फ्लॅट रिकामा असेल तर मेंटेनन्स भरायलाच हवा का? पाहा काय सांगतो 'हा' महत्त्वाचा नियम!

Vacant Flat Maintenance Charges: तुमचा फ्लॅट रिकामा असला तरी, सोसायटीचा मेंटेनन्स भरणे कायद्याने बंधनकारक आहे. मेंटेनन्स हा वापराशी नव्हे तर मालकी हक्काशी संबंधित असतो, कारण त्यात सुरक्षा, स्वच्छता, दुरुस्ती यांसारख्या सामायिक खर्चांचा समावेश असतो. 

फ्लॅट रिकामा असेल तर मेंटेनन्स भरायलाच हवा का?

मुंबई : अनेकदा नोकरीनिमित्त बाहेरगावी असलेले किंवा गुंतवणुकीसाठी फ्लॅट घेतलेले नागरिक एका प्रश्नाबाबत नेहमी संभ्रमात असतात. "माझ्या फ्लॅटमध्ये कुणी राहतच नाही, मी पाण्याचा किंवा लिफ्टचा वापर करत नाही, मग मी सोसायटीला मेंटेनन्स (Maintenance) का द्यावा?" जर तुम्हीही अशाच प्रश्नाचे उत्तर शोधत असाल, तर हा नियम तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. फ्लॅट रिकामा असला तरी देखभाल शुल्क भरावे लागते का? कायदा आणि न्यायालयीन निकाल काय सांगतात? जाणून घेऊया सविस्तर. 

१. फ्लॅट बंद असला तरी खर्च का द्यावा?

सोसायटीचा मेंटेनन्स हा केवळ तुम्ही वापरलेल्या पाण्यापुरता मर्यादित नसतो. गृहनिर्माण संस्थेचे अनेक खर्च हे 'सामायिक' असतात, ज्याचा तुमच्या राहण्याशी संबंध नसतो.

सुरक्षा रक्षक आणि साफसफाई: तुमच्या फ्लॅटचे रक्षण आणि आजूबाजूची स्वच्छता सुरूच असते.

प्रशासकीय खर्च: सोसायटीचे ऑफिस, मॅनेजर आणि ऑडिटचा खर्च.

दुरुस्ती आणि राखीव निधी (Sinking Fund): इमारतीचे आयुष्य वाढवण्यासाठी केला जाणारा खर्च.

विमा आणि अग्निशमन यंत्रणा: संपूर्ण इमारतीच्या सुरक्षिततेसाठी या सुविधा अनिवार्य असतात. 

२. कायद्याची भूमिका, बंधनकारक की ऐच्छिक?

महाराष्ट्र सहकारी संस्था कायद्यानुसार (MCS Act), प्रत्येक सदनिकाधारकाला सोसायटीच्या सामायिक खर्चात आपला वाटा उचलणे बंधनकारक आहे. फ्लॅटमध्ये कोणी राहो अथवा न राहो, तो इमारतीचा एक अविभाज्य भाग आहे. त्यामुळे मालकी हक्क तुमच्याकडे असेपर्यंत, त्या जागेची देखभाल करण्याची कायदेशीर जबाबदारीही तुमचीच असते. 

३. कोर्टाचा महत्त्वाचा निकाल

विविध प्रकरणांमध्ये न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की, "मेंटेनन्स हा वापराशी (Usage) संबंधित नसून मालकीशी (Ownership) संबंधित आहे." फ्लॅट रिकामा ठेवणे हा मालकाचा वैयक्तिक निर्णय आहे, त्याचा आर्थिक फटका संपूर्ण सोसायटीला बसू शकत नाही. त्यामुळे 'वापर शून्य' या कारणास्तव शुल्क नाकारता येत नाही. 

४. काही सवलत मिळू शकते का?

कायद्यानुसार पूर्ण मेंटेनन्स माफ होत नाही, मात्र काही बाबतीत सवलत मिळू शकते.

नॉन-ऑक्युपन्सी चार्जेस: जर फ्लॅटमध्ये मालक राहत नसेल किंवा तो भाड्याने दिला नसेल, तर सोसायटी १०% अतिरिक्त 'नॉन-ऑक्युपन्सी' शुल्क आकारू शकत नाही.

वापर आधारित शुल्क: जर सोसायटीमध्ये पाण्याचे स्वतंत्र मीटर असेल, तर प्रत्यक्ष वापर नसल्यास पाणीपट्टी कमी होऊ शकते. मात्र, 'सर्व्हिस चार्जेस' आणि 'रिपेअर फंड' द्यावाच लागतो. 

५. तक्रार कुठे करावी?

जर सोसायटी नियमबाह्य किंवा अवाजवी मेंटेनन्स आकारत असेल, तर सदस्याला त्याविरोधात सहकारी उपनिबंधकांकडे (Deputy Registrar) किंवा सहकारी न्यायालयात दाद मागण्याचा अधिकार आहे. मात्र, 'मी मेंटेनन्स देणारच नाही' अशी भूमिका घेणे कायदेशीर संकटात टाकू शकते. तुमचा फ्लॅट बंद असला तरी इमारतीची शान, सुरक्षा आणि सुविधा टिकवून ठेवण्यासाठी तुम्हाला तुमचा वाटा द्यावाच लागेल.