Meta Rules: आता मध्यरात्रीनंतर इन्स्टा-फेसबुक बंद! दिवसाही फक्त २ तास; तरुणांसाठी नवे नियम

सोशल मीडियाच्या व्यसनाच्या आरोपांमुळे, मेटा कंपनी आपल्या इन्स्टाग्राम आणि फेसबुक ॲप्सवर किशोरवयीन मुला-मुलींसाठी कडक नियम आणत आहे. या नवीन नियमांनुसार, १८ वर्षांखालील युजर्सना दिवसातून फक्त दोन तास ॲप वापरता येणार आहे आणि रात्रीच्या वेळी ॲप्स आपोआप बंद होतील. हे बदल येत्या काही महिन्यांत लागू होणार आहेत.

फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामची मूळ कंपनी असलेल्या मेटाने काही मोठ्या बदलांची तयारी केली आहे. या बदलांमुळे किशोरवयीन मुलं-मुली हे प्लॅटफॉर्म कसे वापरतात यावर कडक नियंत्रण ठेवलं जाणार आहे. सोशल मीडियामुळे तरुणांना व्यसन लागत असल्याचा आरोप मेटारवर सातत्याने होत होता. यानंतर अमेरिकेतील ४७ राज्यं, डिस्ट्रिक्ट ऑफ कोलंबिया आणि इतर यूएस प्रदेशांनी केलेल्या करारानंतर मेटा हे बदल करत आहे.

या नवीन नियमांनुसार, १८ वर्षांखालील युजर्सना या दोन्ही ॲप्सवर घालवल्या जाणाऱ्या वेळेवर कडक मर्यादा येणार आहेत. मेटाने दिलेल्या माहितीनुसार, पुढील सहा महिन्यांत हे नवीन फीचर्स आणले जातील. मात्र, युजरचं वय तपासण्यासारख्या काही बदलांना एक वर्षही लागू शकतं.

१८ वर्षांखालील युजर्ससाठी काय नियम?

१८ वर्षांखालील युजर्सना इन्स्टाग्राम आणि फेसबुक डीफॉल्टनुसार दिवसातून फक्त दोन तास वापरता येईल. पालकांना हवं असल्यास ते पॅरेंटल सेटिंग्समधून हा वेळ वाढवू शकतात. याशिवाय, मध्यरात्री १२ ते सकाळी ६ वाजेपर्यंत ही ॲप्स आपोआप बंद होतील. शाळेच्या वेळेत, म्हणजे सकाळी ८ ते दुपारी ३ या वेळेत, मेटा किशोरवयीन युजर्ससाठी नोटिफिकेशन्सही सायलेंट करणार आहे. जर कोणी सलग १५ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ ॲप वापरत असेल, तर त्यांना ब्रेक घेण्यासाठी सूचना (प्रॉम्प्ट) मिळेल. त्यानंतर ६० आणि ९० मिनिटांनी पुन्हा तशीच सूचना दिली जाईल. थोडक्यात, या बदलानंतर रात्रीच्या वेळी ही ॲप्स वापरता येणार नाहीत आणि दिवसाही दोन तासांची मर्यादा असेल.

मार्क झुकरबर्गच्या कंपनीने कॅलिफोर्निया कोर्टात एक संमतीपत्र सादर केलं आहे. यामध्ये १४ अब्ज डॉलर्स (सुमारे १.१५ लाख कोटी रुपये) दंड आणि कोर्टाने सुचवलेले काही नियम स्वीकारण्याची तयारी कंपनीने दर्शवली आहे. कॅलिफोर्नियाचे ॲटर्नी जनरल रॉब बोंटा यांच्या कार्यालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, हे नियम फक्त १८ वर्षांखालील युजर्ससाठी लागू असतील. मात्र, मेटा हे नियम नेमके कधीपासून लागू करणार हे अद्याप स्पष्ट नाही.

नेमकं प्रकरण काय आहे?

गेल्या दोन आठवड्यांपासून कॅलिफोर्निया कोर्टात मेटाविरुद्ध २८ प्रकरणांवर सुनावणी सुरू आहे. यामध्ये कंपनीवर अनेक गंभीर आरोप करण्यात आले आहेत. विशेषतः फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामसारख्या ॲप्सचा मुलांवर होणाऱ्या नकारात्मक परिणामांचा यात समावेश आहे. मेटाने जाणूनबुजून मुलांना सोशल मीडियाचं व्यसन लावण्यासाठी काही फीचर्स तयार केले, असा मुख्य आरोप आहे.

भारत सरकारचीही कठोर भूमिका

काही दिवसांपूर्वी भारत सरकारनेही मुलांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत हलगर्जीपणा केल्याबद्दल मेटावर कारवाई करण्याचा इशारा दिला होता. कंपनीच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर, विशेषतः इन्स्टाग्राम आणि फेसबुकवर मुलांवरील अत्याचाराच्या घटनांवरून सरकारने कठोर भूमिका घेतली होती. CSAM (चाइल्ड सेक्शुअल ॲब्युज मटेरियल) च्या मुद्द्यावरून सरकारने मेटाला स्पष्ट संदेश दिला होता. यानंतर, मेटाने आपल्या प्लॅटफॉर्मवरून बेकायदेशीर कंटेंट फिल्टर करण्यासाठी आणि काढून टाकण्यासाठी उपाययोजना सुरू केल्या आहेत.