बँकेत कर्ज घेण्यासाठी गेल्यावर तुमचा CIBIL Score 0 किंवा NH दिसतोय का? काळजी करू नका! योग्य क्रेडिट सवयी, कर्जाचा मोजका वापर आणि वेळेवर हप्ते भरून तुम्ही चांगला क्रेडिट स्कोर नक्कीच बनवू शकता.
ज्यांनी आतापर्यंत कोणतेही कर्ज घेतलेले नाही, त्यांच्यासाठी क्रेडिट हिस्ट्री बनवण्याचा एक चांगला मार्ग म्हणजे क्रेडिट कार्ड.
जर बँकेत तुम्हाला सामान्य क्रेडिट कार्ड मिळत नसेल, तर तुम्ही Fixed Deposit (FD) वर मिळणाऱ्या Secured Credit Card बद्दल चौकशी करू शकता.
यामध्ये तुम्हाला बँकेत ठराविक रक्कम FD म्हणून ठेवावी लागते. बँक त्या आधारावर तुम्हाला क्रेडिट कार्ड देते.
उदाहरण:
• FD ची रक्कम: रु. 20,000
• कार्ड क्रेडिट लिमिट: बँक ठरवेल त्यानुसार
• महिन्याचा खर्च: तुम्ही सहज फेडू शकाल एवढी छोटी रक्कम
• बिल भरणे: ड्यू डेटच्या आधी संपूर्ण रक्कम भरा.
तुम्ही जेव्हा हे कार्ड जबाबदारीने वापरता, तेव्हा तुमची कर्ज फेडण्याची एक चांगली हिस्ट्री तयार होते.
पण लक्षात ठेवा, कार्ड मिळाल्याबरोबर लगेच 750 स्कोर मिळत नाही. बँक तुमचे ट्रान्झॅक्शन्स क्रेडिट ब्युरोला पाठवते आणि त्यानंतरच ते तुमच्या रिपोर्टमध्ये दिसू लागतात.
28
2. क्रेडिट कार्डची लिमिट फक्त 30% वापरा!
सिबिल स्कोर बनवण्यासाठी आणि तो टिकवून ठेवण्यासाठी तुमचा क्रेडिट युटिलायझेशन रेशिओ (Credit Utilisation Ratio) खूप महत्त्वाचा असतो.
समजा तुमच्या क्रेडिट कार्डची लिमिट रु. 50,000 आहे.
तपशील - रक्कम
एकूण लिमिट - रु. 50,000
30% वापर - रु. 15,000
50% वापर - रु. 25,000
90% वापर - रु. 45,000
एक चांगला नियम म्हणजे तुमच्या एकूण लिमिटपैकी फक्त 30% पेक्षा कमी रक्कम वापरणे.
म्हणजेच, 50,000 रुपये लिमिट असलेल्या कार्डवर 15,000 रुपयांच्या आत खर्च करण्याचा प्रयत्न करा. हा काही सक्तीचा नियम किंवा 750 स्कोरची हमी नाही, पण शक्य तितकी कमी रक्कम वापरणे केव्हाही चांगले.
38
3. Minimum Due भरण्याची सवय टाळा!
अनेक लोक क्रेडिट कार्डचं बिल आल्यावर त्यात दाखवलेली फक्त Minimum Amount Due (किमान रक्कम) भरतात.
ही एक मोठी आर्थिक चूक ठरू शकते.
उदाहरणार्थ, जर तुमचं बिल 10,000 रुपये असेल आणि तुम्ही फक्त किमान रक्कम भरून बाकीचे पैसे तसेच ठेवले, तर त्यावर खूप व्याज लागतं.
म्हणून:
• दर महिन्याला बिलाची संपूर्ण रक्कम भरा.
• Due Date येण्याआधीच बिल क्लिअर करा.
• तुम्ही ऑटो पे (Auto Pay) सुविधा वापरू शकता.
• तुमच्या बँक खात्यात पुरेसे पैसे असल्याची खात्री करा.
CIBIL च्या मते, उशिरा भरलेले हप्ते आणि थकीत रक्कम यामुळे सिबिल स्कोर सर्वात जास्त खराब होतो.
काही लोक क्रेडिट स्कोर बनवण्यासाठी एकाच वेळी अनेक बँकांमध्ये क्रेडिट कार्ड, पर्सनल लोन किंवा कन्झ्युमर लोनसाठी अप्लाय करतात.
हा अजिबात योग्य मार्ग नाही.
जेव्हा तुम्ही कर्जासाठी अप्लाय करता, तेव्हा बँक तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट चेक करते. अशा अनेक 'Hard Enquiry' झाल्यामुळे बँका तुम्हाला कर्ज देण्यास नकार देऊ शकतात.
त्यामुळे तुम्हाला खरोखरच गरज असेल तेव्हाच कर्ज किंवा कार्डसाठी अप्लाय करा. अप्लाय करण्यापूर्वी प्रत्येक वेळी नियम आणि अटी नक्की तपासा.
58
5. जुनी क्रेडिट कार्ड्स घाईघाईने बंद करू नका!
ज्यांच्याकडे आधीच क्रेडिट कार्ड आहे, त्यांनी ती वारंवार बंद करून नवीन कार्ड घेणं टाळावं.
तुम्ही दीर्घकाळ व्यवस्थित मेंटेन केलेलं जुनं अकाउंट तुमच्या क्रेडिट हिस्ट्रीचा एक महत्त्वाचा भाग असतं.
त्यामुळे वार्षिक फी, तुमचा वापर आणि आर्थिक स्थिती यांचा विचार करूनच कार्ड बंद करण्याचा निर्णय घ्या.
CIBIL रिपोर्टमध्ये तुमच्या कर्ज हिस्ट्रीचा कालावधी, थकीत रक्कम, फेडण्याची सवय, आणि सुरू किंवा बंद केलेली अकाउंट्स या सर्व गोष्टींची नोंद असते.
6. जॉईंट लोन आणि गॅरंटर लोनवर लक्ष ठेवा!
जर तुम्ही दुसऱ्या कोणासोबत मिळून जॉईंट लोन (Joint Loan) घेतलं असेल किंवा कोणाच्या कर्जासाठी गॅरंटर (Guarantor) असाल, तर त्या कर्जाचे हप्ते वेळेवर जात आहेत की नाही यावर लक्ष ठेवा.
कारण, जॉईंट लोन किंवा गॅरंटर लोनमध्ये जर दुसऱ्या व्यक्तीने हप्ता चुकवला, तरी त्याचा फटका तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टला बसू शकतो.
अनेक लोक या गोष्टीकडे दुर्लक्ष करतात.
68
7. तुमचा सिबिल रिपोर्ट नियमित तपासा!
तुमचा स्कोर वाढवण्याचा प्रयत्न करण्यापूर्वी, तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये कोणकोणती माहिती आहे हे तुम्हाला माहीत असलं पाहिजे.
कधीकधी तुम्ही न घेतलेलं कर्ज, चुकीची थकीत रक्कम किंवा पूर्ण फेडलेलं कर्ज अजूनही Active दाखवणं अशा चुका रिपोर्टमध्ये असू शकतात.
अशा चुका दिसल्यास तुम्ही संबंधित बँक किंवा क्रेडिट ब्युरोकडे तक्रार करून त्या दुरुस्त करू शकता.
RBI च्या नियमांनुसार, व्यक्तींना वर्षातून एकदा मोफत पूर्ण क्रेडिट रिपोर्ट मिळवता येतो. यात क्रेडिट स्कोरचाही समावेश असतो.
78
750+ सिबिल स्कोर मिळवायला किती वेळ लागतो?
हा अनेकांना पडणारा एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे.
यासाठी सर्वांना लागू होईल असा कोणताही एक ठराविक वेळ नाही. कर्जाचा प्रकार, हप्ते फेडण्याची हिस्ट्री, कर्जाचा वापर आणि बँकेने माहिती अपडेट करण्याचा वेळ यावर तुमचा स्कोर ठरतो.
CIBIL च्या नवीन पद्धतीनुसार, ज्यांची क्रेडिट हिस्ट्री सहा महिन्यांपेक्षा कमी आहे त्यांनाही स्कोर दिला जाऊ शकतो. त्यामुळे सहा महिन्यांनंतरच स्कोर मिळेल असं ठामपणे सांगता येत नाही.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, 750+ हे तुमचं टार्गेट असू शकतं, पण ते मिळवण्यासाठी कोणताही शॉर्टकट नाही.
कर्ज न घेता सिबिल स्कोर वाढवता येतो का?
नाही, हेच याचं खरं उत्तर आहे. तुमची कर्ज फेडण्याची कोणतीही हिस्ट्री असल्याशिवाय स्कोर तयार होऊ शकत नाही.
पण यासाठी तुम्हाला मोठं पर्सनल लोन घेण्याची अजिबात गरज नाही. तुमच्या आर्थिक स्थितीला झेपेल असं छोटं कर्ज किंवा FD वर आधारित क्रेडिट कार्ड वापरून तुम्ही तुमची क्रेडिट हिस्ट्री सुरू करू शकता.
आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट: 2025 च्या RBI च्या नवीन गाईडलाईन्सनुसार, बँकांना अशी सक्त ताकीद दिली आहे की, फक्त क्रेडिट हिस्ट्री नाही म्हणून पहिल्यांदा कर्ज घेणाऱ्यांचे अर्ज रिजेक्ट करू नयेत.
88
सिबिल स्कोर वाढवू इच्छिणाऱ्यांनी टाळाव्यात अशा 5 चुका
1. विनाकारण अनेक क्रेडिट कार्ड्ससाठी अप्लाय करणे.
2. क्रेडिट कार्ड बिलाची फक्त Minimum Due रक्कम भरणे.
पैसे दिल्यास एका दिवसात 750 किंवा 800 सिबिल स्कोर मिळवून देतो असं सांगणाऱ्या लोकांपासून खूप सावध राहा. खऱ्या क्रेडिट हिस्ट्रीऐवजी खोटी कागदपत्रं किंवा चुकीचे मार्ग वापरल्यास भविष्यात मोठ्या अडचणी येऊ शकतात.
Utility News (उपयुक्तता बातम्या): Check Latest उपयुक्तता बातम्या थेट in Marathi. Read वैयक्तिक कर्ज, बँकिंग टिप्स, गुंतवणूक, सोने आणि चांदीच्या किंमती बातम्या, ताज्या बातम्या at Asianet Marathi News .
