बटाट्यात आणखी एका घटकाचे प्रमाण ०.५७ मिलीग्राम असते, जे यात ३.२२ मिलीग्राम इतके आहे. झिंकचा विचार केल्यास, सामान्य बटाट्यात ते ०.२८ मिलीग्राम असते, तर या जांभळ्या बटाट्यात २.२८ मिलीग्राम आहे. याशिवाय, याला जांभळा रंग देणारे 'अँथोसायनिन' हे नैसर्गिक रंगद्रव्य एक उत्तम अँटीऑक्सिडंट म्हणून काम करते.
शेती आणि उत्पादन!
योग्य शेती पद्धतीचा वापर केल्यास प्रति हेक्टर ३२ ते ३५ टन उत्पादन मिळू शकते. चाचण्यांमध्ये या बटाट्याने ९० दिवसांत तब्बल ४९ टनांपर्यंत विक्रमी उत्पादन दिले आहे. उत्तर भारताच्या मैदानी प्रदेशात याची लागवड करण्याची शिफारस करण्यात आली असून, याची साठवणूक क्षमताही उत्तम आहे.
बायोफोर्टिफिकेशन!
हा काही अन्नात कृत्रिमरीत्या पोषणमूल्ये मिसळण्याचा प्रकार नाही. त्याऐवजी, वनस्पती प्रजनन आणि सुधारित शेतीद्वारे पीक वाढवतानाच त्यात नैसर्गिकरीत्या पोषक घटक वाढवण्याचे हे 'बायोफोर्टिफिकेशन' तंत्रज्ञान आहे.
शेतकरी आणि ग्राहकांचा प्रतिसाद!
या वेगळ्या रंगाच्या बटाट्याला ग्राहक कसा प्रतिसाद देतात आणि बाजारात शेतकऱ्यांना याचा किती आर्थिक फायदा होतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. बटाटा शिजवल्यानंतर त्यात किती प्रमाणात पोषक घटक शिल्लक राहतात आणि शरीर ते किती शोषून घेते, यावर आणखी संशोधन होणे गरजेचे आहे.